III SAB/Wa 11/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2008 r. sprawy ze skargi K. L. i I. L. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług oddala skargę Pismem z dnia [...] marca 2007 r. (data wpływu do Ministra Finansów – [...] marca 2008 r.) Skarżący – I. i K. L. wnieśli skargę na bezczynność Ministra Finansów uchylającego się od rozpoznania wniosku Skarżących z dnia [...] stycznia 1999 r. (doręczonego w dniu [...] stycznia 1999 r. do [...] Urzędu Skarbowego w R.) w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w R. z dnia [...] września 1998 r. nr [...] w przedmiocie określenia dla P. K. L., I. L. zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres lipiec – grudzień 1993 r. Wskazali, iż uwierzytelnioną kopię ww. wniosku dołączyli do akt prowadzonej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie sprawy III SAB/Wa 2/08. Opisali także przebieg postępowania w sprawach III SAB/Wa 2/08, III SAB/Wa 3/08, III SAB/Wa 7/08 oraz III SAB/Wa 8/08, w których ich skargi były przez Sąd odrzucone. Wnieśli o przymuszenie Ministra Finansów do wydania orzeczenia w zakresie rozpoznania wniosku Skarżących z dnia [...] stycznia 1999 r. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w pismach złożonych do akt ww. spraw sądowych. W pismach tych organ wnosząc o oddalenia skargi wskazał natomiast, iż w wyniku podjętych działań wyjaśniających ustalono, iż wniosek Skarżących z dnia [...] stycznia 1999 r. nie wpłynął do Ministerstwa Finansów. W archiwalnych aktach postępowań prowadzonych przed Ministrem Finansów w sprawie podatnika oraz w dokumentach dotyczących rejestru wpływu spraw nie stwierdzono wpływu wniosku bezpośrednio do Ministerstwa Finansów, ani też faktu przekazania powyższego wniosku przez Izbę Skarbową. Brak przekazania wniosku potwierdziła Izba Skarbowa w W. O/Z w R. Z uzyskanych informacji wynika, że w dokumentach podatkowych Izby Skarbowej brak jest oryginału oraz kopii wniosku z dnia [...] stycznia 1999 r. Przedmiotowego wniosku brak jest również w dokumentacji podatkowej podatnika znajdującej się w urzędzie skarbowym. W związku z tym, iż wniosek nie został złożony bezpośrednio do Ministra Finansów, nie został również przekazany przez Izbę Skarbową, Minister Finansów nie pozostaje w bezczynności w niniejszej sprawie. Organ zauważył też, że przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.) nie obligują podatników do składania w urzędach skarbowych wniosków w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydawanych przez Izby Skarbowe. Jak wynika z art. 248 § 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym w 1999 r. właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 247 O.p. jest organ wyższego stopnia, a zatem w niniejszej sprawie Minister Finansów. Złożenie wniosku do urzędu skarbowego w sprawie, w której właściwy jest Minister Finansów o tyle budzi zdziwienie organu, gdyż w związku z pismem z dnia [...] grudnia 1998 r. złożonym bezpośrednio do Ministra Finansów wszczęte było już w tym czasie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1998 r. Pismami z dnia [...] oraz [...] kwietnia 2008 r. Skarżący złożyli wnioski dowodowe o dopuszczenie w celach dowodowych dokumentów z akt spraw III SAB/Wa 2/08, III SAB/Wa 3/08, III SAB/Wa 7/08 oraz III SAB/Wa 8/08 w tym m.in. kopii wniosku z dnia [...] stycznia 1999 r. W piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r. Skarżący, ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę wskazali, iż wniosek z dnia [...] stycznia 1999 r. złożyli w urzędzie skarbowym, gdyż myśleli, iż jest to prawidłowy tryb składania tego typu wniosków a nie posiadają wykształcenia prawniczego. W piśmie z dnia [...] lipca 2008 r. Minister Finansów podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Dodał, że brak wykształcenia prawniczego nie usprawiedliwia złożenia wniosku do niewłaściwego organu. Wyjaśnienia Skarżących