II SAB/Po 22/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Wójta Gminy P. w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy postanawia odrzucić skargę /-/ E. Podrazik Pismem z dnia (...) nazwanym "zażalenie" K. B. wezwał w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), Wójta Gminy P. do podjęcia działań w celu uporządkowania gospodarki ściekowej w miejscowości B. i wyeliminowania napływu ścieków do zbiornika wodnego (stawu przepływowego) będącego własnością wnioskującego. W uzasadnieniu swojego wezwania K. B. wskazał, że nie stać go na ponoszenie kosztów związanych z wyczyszczeniem i uporządkowaniem terenu wokół stawu, do którego okoliczni mieszkańcy zrzucają śmieci. Zdaniem wnioskodawcy to do obowiązków gminy należy prawidłowe rozwiązanie gospodarki wodno - ściekowej we wsi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Wójt Gminy P., pismem z dnia (...) wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami to na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek utrzymania czystości i porządku na terenie gminy P. Zgodnie z uchwałą Rady Gminy P. nr (...) z dnia (...) - regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy P., wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3b oraz art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej kanalizacji lub w przypadku jej braku przez wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnie ścieków bytowych. Ponadto właściciele nieruchomości zobowiązani są udokumentować, że korzystają z usług przedsiębiorcy, który posiada zezwolenie na prowadzenie działalności usługowej w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Równocześnie Wójt wskazał, że sprawy dot. stosunków międzysąsiedzkich są regulowane przez odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego. W dniu (...) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę w przedmiocie bezczynności Wójta Gminy P. w wywiązywaniu się z ustawowego obowiązku zapewnienia uporządkowanej gospodarki ściekowej na terenie wsi B., a w szczególności do zaprzestania odprowadzania ścieków do rowu i dalej do stawu przepływowego na działce o numerze geodezyjnym (...) w B. Argumentując swoją skargę Skarżący wskazał, że na mocy wezwania z dnia (...) zwrócił się do Wójta Gminy P. o podjęcie działań w celu uporządkowania gospodarki ściekowej w miejscowości B. i wyeliminowania napływu ścieków do zbiornika wodnego (stawu przepływowego). W odpowiedzi na powyższe pismo Wójt Gminy B. wskazał jedynie, że sprawa czystości stawu nie leży w jego kompetencji i może być rozstrzygnięta jedynie na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Skarżący, mając na względzie fakt, że do stawu spływa woda z pobliskich gospodarstw rolnych oraz drogi powiatowej, na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 3 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zwrócił się do sądu o zobowiązanie Wójta Gminy P. do podjęcia działań w celu zmiany powyższego stanu rzeczy. Skarżący podkreślił, że sprawa rozwiązania gospodarki ściekowej na terenie gminy jest zadaniem własnym gminy, która może podejmować czynności kontrolne i dyscyplinować mieszkańców w powyższym zakresie. Stąd też skarżący wniósł o zobligowanie Wójta do zapewnienia prawidłowego utrzymania stawu oraz zabronienia mieszkańcom dalszego odprowadzania ścieków do stawu. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy P., wskazał, że organ administracji podjął działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego na terenie działki. W tym celu przeprowadzono na nieruchomości skarżącego oględziny, w trakcie których wykazano, że do przedmiotowego stawu odprowadzana jest woda rurami z trzech miejsc, w tym z drogi powiatowej. Czynności podjęte przez funkcjonariuszy Policji w związku z dokonanymi ustaleniami doprowadziły do ukarania mandatami właścicieli nieruchomości sąsiednich, którzy nie legitymowali się stosownymi dokumentami potwierdzającymi wywóz nieczystości z nieruchomości. Tym samym wójt wywiązał się ze spoczywających na nim obowiązkach wynikających z ustawy o samorządzie gminnym oraz o utrzymaniu czystości w gminach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekania w sprawach na bezczynności organów administracji w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a powyższego artykułu. Skarga na bezczynność przysługuje jedynie w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia, akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Konieczne jest w tym miejscu podkreślenie, że skarga na bezczynność dopuszczalna jest jedynie