IV SA/Wa 797/08

WyrokWSA w Warszawie2008-07-09

Skład orzekający: Anna Szymańska, Łukasz Krzycki, Marta Laskowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez wadliwe decyzje administracyjne, których nieważność stwierdzono po 1 września 2004 r., powinien być rozpatrywany w trybie administracyjnym na podstawie art. 160 kpa, czy w trybie sądowym na podstawie art. 417(1) § 2 kc?
Ratio decidendi
Skoro decyzje stwierdzające nieważność wadliwych decyzji administracyjnych, które stanowiły podstawę do dochodzenia odszkodowania, zostały wydane po 1 września 2004 r., to właściwym do rozpatrzenia roszczenia odszkodowawczego jest sąd powszechny, a nie organ administracji. W związku z tym organ administracji prawidłowo zwrócił wniosek o odszkodowanie.
Stan faktyczny
R. C. wniosła o odszkodowanie za szkodę poniesioną w wyniku wydania zarządzenia Ministra Skupu z 1955 r. i orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z 1962 r. Nieważność tych decyzji została stwierdzona decyzjami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z listopada 2005 r. oraz Ministra Gospodarki z sierpnia 2007 r. Minister Gospodarki dwukrotnie zwrócił wniosek o odszkodowanie, uznając się za niewłaściwy do jego rozpatrzenia i wskazując na właściwość sądu powszechnego. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Ministra Gospodarki.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Marta Laskowska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2008 r. sprawy ze skargi R. C. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia (...) marca 2008 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu wniosku o odszkodowanie - oddala skargę - IV S.A./Wa 797/08 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 17 listopada 2007r. R. C. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o przyznanie jej odszkodowania w kwocie 1.000.000,00 zł za szkodę poniesioną na skutek wydania przez Ministra Skupu zarządzenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 1955r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu nad młynem elektrycznym położonym w P. oraz wydania przez Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1962r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa tegoż przedsiębiorstwa. Roszczenie swoje, uzasadniając art. 160 § 1 kpa w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162 poz. 1692), wnioskodawczyni oparła na okoliczności wydania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia [...] listopada 2005r. stwierdzającej nieważność zarządzenia Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] kwietnia 1955r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu nad młynem elektrycznym położonym w P., a także decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2007r. utrzymującej w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2007r stwierdzającą nieważność orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] sierpnia 1962r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa tegoż przedsiębiorstwa. Rozpatrując powyższy wniosek o przyznanie odszkodowania Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007r. zwrócił podanie R. C. działając w oparciu o art. 66 § 3 kpa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że od dnia 1 września 2004r. kwestię odszkodowania reguluje art. 417 1 § 2 kc, który przewiduje wyłącznie tryb sądowy do dochodzenia naprawienia szkody poniesionej z tytułu stwierdzenia kwalifikowanej wadliwości decyzji administracyjnej. Ze wskazanym bowiem dniem został uchylony art. 160 § kpa, przewidujący administracyjno-sądowy tryb dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw stanowi, że w okresie przejściowym wyłącznie do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004r. stosuje się nadal art. 160 kpa. Oznacza to, że w sprawach, w których decyzje nieważnościowe stały się ostateczne przed dniem 1 września 2004r. stosuje się nadal administracyjno-sądowy tryb dochodzenia roszczeń, natomiast w sprawach, w których decyzje takie zostały wydane po tej dacie, obwiązuje Kodeks cywilny i tryb wyłącznie przed sądem powszechnym. Wyjaśnienia w tej sytuacji wymaga pojęcie "zdarzenia i stany prawne", użyte w powołanym art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Powołując się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2006r I CK 273/05, organ stanął na stanowisku, że takim zdarzeniem jest wydanie decyzji nieważnościowej. Skoro zatem obydwie decyzje nieważnościowe zostały wydane po dniu 1 września 2004r., to o odszkodowaniu w niniejszej sprawie może orzekać wyłącznie sąd powszechny właściwy ze względu na siedzibę pozwanego organu. Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] marca 2008r. utrzymał w mocy poprzednie swoje rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. C. powołała orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych, z którego wynika, że do dochodzenia roszczeń w przypadku wydania decyzji z naruszeniem prawa przed nowelizacją z dnia 17 czerwca 2004r. oraz w przypadku jej unieważnienia po wejściu w życie tej nowelizacji, znajduje zastosowanie art. 160 kpa. Zatem wniosek o odszkodowanie winien zostać rozpatrzony w trybie administracyjnym, gdyż zdarzenia i stany prawne, o których mowa w art. 5 powołanej ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, odnoszą się bezpośrednio do wadliwych decyzji administracyjnych stanowiących źródło szkody, nie zaś decyzji stwierdzających ich nieważność. Organ nie podzielił jednakże stanowiska zainteresowanej, przyznał jednakże, że wykładnia pojęcia "zdarzenia i stany prawne" dokonywana przez sądy powszechne i administracyjne, nie jest w pełni jednolita. W jego ocenie pojęcie zdarzeń i stanów prawnych należy wiązać z decyzjami stwierdzającymi nieważność wadliwych decyzji administracyjnych. Na uzasadnienie tezy przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 października 2005r. sygn. akt IV S.A./Wa 1356/05; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2005r. sygn. akt IV S.A./Wa 1505/05; wyrok NSA z dnia 4 października 2006r. sygn. akt I OSK 207/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2007r. sygn. akt IV S.A./Wa 906/07. Orzecznictwo sądów administracyjnych ma dla organu orzekającego charakter wytycznych w dalszym orzekaniu. Uznając zatem swoje stanowisko zajęte w poprzednim postanowieniu za prawidłowe, Minister powtórzył zawartą tamże argumentację. W konkluzji stwierdził, że utracił kompetencje do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o przedmiotowym odszkodowaniu. Nie jest także właściwy w tej sprawie żaden inny organ administracji i z tego względu koniecznym był zwrot podania wnioskodawczyni. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła R. C. reprezentowana przez pełnomocnika i zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162 poz. 1692), poprzez przyjęcie, że przez zdarzenia i stany prawne, o których mowa w powołanym przepisie należy rozumieć wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wyrządzającej szkodę oraz naruszenie art. 160 kpa poprzez odmowę jego zastosowania. W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go orzeczenia z dnia [...] grudnia 2007r. W uzasadnieniu podniosła, że nie można podzielić stanowiska organu, że z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. wynika, że wyłącznie w sprawach, w których decyzje nieważnościowe stały się ostateczne przed dniem 1 września 2004r. stosuje się nadal art. 160 kpa i administracyjno-sądowy tryb dochodzenia roszczeń, natomiast w sprawach, w których decyzje zostały wydane po tej dacie obowiązuje art. 417 1 § 2 kc i tryb sądowy. W ocenie skarżącej zdarzeniem prawnym jest wydanie decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 kpa. Ustawodawca używając zwrotu "do zdarzeń i stanów prawnych" miał na myśli zdarzenia wyrządzające szkodę, a takimi są w sprawie: zarządzenie Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] kwietnia 1955r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu nad młynem elektrycznym położonym w P. oraz orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] sierpnia 1962r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa tegoż przedsiębiorstwa. Nie ma znaczenia data decyzji stwierdzającej nieważność, decyzja ta otwiera jedynie w sposób prejudycjalny możliwość dochodzenia odszkodowania. Decyzję tę skarżący określa przesłanką skutecznego dochodzenia roszczenia odszkodowawczego, a nie zdarzeniem, z którym związane jest powstanie zobowiązania. Na podstawie decyzji nadzorczej można stwierdzić, że przesłanki powstania zobowiązania powstały wcześniej, a tylko możliwość dochodzenia odszkodowania była uzależniona od potwierdzenia we właściwym trybie spełnienia się przesłanki w postaci naruszenia prawa związanego z wydaniem wadliwej decyzji. Na gruncie roszczeń odszkodowawczych dochodzonych na podstawie art. 160 kpa źródłem szkody jest wydanie wadliwej decyzji administracyjnej. Na potwierdzenie swej tezy skarga przytacza orzecznictwo, i tak: * Uchwała siedmiu sędziów SN z dnia 7 grudnia 2006r, sygn. akt III CZP 99/06, OSNC 2007//79; * Wyrok SN z dnia 10 stycznia 2001r., sygn. akt I CKN 117/00; * Wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2007r., sygn. akt I S.A./Wa 1273/07; * Wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006r., sygn. akt VII S.A./Wa 1765/06; * Wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2007r., sygn. akt II S.A./Wa 1087/07; * Wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2007r., sygn. akt VII S.A./Wa 1946/07; * Wyrok NSA z dnia 29 grudnia 2005r., sygn. akt II OSK 347/05. Skarżąca dalej podkreśla, że postępowanie nieważnościowe trwało ponad 18 lat i z przyczyn leżących po stronie organu administracji zakończyło się dopiero w roku 2007. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie może zostać uwzględniona. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżony akt nie naruszył przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Pogląd prawny przyjęty w zaskarżonym postanowieniu, jak również argumentacja zawarta w pierwszym rozstrzygnięciu Ministra, w ocenie Sądu są trafne. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692). Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie ma za przedmiot orzeczenie o odszkodowaniu za wydanie decyzji, których została stwierdzona nieważność w oparciu o art. 156 kpa, zaś podstawę domagania się przez skarżących rozstrzygnięcia stanowił art. 160 kpa. Decyzje, których wadliwość została uznana w trybie postępowania nieważnościowego zostały wydane w 1955r. i 1962r. Mianowicie zarządzenie Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] kwietnia 1955r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu nad młynem elektrycznym położonym w P. oraz orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] sierpnia 1962r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa tegoż przedsiębiorstwa zostały uznane za dotknięte wadą nieważności. Postępowania nieważnościowe dotyczące wymienionych decyzji zostały zakończone odpowiednio wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2005r. oraz decyzji z dnia [...] sierpnia 2007r. Stan prawny w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody powstałe w następstwie wydania ostatecznych decyzji administracyjnych niezgodnych z prawem uległ w ostatnim czasie istotnym zmianom. Z jednej strony z dniem 17.10.1997 r. weszła w życie Konstytucja RP, w której zamieszczono znany powszechnie przepis art. 77 ust. 1 stanowiący, że "Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej", z drugiej od 1.09.2004 r. obowiązuje ustawa z dnia 17.06.2004 r. w zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), w której dokonano istotnej modyfikacji zasad odpowiedzialności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i innych osób prawnych za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. W szczególności od dnia 1 września 2004 r. obowiązuje przepis art. 4171 § 2 k.c, który stanowi, że jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, co odnosi się także do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Objęcie unormowaniem art. 4171 § 2 k.c. szkód wyrządzonych przez wydanie ostatecznych decyzji administracyjnych