wyrażone w piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r. są przy tym nielogiczne. Skoro w sprawie tych samych decyzji z dnia [...] września 1998 r. strony złożyły już wniosek z dnia [...] grudnia 1998 r. (bezpośrednio do Ministra Finansów), to zdziwienie budzi okoliczność ewentualnego złożenia kolejnego wniosku w sprawie tych samych decyzji do innego i jednocześnie niewłaściwego organu. Ponadto Skarżący ww. pismem z dnia [...] grudnia 1998 r. złożyli wniosek w tej samej sprawie (tj. stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej z [...] września 1998 r.) do Ministra Finansów, który to wniosek został rozpoznany. Organ wskazał też, że Skarżący nie zgłaszali wcześniej faktu pozostawania przez Ministra w bezczynności. Wnosili też ponownie o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1998 r. (wniosek z [...] października 2006 r.). Ostatecznymi decyzjami z dnia [...] maja 2007 r. Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Izby Skarbowej. Minister Finansów wniósł o odrzucenie skargi (z uwagi na jej wniesienie pomimo wcześniejszego odrzucenia skarg przez Sąd w tym samym przedmiocie) względnie o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu [...] lipca 2008 r. Sąd – zgodnie z wnioskiem Skarżących - przeprowadził dowód z dokumentów znajdujących się w aktach III SAB/Wa 2/08, III SAB/Wa 3/08, III SAB/Wa 7/08 oraz III SAB/Wa 8/08. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Sąd nie stwierdził bowiem, aby to Minister Finansów pozostawał w bezczynności w związku z nie rozpoznaniem wniosku Skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej w R. z dnia [...] września 1998 r. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku Ministra Finansów o odrzucenie skargi z uwagi na to, iż w sprawach o sygn. akt III SAB/Wa 2/08, III SAB/Wa 3/08, III SAB/Wa 7/08 oraz III SAB/Wa 8/08 sąd odrzucił skargę Skarżących w tym samym przedmiocie co ten będący przedmiotem rozpatrzenia w niniejszej sprawie i w związku z tym niniejsze postępowanie dotyczy sprawy, która została już zakończona orzeczeniem sądowym Sąd stwierdza, iż wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym zakresie wskazać należy, iż w sprawach o sygn. akt III SAB/Wa 2/08, III SAB/Wa 3/08, III SAB/Wa 7/08 oraz III SAB/Wa 8/08 Sąd postanowieniami odrzucił skargi. Odrzucenie skargi oznacza natomiast, że sąd administracyjny nie dokonał merytorycznej oceny zasadności skargi, a więc cel zaskarżenia nie został osiągnięty. Postanowieniu o odrzuceniu skargi nie przysługuje powaga rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a., która przysługuje tylko prawomocnym wyrokom. W związku z takimi cechami postanowienia o odrzuceniu skargi nie można mówić o oddziaływaniu tego postanowienia na zakończone postępowanie, w którym został wydany akt lub czynność, w stosunku do którego skarga została odrzucona, jak również o jego oddziaływanie na ponowne postępowanie w sprawie (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze 2005 r., s. 279). Powyższe oznacza, iż odrzucenie skargi przez sąd nie zamyka stronie możliwości ponownego złożenia skargi w tym samym przedmiocie, która – zakładając iż nie będzie obarczona brakami formalnymi (zachowanie terminu, uiszczenie wpisu itp.) – będzie mogła być przez Sąd rozpoznana. Taka sytuacja zaszła natomiast w niniejszej sprawie. Przechodząc do meritum sprawy, tj. tego, czy Minister Finansów pozostaje w bezczynności Sąd stwierdza, iż zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. w sytuacjach, gdy dany organ jest bezczynny i nie wydaje decyzji, postanowień lub innych aktów lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - pomimo tego, iż jest do tego zobowiązany. Koniecznym warunkiem uznania, iż dany organ pozostaje w konkretnej sprawie w bezczynności jest więc ustalenie, iż przepisy nakładają na ten organ obowiązek wydania aktu administracyjnego lub podjęcia określonej czynności oraz że organ ten z tego obowiązku się nie wywiązuje. W przypadku postępowań prowadzonych na wniosek strony, bezczynność można organowi zarzucić wtedy, gdy pomimo, iż otrzymał dany wniosek – nie podjął w związku z tym w określonym czasie niezbędnych działań w celu jego załatwienia. Aby w stanie faktycznym niniejszej sprawy zarzucić Ministrowi Finansów bezczynność w sprawie wniosku Skarżących z dnia [...] stycznia 1999 r. należało więc wpierw ustalić, iż wniosek ten do Ministra Finansów wpłynął oraz że upłynął termin załatwienia sprawy wynikający z art. 139 O.p. Z dokumentów przedłożonych do akt sprawy wynika, iż Skarżący faktycznie złożyli w dniu [...] stycznia 1999 r. w [...] Urzędzie Skarbowym w R. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej w R. z dnia [...] września 1998 r. W aktach III SAB/Wa 2/08 znajduje się bowiem poświadczona za zgodność przez notariusza kopia tego wniosku (dowód z tego dokumentu Sąd przeprowadził na rozprawie w dniu [...] lipca 2008 r.). Na kopii tej widnieje pieczątka [...] Urzędu Skarbowego w R. z datą wpływu [...] stycznia 1999 r. oraz podpisem osoby przyjmującej. Brak jest więc podstaw do kwestionowania, iż przedmiotowy wniosek został w organie złożony. Z porównania dat decyzji z dnia [...] września 1998 r. oraz daty wniesienia wniosku wynika, iż złożony on został w terminie wynikającym z art. 249 § 1 O.p. (w brzmieniu obowiązującym w 1999 r.) i powinien być rozpatrzony. Zgodnie z art. 248 § 1 O.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie składania wniosku) właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 247 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez Ministra Finansów lub przez samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. W przypadku decyzji wydanych przez Izbę Skarbową organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie jej nieważności był Minister Finansów. W opinii Sądu Ministrowi Finansów nie można jednak zarzucić bezczynności w niniejszej sprawie. Pomimo bowiem faktycznego złożenia wniosku przez Skarżących, z wyjaśnień organu wynika, iż wniosek ten nie został Ministrowi przekazany. Dokumentu potwierdzającego przekazanie wniosku do Ministra Finansów nie przedstawili również sami Skarżący, choć jeżeli taka czynność miałaby miejsce odpowiednim dokumentem powinni dysponować. Podkreślić przy tym należy, iż Skarżący przedmiotowy wniosek złożyli do organu, który nie był właściwy do jego rozpatrzenia. Zgodnie więc z art. 170 § 1 O.p. - w myśl którego jeżeli organ podatkowy, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je organowi właściwemu, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie – organ ten powinien przekazać wniosek do organu właściwego, tj. Ministra Finansów. Z wyjaśnień złożonych w sprawie wynika natomiast, iż przekazanie takie nie miało miejsca. Skoro więc wniosek z dnia [...] stycznia 1999 r. nie został przekazany Ministrowi Finansów jako organowi właściwemu do jego załatwienia, nie sposób zarzucić temu organowi, iż jest bezczynny w rozpatrzeniu tegoż wniosku. Nie można bowiem uznać, iż Minister Finansów powinien rozpoznać wniosek, którego faktycznie nie posiadał i o którym nie miał jakichkolwiek informacji. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują natomiast, iż nieprawidłowe było działanie [...] Urzędu Skarbowego w R., który pomimo przyjęcia wniosku, do rozpatrzenia którego nie był właściwy, nie przekazał tego wniosku zgodnie z właściwością. To więc działanie [...] Urzędu Skarbowego w R. może być przedmiotem skarg Skarżących, wnoszonych np. w trybie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.) bądź też skargi na bezczynność do sądu administracyjnego. Uznając zatem, iż w sprawie brak było podstaw do uznania, że Minister Finansów pozostawał w bezczynności w związku z wnioskiem Skarżących z dnia [...] stycznia 1999 r., Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.