II GZ 111/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 5 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 896/06 w zakresie odmowy ustanowienia kolejnego pełnomocnika w sprawie ze skargi M.W. i A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego w części dotyczącej wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. postanowieniem z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 896/06, odmówił ustanowienia dla wnioskodawców - M.W. i A. W. - kolejnego pełnomocnika. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 9 marca 2007 r. skarżącym: M.W. i A.W., zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym. Sąd zwrócił się w trybie art. 253 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., w skrócie: p.p.s.a.) do Okręgowej Rady Adwokackiej w R. (ORA w R.) o wyznaczenie adwokata. ORA w R. wyznaczyła adw. T.S., jednakże skarżący nie udzielili mu pełnomocnictwa. W piśmie wniesionym do Sądu skarżący wnieśli o wyznaczenie innego adwokata. Pouczeni przez Sąd, że z wnioskiem takim należy wystąpić do ORA w R., skarżący dostosowali się do powyższego, skutkiem czego Okręgowa Rada Adwokacka w R. wyznaczyła skarżącym adw. A.W., a uwzględniając dalsze wnioski, uzasadniane przez skarżących utratą zaufania do kolejnych pełnomocników - adw. A.S. i adw. J.W. Wyznaczony adw. J.W., któremu skarżący udzielili pełnomocnictwa, uległ wypadkowi samochodowemu, wobec czego ORA w R. wyznaczyła dla skarżących adw. D.G., którą z kolei - z powodu zmiany miejsce zamieszkania - ORA w R. zwolniła z obowiązku prowadzenia sprawy skarżących. W jej miejsce ORA wyznaczyła dla skarżących adw. P.R., któremu M.W. i A.W. udzielili pełnomocnictwa. Następnie skarżący pismem z dnia 6 czerwca 2008 r. poinformowali Sąd, iż po raz kolejny zwrócili się do ORA w R. o wyznaczenie innego adwokata i podczas rozprawy sądowej w tym dniu cofnęli pełnomocnictwo adw. P.R. Pismem z dnia 26 stycznia 2009 r. M.W. złożyła do WSA w R. wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu zgodnie z postanowieniem tego Sądu z dnia 9 marca 2007 r. Pismem z dnia 20 lutego 2009 r. wniosek M.W. poparł A.W. stwierdzając, że cofnął pełnomocnictwo adw. P.R., ze względu na utratę zaufania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. rozpoznając wniosek wskazał, że sąd w ramach prawa pomocy może ustanowić dla strony bezimiennego pełnomocnika, zaś konkretnego pełnomocnika wyznacza okręgowa rada adwokacka. Okręgowa Rada Adwokacka jest również właściwa do zmiany wyznaczonego adwokata, o czym skarżący zostali pouczeni. Sąd nie może wydać ponownego postanowienia ustanawiającego kolejnego pełnomocnika. Także wypowiedzenie pełnomocnictwa przez stronę nie daje jej skutecznego prawa ubiegania się o ponowne prawo pomocy w postaci ustanowienia innego pełnomocnika. Z tych względów - w ocenie WSA - należało orzec o odmowie ustanowienia dla skarżących kolejnego pełnomocnika. W zażaleniu na powyższe postanowienie M.W. domagała się jego uchylenia i wystąpienia przez Sąd do ORA w R. o wyznaczenie innego pełnomocnika. Wskazała, że Sąd pierwszej instancji błędnie zrozumiał jej wniosek, gdyż nie wnosiła ona o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ale o wyznaczenie innego pełnomocnika, w miejsce adw. P.R. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 244 § 1 p.p.s.a. ustanowienie adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) objęte jest prawem pomocy. Zgodnie z art. 254 § 1 powołanej ustawy rozpoznawanie wniosków w tym przedmiocie należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy. W myśl zaś art. 253 p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej (odpowiednio: rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych). Jeżeli adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy ustanowiony w ten sposób ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, na wniosek ustanowionego adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, wyznaczy w razie potrzeby adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego z innej miejscowości. Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że brak jest podstawy prawnej do wyznaczenia przez Sąd konkretnego (z imienia i nazwiska pełnomocnika), WSA nie ma wpływu na decyzję w tym zakresie; nie ma również oparcia w prawie dokonywanie przez Sąd zmiany wyznaczonego stronie pełnomocnika czy występowanie przez Sąd z takim wnioskiem. To strona, dla której ustanowiono a następnie wyznaczono pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego (w rozpoznawanej sprawie do okręgowej rady adwokackiej) z wnioskiem o jego zmianę. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wobec uzasadnionego wniosku skarżących zostało wydane postanowienie z dnia 9 marca 2007 r. o przyznaniu im prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Stanowiło ono podstawę do zwrócenia się przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 253 p.p.s.a. do Okręgowej Rady Adwokackiej w R. o wyznaczenie konkretnego adwokata i skutkowało jego wyznaczeniem. Wobec zgłoszenia przez skarżących Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R. wniosku o wyznaczenie innego pełnomocnika Sąd ten prawidłowo poinformował skarżących o konieczności zwrócenia się w tej sprawie do właściwego organu samorządu zawodowego, w rozpoznawanej sprawie do Okręgowej Rady Adwokackiej w R. Skarżący do powyższego pouczenia dostosowali się - kilkakrotnie i skutecznie domagając się ustanowienia kolejnych pełnomocników. Oznacza to, że ponowny wniosek w tym przedmiocie zgłoszony Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu nie obligował tego Sądu do ponownego pouczenia a w świetle przytoczonych wyżej uregulowań nie mógł zostać uwzględniony. Rolą WSA było bowiem wyłącznie rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa pomocy obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i przyznane skarżącym prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, niepubl.). Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie zatem odmówił ustanowienia kolejnego pełnomocnika z urzędu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.