niezgodnych z prawem spowodowało, że w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. uchylono lub zmieniono przepisy odrębne (szczególne) regulujące dotychczas tę odpowiedzialność. W szczególności uchylono art. 153, 160 i 161 § 5 k.p.a. oraz zmieniono art. 261 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Zagadnienia intertemporalne ustawodawca uregulował w art. 5 ustawy z dnia 17.06.2004 r. przyjmując, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 417, 419, 420, 4201, 4202 i art. 421 Kodeksu cywilnego oraz art. 153, 160 i art. 161 § 5 k.p.a. Wobec takiego brzmienia przepisu przejściowego, który ze swej istoty powinien być stosowany w ściśle określonych w nim sytuacjach i w określonych ramach czasowych, należy rozważyć jakie znaczenie należy przyjąć dla użytych przez ustawodawcę pojęć "zdarzeń i stanów prawnych". Niewątpliwie przesłanką konieczną umożliwiająca zastosowanie art. 160 kpa było uprzednie wydanie w trybie art. 158 § 1 kpa w z. z art. 156 § 1 kpa decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, lub stwierdzenia, że decyzja taka w przypadku wskazanym w § 2 art. 156 kpa została wydana z naruszeniem prawa. Drogę do dochodzenia odszkodowania przez poszkodowaną stronę na gruncie art. 160 kpa otwierało dopiero stwierdzenie nieważności decyzji lub stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Art. 160 kpa przewidywał szczególny tryb dochodzenia odszkodowania - m.in. wskazywał inny niż sąd powszechny organ właściwy do rozpatrzenia żądania. Dla ustalenia zakresu odszkodowania zastosowanie znajdowały normy kodeksu cywilnego dotyczące ustalenia wysokości uszczerbku (i samego pojęcia szkody) oraz istnienia związku przyczynowego pomiędzy wadliwą decyzją a tym uszczerbkiem. Aby można było mówić o zastosowaniu art. 160 kpa, to poza faktem wyrządzenia szkody muszą zostać spełnione dwie przesłanki w postaci wydania wadliwej decyzji oraz wydania decyzji stwierdzającej nieważność pierwotnej decyzji (lub jej niezgodności z prawem). W związku z tym, że warunkiem dalszego stosowania uchylonych przepisów jest to, aby "zdarzenia (stany) prawne" zaszły przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. przed dniem 1 września 2004 r., konieczne jest ustalenie, czy art. 160 kpa znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy decyzja stwierdzająca wadliwość pierwszej decyzji została wydana po dniu 1 września 2004 r., jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Innymi słowy czy pojęcie "zdarzenia (stanu) prawnego", o którym mowa w art. 5 powoływanej ustawy obejmuje jedynie wydanie pierwszej (wadliwej) decyzji powodującej powstanie szkody czy obejmuje również wydanie decyzji stwierdzającej wadliwość tej ostatniej. Bezspornym jest, że dopóty decyzja wyrządzająca szkodę nie została podważona w trybie art. 156 kpa, niemożliwym było dochodzenie odszkodowania na gruncie uchylonych przepisów kpa. Nie wydaje się możliwym, jak twierdzi skarżący, utożsamianie pojęcia "zdarzenia (stanu) prawnego" jedynie z decyzją wyrządzającą szkodę (tutaj decyzjami nacjonalizacyjnymi) i wobec powyższego stawianie tezy, że roszczenia odszkodowawcze powstają już w dniu uzyskania przez decyzję powodującą szkodę przymiotu ostateczności. Przepis bowiem nie posługuje się pojęciem "zdarzenia prawnego powodującego szkodę", którym niewątpliwie byłaby decyzja nacjonalizacyjna, lecz jako tytuł do stosowania uchylonych norm wskazuje pewien stan prawny, który zaistniał przed dniem 1 września 2004r. Na ten zaś "stan prawny" składają się dwa rozstrzygnięcia administracyjne, a mianowicie decyzja wywołująca szkodę oraz decyzją stwierdzająca wadliwość tej pierwszej. Co prawda konstrukcja nieważności decyzji opiera się na twierdzeniu, że orzeczenie administracyjne od samego początku, czyli od jego wydania jest wadliwe i rozciąga się ten skutek ex tunc, niemniej jednak dopiero ciąg tych dwóch postępowań tj. postępowanie nacjonalizacyjne i nieważnościowe dotyczące nacjonalizacji łącznie legitymuje podmiot uprawniony do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym. Nie sposób