w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy oraz w przypadku odmowy wydania aktu pomimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku. Zobowiązanie organu do podjęcia określonych działań musi wynikać z konkretnego przepisu ustawy, nie zaś z klauzuli generalnej stwierdzającej jedynie, że określone zadania leżą w kompetencji określonego organu administracji. Ponadto, zgodnie z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Sąd zwraca uwagę, że w powyższej skardze błędnie wskazano jako jej podstawę prawną art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Powyższy artykuł przyznaje skarżącemu uprawnienie do zaskarżenia przed sądem administracyjnym uchwał lub zarządzeń organu gminy wydanych z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia strony. Zdaniem Sądu prawidłową podstawą prawną skargi powinien być art. 101a powyższej ustawy, umożliwiający wniesienie skargi do sądu administracyjnego w sytuacji, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem, przy czym warunkiem koniecznym wniesienia skargi jest uprzednie wezwanie organu administracji do usunięcia naruszeń prawa. Analiza pisma z dnia (...) oraz skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której to skarżący wnioskuje o zobowiązanie do podjęcia działań zmierzających do uporządkowania gospodarki ściekowej, wskazuje, że przedmiotem zaskarżenia nie jest uchwała lub zarządzenie organu gminy, a istniejąca - zdaniem skarżącego - bezczynności organu administracji. Zdaniem sądu pismo z (...) powinno być traktowane jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, co w szczególności obejmuje sprawy kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych. Art. 4 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wskazuje, że rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, który jest aktem prawa miejscowego. Zgodnie z ust. 2 pkt 3 powyższego artykułu regulamin zawiera informacje o częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego. Dyspozycję powyższych artykułów realizuje uchwała Rady Gminy P. z (...) w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy P. Wykładnia wszystkich powyższych aktów prawnych prowadzi do wniosku, że obecnie obowiązujące przepisy prawne formułują jedynie w sposób ogólny obowiązki gminy w przedmiocie utrzymania czystości na jej terenie. Brak jest postanowień, które w sposób jednoznaczny zobowiązywałyby wójta gminy do podjęcia określonych działań w formie i terminie określonym przepisami prawa. Co prawda § 20 regulaminu utrzymania czystości w gminie P. wskazuje, że wykonanie powyższej uchwały powierza się Wójtowi Gminy P., jednak w całym akcie prawa miejscowego, jakim jest powyższy regulamin, brak jest przepisu nakazującego wójtowi podjęcia konkretnych, sprecyzowanych działań. Podobnie ustawa o samorządzie gminnym oraz o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zawiera norm prawnych, z których można by w jasny sposób wyinterpretować konkretny obowiązek podjęcia określonych działań przez wójta. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach określa jedynie, w art. 5 ust. 6, że do obowiązków wójta należy nadzór nad realizacją utrzymania czystości i porządku przez właścicieli nieruchomości położonej w gminie, jednak przepis ten nie precyzuje żadnych konkretnych obowiązków wójta. Oba powyższe przepisy należy traktować jako przepisy o ogólnym charakterze kompetencyjnym. Sąd jednocześnie zwraca uwagę, że sprawa ewentualnego zanieczyszczania stawu znajdującego się na nieruchomości skarżącego należy do kognicji sądu powszechnego, nie zaś sądu administracyjnego. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność Wójta Gminy P. w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy jest niedopuszczalna. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstawy prawnej nakazującej wójtowi podjęcia określonych działań merytorycznych w formie i terminie określonych przepisami prawa. Skoro żaden z aktów nie obliguje wójta to działania, prowadzi to do wniosku, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z bezczynnością organu administracji. W niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja określona w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak również art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a więc przypadku, gdy organ administracji unika wydania decyzji, postanowienia, aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, czy nie wykonuje czynności nakazanych prawem. W tym stanie rzeczy skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ E. Podrazik