IV SA/Po 117/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 lipca 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wysługi lat uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję personalną nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego [...] z dnia [...] r. /-/I.Kucznerowicz /-/P.Miładowski /-/B.Popowska Decyzją personalną nr [...], znak [...] z dnia [...] r. Dyrektor Zakładu Karnego w [...] odmówił J. G. zaliczenia do wysługi lat w Służbie Więziennej okresu pełnienia nadterminowej służby wojskowej w dniach od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z treści art. 59 pkt. 1 lit a i b oraz art. 86 ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) można wyprowadzić twierdzenie, że ustawodawca rozróżnił zasadniczą służbę wojskową i służbę nadterminową, chociaż obie służby traktuje jako "czynną służbę wojskową". Organ podniósł, iż przepis art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity Dz. U. z 2002, Nr 207, poz.1761 ze zm.) ani przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 14, poz. 137) nie wyjaśniają pojęcia "zasadnicza służba wojskowa" należy odwołać się do pojęcia określonego w ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem organu w art. 100 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej chodzi wyłącznie o zasadniczą służbę wojskową i nie obejmuje on "nadterminowej służby wojskowej". Organ podał ponadto, iż wskazany przez skarżącego wyrok NSA wydany został w indywidualnej sprawie a więc nie ma charakteru zasady prawne. Odnośnie pisma Dyrektora Generalnego organ stwierdził, iż jest ono adresowane tylko do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] i ma również charakter pisma wyjaśniającego w indywidualnej sprawie. Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] r. skarżący złożył odwołanie powołując się w uzasadnieniu na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego I OSK 283/06 w którym Sąd ten stwierdził, że nie ma żadnych istotnych, racjonalnych przesłanek, by odmiennie traktować osoby odbywające zasadniczą służbę wojskową i nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Decyzją nr [...], znak [...] z dnia [...] r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż skarżący służbę nadterminową pełnił na podstawie dobrowolnego zgłoszenia, w przeciwieństwie do okresu zasadniczego służby wojskowej. Zdaniem organu z treści art. 59 pkt. 1 lit. a i b oraz art. 86 ust. 1 z ustawy o powszechny obowiązku obrony RP wynika, że ustawodawca rozróżnia zasadniczą służbę wojskową i służbę nadterminową, chociaż obie służby traktuje jako " czynną służbę wojskową". Stąd sformułowania zawarte we wskazanej ustawie nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że w rozumieniu art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej chodzi wyłącznie o zasadniczą służbę wojskową i nie obejmuje on " nadterminowej służby wojskowej". Jednocześnie organ wskazał, że przywołany przez skarżącego wyrok NSA jest orzeczeniem wydanym w indywidualnej sprawie. Nie ma zatem charakteru zasady prawnej, którą organ wydający decyzję może uwzględniać korzystając z dokonanej w wyroku wykładni przepisu. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. G. wskazując, iż wprawdzie ustawodawca rozróżnia formy "zasadniczej służby wojskowej" i "nadterminowej zasadniczej służby wojskowej", ale obie kategorie mieszczą się w jednolitym zbiorze pojęciowym zatytułowanym "zasadnicza służba wojskowa". Skarżący zarzucił błędną wykładnię art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej, art. 59, 82 i następne ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. W myśl art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszom przysługują do uposażenia zasadniczego dodatki o charakterze stałym, tj. dodatek za wysługę lat, dodatek za stopień i dodatek służbowy. Zgodnie z art. 100 ust. 2 tej ustawy przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy. Na podstawie art. 100 ust. 3 tej ustawy zostało wydane wspomniane rozporządzenie w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej, które określa tryb i warunki przyznawania funkcjonariuszom tych dodatków. Z treści § 2 ust. 2 pkt 5 tego rozporządzenia wynika, że zaliczenie okresów służby lub zatrudnienia do okresu służby w Służbie Więziennej następuje m.in. na podstawie wyciągu z książeczki wojskowej. Między stronami istnieje spór, co do rozumowania pojęcia "zasadniczej służby wojskowej". Trafne jest stanowisko organu, iż skoro sama ustawa o Służbie Więziennej nie wyjaśnia pojęcia "zasadnicza służba wojskowa", a instytucja ta znalazła się w ustawie o powszechnym obowiązku obrony, to przepisy tej ustawy stają się pomocne przy ustalaniu znaczenia tego pojęcia. W przepisie art. 59 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP mowa jest o żołnierzach w czynnej służbie wojskowej jako osobach odbywających m.in. zasadniczą służbę wojskową, nadterminową zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe, ćwiczenia wojskowe, okresową służbę wojskową. Z powyższego organ administracji wywnioskował, iż ustawa rozróżnia zasadniczą służbę wojskową od nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. Z stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. I OSK 283/06 zgodnie z którym "nie ma bowiem żadnych istotnych, racjonalnych przesłanek, by odmiennie traktować osoby odbywające zasadniczą służbę wojskową i nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Oceny tej nie może zmienić i to, że jedna z tych służb wynika z określonego obowiązku, druga natomiast zasadza się na dobrowolnym jej pełnieniu. Taka też była intencja ustawodawcy, który obydwie te służby objął wspólnym mianem zasadnicza służba wojskowa (rozdział 3 dział III). W ich rozdzieleniu i nadaniu im z punktu widzenia przepisu art. 100 ust. 2 odmiennego znaczenia należałoby upatrywać nierównego traktowania wobec prawa (art. 32 Konstytucji)." Organ przy dokonywaniu wykładni art. 59 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP nie wziął pod uwagę systematyki tego aktu. Zaznaczyć należy, iż zasadniczej służbie wojskowej ustawodawca poświęcił cały rozdział 3 w dziale III traktującym ogólnie o służbie wojskowej. Przepis art. 82, otwierający ten rozdział dotyczy zasadniczej służby wojskowej. Natomiast przepis art. 86 normuje zaś nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Art. 86 ustawy stanowi, iż żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową mogą pełnić ją nadterminowo przez okres od jednego do siedmiu lat, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia (ust. 1). Powyższa regulacja jak również systematyka aktu wyraźnie wskazuje, iż mamy do czynienia z utrzymywaniem się bytu tej samej instytucji prawnej. Ponadto Sąd zauważa, iż po analizie unormowań prawnych dotyczących zarówno Policji jak i Straży Granicznej, że regulacje dotyczące tych formacji przewidują, zaliczenie okresu zasadniczej nadterminowej służby wojskowej do wysługi lat. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. Nr 152, poz.1732) do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, z 1998 r. Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 106, poz. 1215, z 2000 r. Nr 122, poz. 1313 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298 i Nr 81, poz. 877). Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin jako równorzędne ze służbą w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i w Służbie Więziennej traktuje się służbę wojskową uwzględnianą przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 66 ze zm.) do wysługi emerytalnej zalicza się okresy służby wojskowej w Wojsku Polskim i im równorzędne, łącznie z okresami, o których mowa w art. 14 i 16. Zgodnie z art. 59 pkt 1 lit. a i b o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej żołnierzami w czynnej służbie wojskowej są osoby, które odbywają zarówno zasadniczą służbę wojskową jak i nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Podsumowując należy zauważyć, iż przy ustalaniu wysługi lat w Policji zalicza się służbę wojskową uwzględnianą przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej a zatem jak wskazano wyżej zarówno zasadniczą służbę wojskową jak i nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Podobne uregulowanie zawarte są w regulacjach prawnych dotyczących funkcjonariuszy Straży Granicznej. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 24, poz. 148) funkcjonariusze otrzymują do uposażenia dodatek za wysługę lat. Stosownie do treści § 5 ust. 5 ww. rozporządzenia zasady i tryb zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat, określają przepisy wydane na podstawie art. 106 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005, Nr 234, poz. 1997 ze zm.). Na podstawie tego przepisu wydano rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 99, poz. 902). W § 2 pkt 3 rozporządzenia wskazano, iż do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Straży Granicznej zalicza się okresy służby w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej. Zatem również i tutaj do wysługi lat zaliczana będzie zasadnicza służba wojskowa jak i nadterminowa służba wojskowa. Wskazać również należy, iż w razie przyjęcia toku rozumowania organu okres służby uprawniający do otrzymania dodatku będzie się różnił od okresu służby uprawniający do przejścia na emeryturę. W tym miejscy powtórzyć należy, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin jako równorzędne ze służbą m.in. w Służbie Więziennej traktuje się służbę wojskową uwzględnianą przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin do wysługi emerytalnej zalicza się okresy służby wojskowej w Wojsku Polskim i im równorzędne, łącznie z okresami, o których mowa w art. 14 i 16. Zgodnie z art. 59 pkt 1 lit. a i b o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej żołnierzami w czynnej służbie wojskowej są osoby, które odbywają zarówno zasadniczą służbę wojskową jak i nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Reasumując powyższe, stanowisko organów administracyjnych orzekających w niniejszej sprawie nie znajduje argumentów, które zdaniem Sądu mogłyby doprowadzić do wykładni przeciwnej niż wskazana przez Sąd. Skoro więc u podstaw dokonanej przez organy interpretacji legła wykładnia art. 100 ust. 2 o Służbie Więziennej, którą Sąd, z przyczyn wyżej wywiedzionych, uznaje za nieprawidłową, to obowiązkiem Sądu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji. Art. 152 ppsa nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter uchylonego przez Sąd rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni wykładnię dokonaną przez Sąd w niniejszym orzeczeniu. /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ B. Popowska