podzielić tezy skarżącej, że decyzja nieważnościowa otwiera jedynie w sposób prejudycjalny możliwość dochodzenia odszkodowania. Niewątpliwie decyzja taka umożliwia wystąpienie z żądaniem odszkodowania, bez jej uzyskania bowiem strona nigdy nie mogłaby skutecznie jego żądać. Ograniczenie jednakże tego orzeczenia do waloru wyłącznie o charakterze procesowym nie znajduje w ocenie Sądu racji bytu. Decyzja nieważnościowa staje się niezbędnym elementem owego stanu prawnego, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Kreuje sytuację prawną, która może powodować skutek prawny w postaci zasadności przyznania odszkodowania, bynajmniej nie powstania szkody. Szkoda ta bowiem została wyrządzona kilkadziesiąt lat temu przez wydanie decyzji odbierającej możliwość zarządzania przedsiębiorstwem i tym samym korzystania z dochodów przezeń uzyskiwanych oraz decyzji nacjonalizującej. A skoro ów element stanu prawnego, uzasadniającego roszczenie o odszkodowanie miał miejsce po dniu 1 września 2004r., właściwym jest tryb postępowania sądowego. Orzecznictwo dotychczasowe w powyższej materii nie jest jednolite i pojawiły się dwa sprzeczne ze sobą stanowiska. Jedno z nich, podzielone przez skład orzekający w niniejszej sprawie, a wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2006r. (sygn. akt I CK 273/2005) stwierdza, iż powstanie szkody należy wiązać ze zdarzeniem jakim było wydanie decyzji stwierdzającej nieważność, nie zaś decyzji nacjonalizacyjnej. Przyjęcie odmiennej interpretacji, w myśl której w tego rodzaju sprawach o możliwości zastosowania art. 160 kpa rozstrzygałoby inne zdarzenie niż data ostatecznej decyzji w sprawie, stanowiącej formalnoprawną przesłankę roszczenia odszkodowawczego, przesuwałoby możliwość stosowania wspomnianego przepisu (art. 160 kpa) na bardzo długi okres czasu. Celem zaś omawianych zmian było dostosowanie obowiązujących przepisów dotyczących odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej do przepisów Konstytucji RP, w szczególności do art. 77 ust. 1 Konstytucji (druk sejmowy nr 2007 z 15 września 2003 r.). W związku z nowym unormowaniem odpowiedzialności odszkodowawczej (por. treść art. 417 kc i art. 4171 k.c. oraz wyeliminowanie z obrotu prawnego art. 418 kc) utraciło rację bytu uregulowanie w kodeksie postępowania administracyjnego kwestii odszkodowania w razie wzruszenia decyzji administracyjnej (pkt 3 ww. uzasadnienia projektu ustawy). Analogiczny pogląd został wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2005r. (sygn. akt IV S.A.AA/a 1356/05, Lex 191299), wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2007r. (sygn. akt IV S.A.AA/a 1019/07), jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 4 października 2006r. ( sygn. akt I OSK 207/06). Odmienną wykładnię przedmiotowego art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw zaprezentował Sąd Najwyższy, który stanął na stanowisku, że o zastosowaniu art. 160 kpa decyduje data "ustatecznienia" się decyzji powodującej szkodę, a zatem w niniejszej sprawie data decyzji nacjonalizacyjnych (vide m. in. wyrok z dnia 26 października 2005r. sygn. akt III BZP 1/05, OSNP 2006/9-10/140). Według takiej koncepcji właściwym do rozpatrzenia sprawy roszczenia odszkodowawczego byłby organ administracji orzekający na podstawie uchylonego art. 160 kpa. Sąd orzekający w sprawie z przyczyn wskazanych wyżej nie podziela takiej wykładni. Nie znalazły też akceptacji orzeczenia przywołane w skardze. Opierają się one na odmiennej koncepcji niż ta, którą prezentuje skład orzekający. Argumentacja tam zawarta nie spowodowała, aby koncepcja ta mogła ulec zmianie. Organ dokonał zwrotu wniosku z tego względu, że właściwym do rozpatrzenia roszczenia odszkodowawczego jest sąd powszechny. Rozstrzygnięcie takie należy uznać za prawidłowe. Przepis art. 66 § 3 kpa stanowi, że w braku podstaw do załatwienia sprawy w trybie administracyjnym, gdy właściwy jest sąd powszechny, należy dokonać zwrotu wniosku o odszkodowanie. Mając na uwadze powyższe względy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło