IV SA/Gl 1117/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2008 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy służby więziennej oddala skargę J.T. wystąpił z powództwem przeciwko Aresztowi Śledczemu w Z. o zapłatę wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w Z. na podstawie art. 464 § 1 kpc przekazał sprawę do rozpoznania Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Z., jako organowi właściwemu. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w Z. odmówił wypłacenia J. T. ekwiwalentu pieniężnego za wypracowane w okresie pełnienia służby [...] godziny pełnienia służby poza rozkładem czasu służby. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104 kpc oraz art. 32 i 110 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (j.t. Dz. U. Nr 2007 z 2002 r., poz. 1761 ze zm.). W jej uzasadnieniu podniesiono natomiast, że J. T. został zwolniony ze służby z dniem [...]. W dniu zwolnienia posiadał wypracowanych [...] godzin pełnienia służby poza rozkładem czasu służby, za które nie udzielono mu czasu wolnego od służby, głównie z powodu [...]. Brak jest jednak podstaw do uwzględnienia żądania strony o wypłacenie mu ekwiwalentu za wskazane godziny. W szczególności art. 32 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej stanowi, że czas służby funkcjonariusza jest określony wymiarem jego obowiązków. Z kolei art. 110 ust. 1 tej ustawy wymienia świadczenia przysługujące funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, a wśród nich nie ma tego rodzaju ekwiwalentu. Na skutek odwołania strony zaskarżoną decyzją Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję I instancji, całkowicie podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Dodatkowo wskazał, że kwestii ekwiwalentu pieniężnego za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby nie reguluje też zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 1997 r. w sprawie zasad ustalania rozkładu czasu służby funkcjonariusza Służby Więziennej, będące aktem wewnętrznym w odniesieniu do funkcjonariuszy tej Służby. W skardze J.T. nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem administracyjnym i domagał się wypłaty przedmiotowego ekwiwalentu wraz z odsetkami. Skarżący zarzucił, że w okresie pełnienia przez niego służby istniała możliwość udzielania mu czasu wolnego za odsłużone godziny poza czasem służby. Zarzucił również organowi I instancji nierówne traktowanie funkcjonariuszy, powołując się na wypłacenie takiego ekwiwalentu innym funkcjonariuszom odchodzącym na emeryturę. Wskazał też na naruszenie art. 66 – 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia [...] skarżący powołał się dodatkowo na art. 14 Konwencji Praw Człowieka oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa, a właśnie pod tym względem odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). Otóż organy administracyjne zobowiązane są do działania na podstawie i w granicach prawa. Ten obowiązek rangi konstytucyjnej (art. 7 Konstytucji RP), określony jako zasada legalizmu, czy praworządności, wyrażony jest też w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd też rozstrzygając konkretną sprawę jako podstawę prawną decyzji organy muszą wskazać wyłącznie przepisy zaliczane do źródeł powszechnie obowiązującego w Polsce prawa, jakimi są według art. 87 Konstytucji: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia i – w ograniczonym zakresie – akty prawa miejscowego. W granicach takiego prawa osadzone musi też być żądanie strony skierowane do organu administracyjnego. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie trafnie stwierdziły organy obu instancji, że w obowiązującym prawie materialnym nie ma podstawy do przyznania i wypłacenia ekwiwalentu za pełnienie przez funkcjonariusza więziennictwa służby poza rozkładem. Zasadniczo winno to skutkować umorzeniem postępowania. Jednakże w niniejszej sprawie sprawa została przekazana organowi przez sąd powszechny w trybie art. 464 § 1 kpc, co obligowało ten organ do merytorycznego rozpatrzenia żądania skarżącego, aczkolwiek tylko na płaszczyźnie materialnego prawa administracyjnego. Skoro zaś nie przewiduje ono omawianego świadczenia, to słusznie wydano decyzję odmowną. Art. 32 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej stanowi, że czas służby funkcjonariusza jest określony wymiarem jego obowiązków. Można zatem mówić o nienormowanym godzinowo czasie służby, co już samo w sobie zakłada, że nie występuje w tym zakresie pojęcie nadgodzin podlegających zrekompensowaniu finansowemu. Ponieważ w przepisie tym mowa jest o uwzględnieniu prawa do wypoczynku, to rekompensata jest możliwa w formie czasu wolnego. Tak też to ujęto w ustępie 2 art. 32 upoważniając Ministra Sprawiedliwości m.in. do określenia sposobu udzielania czasu wolnego za pełnienie służby poza rozkładem. Wprawdzie Minister nie wydał dotąd rozporządzenia na podstawie tej delegacji ustawowej, jednak i tak nie został umocowany do wprowadzenia ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny należny w związku z pełnieniem służby poza rozkładem. Słusznie organy wskazują też na przepis art. 110 ust. 1 cyt. ustawy. W katalogu świadczeń udzielanych funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby nie przewiduje on omawianego ekwiwalentu. Nie czyni tego także żaden inny przepis prawa pozytywnego. Charakter służby funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz treść omówionego art. 32 nie pozwalają też na wywodzenie prawa do owego ekwiwalentu bezpośrednio z norm konstytucyjnych, czy też w drodze analogii z innych dziedzin prawa. Błędnie też skarżący powołuje się na zasady niedyskryminacji i równości. Nie oznaczają one bynajmniej konieczności uwzględniania pozbawionych podstaw prawnych roszczeń w sytuacji, gdy innym osobom zostały one uwzględnione w sposób bezprawny. Tak więc skarżący nie może opierać swojego żądania tylko na hipotetycznym wypłaceniu "ekwiwalentu" innym funkcjonariuszom. Oczywiście organy administracyjne muszą przeciwdziałać takim sytuacjom i stosowanie reagować w razie ich ewentualnego wystąpienia. W końcu zauważyć można, że rozpatrywane zagadnienie jest dotąd jednolicie oceniane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki o sygn.: III SA/Łd 446/06, IV SA/Gl 636/06, II SA/Sz 1114/07 – nie publikowane). Mając powyższe względy na uwadze z mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. SJ/