II OSK 2028/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 434/08 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 434/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską – uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] września 2007 r. jak również stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji w P. cofnął J. K. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] stycznia 2007 r. (sygnatura [...]) wynika, że skarżący został uznany winnym popełnienia zarzucanego mu czynu określonego w art. 229 § 3 kk. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ uznał, iż skarżącego można zaliczyć do grupy osób ujętych w dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. tj. do grupy osób, które nie mogą legitymować się pozwoleniem na broń. Popełnienie przez skarżącego przestępstwa znosi jego wiarygodność w tym zakresie w kontekście dyspozycji art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., przyjętego za podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wobec wniesionego przez J. K. odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu I instancji, że wobec skarżącego istnieje obawa, o której mowa w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę na wymowę i znaczenie dokonanego czynu - skarżący popełniając wykroczenie drogowe wręczył funkcjonariuszowi Policji korzyść majątkową w postaci pieniędzy w zamian za odstąpienie od wykonania przez niego prawnej czynności służbowej w postaci ukarania go mandatem karnym oraz naliczenia punktów karnych. Ten tylko fakt, stwierdzony prawomocnym, skazującym orzeczeniem sądu, zaprzecza - w ocenie organu - nieposzlakowanej opinii o skarżącym, a prawo do posiadania broni może posiadać tylko osoba o takiej właśnie opinii. Nie ma przy tym znaczenia kwota wręczonej korzyści (50 zł), a sam czyn tj. przekupstwo osoby pełniącej funkcję publiczną. Orzeczenie sądu potwierdzające popełnienie przez skarżącego tego rodzaju czynu jest dla organów Policji wiążące w zakresie ustalania prawnych i faktycznych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń. Wpływu na wydane rozstrzygnięcie nie może mieć - zdaniem organu - pozytywna opinia z miejsca zamieszkania skarżącego i w środowisku myśliwych, a także prawidłowe przechowywanie przez niego broni. Zgodnie z reglamentacyjnym charakterem ustawy o broni i amunicji organy Policji stoją na stanowisku, że pozwolenie na broń mogą posiadać jedynie osoby o nieposzlakowanej opinii, co wiąże się m.in. z przestrzeganiem przez nie prawa. Rozpoznając skargę na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na nieprawidłową wykładnię art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. zastosowaną przez organ. Organ ma prawo prowadzić odpowiednią politykę w sprawie dostępu do broni palnej (wydawanie i cofanie pozwoleń na broń palną), ale politykę tę może kształtować tylko w oparciu o przepisy ustawy o broni i amunicji. Dokonując nowelizacji ustawy o broni i amunicji, wbrew twierdzeniom organu, ustawodawca nie odszedł od konieczności ustalania cech charakteru i sposobu życia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub je posiadającej, na rzecz przykładowego wskazania rodzaju dóbr chronionych prawem przed bezprawnymi zamachami. Przedstawiona przez organ wykładnia stoi w całkowitej sprzeczności z ugruntowanym orzecznictwem NSA, ukształtowanym już na tle znowelizowanych przepisów ustawy. W orzecznictwie tym wyraźnie akcentuje się konieczność (na co wskazują chociażby przywołane powyżej orzeczenia) oceny cech charakteru osoby, wobec której wszczęto postępowanie o cofnięcie pozwolenia na broń, jak i jej dotychczasowego postępowania. W rozpatrywanej sprawie takich ocen nie poczyniono. Osobę skarżącego oceniono jedynie w kontekście występku, za popełnienie którego został skazany, uznając jednocześnie, że posiadanie przez niego pozytywnych opinii w miejscu zamieszkania i środowisku myśliwskim, a także prawidłowe przechowywanie broni nie eliminują znajdującego się w obrocie prawnym wyroku sądu. Prowadzi to do wniosku, że organ obawę użycia broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego wyprowadził zasadniczo z faktu skazania skarżącego za występek z art. 229 kk. Obowiązkiem organu jest ocena całego materiału dowodowego, co w realiach rozpoznawanej sprawy oznacza, że organ musi szczegółowo wykazać, dlaczego uważa, że jednokrotne, niewątpliwie naganne postępowanie skarżącego, przyczynia się do całkowitej utraty gwarancji prawidłowego posługiwania się bronią, a tym samym czy pozostaje w bezpośrednim związku z cechami charakterologicznymi skarżącego, które pozwalałyby na stwierdzenie istnienia obawy, o jakiej mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Ważne są bowiem okoliczności popełnienia czynu, a także zachowanie sprawcy, zarówno w dotychczasowym życiu, jak i w toku postępowania karnego. Mając powyższe na względzie, Sąd I instancji wskazał, iż organy Policji nie zbadały sprawy w zakresie wystarczającym. Nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i nie dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym także postawy skarżącego w prowadzonym dochodzeniu oraz dotychczasowym życiu. W związku z powyższym doszło do naruszenia wymienionych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu I instancji dopiero szczegółowa analiza i ocena całego materiału dowodowego pozwoli organom Policji na podjęcie stosownej decyzji, która zostanie uzasadniona zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Policji i zaskarżając to orzeczenie w całości oparł swoje zarzuty na: 1. naruszeniu prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wobec sprawcy przestępstwa z art. 229 § 3 kk nie zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, gdy tymczasem wymieniony czyn wskazuje na zaistnienie takiej obawy; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przedstawienie przez sąd administracyjny stanu faktycznego ustalonego przez organy Policji, w postaci uznania, iż organy Policji nie wykazały, że wobec sprawcy przestępstwa z art. 229 § 3 k.k. istnieje zagrożenie użycia broni oraz, że w przypadku Pana J. K. organy Policji dokonały swobody interpretacji przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.). W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie stosownych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących w tym zakresie norm. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że bezspornym jest w przedmiotowej sprawie, iż J. K. został skazany prawomocnym wyrokiem sądu karnego za popełnienie czynu z art. 229 § 3, ujętego w kodeksie karnym w Rozdziale XXIX "Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego". W ocenie organów Policji ww. czyn wskazuje na zaistnienie obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W związku z powyższym, pomimo tego iż przestępstwo, którego dopuścił się wymieniony nie zostało wyraźnie wskazane w dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, to stwierdzić należy, iż jego sprawca działał świadomie, a zatem godził się z ewentualnymi skutkami swojego zachowania, tj. popełnił wykroczenie drogowe, nie stosując się do przepisów o ruchu drogowym mógł stworzyć bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia innych jego uczestników, a w konsekwencji usiłował uniknąć odpowiedzialności za swoje działanie przed prawem. W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego za postępowanie kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej będąc związany jej zarzutami. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania określoną przesłankami z art. 183 § 2 p.p.s.a., której nie stwierdzono w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zagadnieniem, które stanowi istotę sporu w przedmiotowej sprawie zajął się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, który rozpatrując przedstawione mu przez Rzecznika Praw Obywatelskich zagadnienie prawne: "Czy sam fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.), uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, czy też niezbędne jest dodatkowo wykazanie, iż przestępstwo to realnie wskazuje na możliwość użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego?", podjął uchwałę następującej treści: "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.)." Przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale stanowisko znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, zarówno ze względu na jej przedmiot, jak i powołane w skardze kasacyjnej zarzuty. Stąd też wskazać należy, że w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż niezależnie od tego, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), ma ona tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Ten przepis nie pozwala bowiem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie aprobuje wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu NSA (zob. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 441.). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd zawarty w powoływanej uchwale i nie znajduje podstaw do odstąpienia od stanowiska w niej wyrażonego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Powołana regulacja - na mocy art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, znajdująca również zastosowanie w sprawach o cofnięcie pozwolenia na broń – przewiduje, że odmowa przyznania prawa do posiadania broni, jak i cofnięcie już przyznanego prawa następuje wobec osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Uzasadniając stanowisko zaprezentowane w wyżej wymienionej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny w poszerzonym składzie wskazał, iż użycie słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Z drugiej zaś strony, w odniesieniu do osób skazanych za przestępstwa inne niż wyżej wymienione, organ musi szczegółowo analizować i uzasadnić istnienie obawy sprzecznego z prawem użycia broni przez taką osobę. Przenosząc powyższe wywody na grunt rozpoznawanej sprawy, za prawidłową uznać należy ocenę Sądu I instancji, z której wynika, iż organy policji nie zbadały sprawy w zakresie wystarczającym do wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń, w konsekwencji czego za nietrafny uznać należy zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można uznać za usprawiedliwiony jedynie w sytuacji, kiedy skarżący wykaże, że sąd nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści niniejszego przepisu, zastosowania przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia lub też, gdy wadliwość uzasadnienia wyroku jest taka, że nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Żadna z powyższych okoliczności nie zachodzi w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, a dokładnie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji również należy uznać go za niezasadny. W świetle przytoczonej wcześniej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można uznać, na co wskazuje organ, iż popełnienie przez skarżącego przestępstwa z art. 229 § 3 k.k. rodzi uzasadnioną obawę że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jest to interpretacja zbyt daleko idąca, a co najistotniejsze sprzeczna z przyjętym w uchwale NSA stanowiskiem, zgodnie z którym tylko osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie. Przestępstwo popełnione przez skarżącego (próba wręczenia korzyści majątkowej funkcjonariuszowi publicznemu), zakwalifikowane zostało w kodeksie karnym do grupy przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego (Rozdział XXIX), a więc w żadnym wypadku nie mieści się ono w grupie przestępstw przeciwko życiu, zdrowi lub mieniu wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W takiej sytuacji organ winien szczegółowo przeanalizować i uzasadnić wszystkie okoliczności sprawy, a przede wszystkim wskazać na jakiej podstawie powziął uzasadnioną obawę, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W okolicznościach niniejszej sprawy, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, nie wystarczy bowiem powołanie się przez organ administracji na sam tylko fakt popełnienia przez skarżącego przestępstwa. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje również okoliczność zatarcia skazania z mocy prawa, o czym świadczy nadesłane przez skarżącego zaświadczenie o niefigurowaniu w Krajowym Rejestrze Karnym. Zgodnie z 106 k.k. z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe, a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych. Sprawca, którego skazanie uległo zatarciu, jest uprawniony do pomijania faktu skazania we wszelkich składanych publicznie deklaracjach, w tym noszących charakter urzędowy, a fakt zatarcia skazania wiąże nie tylko organy wymiaru sprawiedliwości, lecz i inne organy sprawujące funkcje publiczne. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.