II OZ 1013/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski, , , po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 września 2009 r., sygn. akt II SA/Op 174/08 o odmowie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie przekazania podania w sprawie nakazu rozbiórki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 174/08, ustanowiono dla skarżącej K. G. adwokata, w wyniku rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem z 5 sierpnia 2008 r., Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu poinformowała Wojewódzki Sąd Administracyjny o ustanowieniu pełnomocnika dla skarżącej, wskazując jego imię i nazwisko oraz adres kancelarii, zaznaczając że takie samo pismo zostało skierowane do K. G. W wykonaniu zarządzenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 września 2008 r., zawiadomiono pełnomocnika o terminie rozprawy wyznaczonym na 16 października 2008 r. Adwokat S. W. stawił się na rozprawie, podtrzymał skargę i wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wyrokiem z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt II SA/Op 174/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę K. G. 7 maja 2009 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia do wyroku z dnia 16 października 2008 r., podpisany przez skarżącą. We wniosku podniesiono, że K. G. nie udzieliła pełnomocnictwa ustanowionemu z urzędu adwokatowi, nie została przez niego zawiadomiona o terminie posiedzenia na którym wydano wyrok, co skutkowało niezłożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Ze względu na to, że skarżąca była nienależycie reprezentowana, powinno jej było zostać doręczone zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy. Następnie, skarżąca wskazała, że o wydanym wyroku dowiedziała się 30 kwietnia 2009 r. podczas przeglądania akt. W związku z wnioskiem adwokata zgłoszonym na rozprawie, dotyczącym zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, pismem z dnia 8 maja 2009 r., został on wezwany przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu do przedłożenia pełnomocnictwa, upoważniającego do działania przed sądem administracyjnym w imieniu skarżącej K. G., wraz z oświadczeniem, że poniesione opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie terminu, postanowieniem z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Op 174/08, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu oddalił wniosek adwokata o przyznanie kosztów, stwierdzając ponadto, że w aktach sprawy brak jest dokumentów, do których okazania wzywano wyznaczonego z urzędu pełnomocnika. Zarządzeniem sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 czerwca 2009 r., wezwano adwokata ustanowionego z urzędu do wskazania czy poinformował mandantkę o treści wyroku zapadłego na rozprawie w dniu 16 października 2008 r., a także kiedy i w jaki sposób to nastąpiło. W odpowiedzi, S. W. wskazał, że "w krótkim czasie po zapadłym orzeczeniu" informował skarżącą telefonicznie, jednocześnie pouczając ją o skutkach prawnych, jakie wyrok wywołuje i niezasadności wnoszenia dalszego środka odwoławczego. Skarżąca w piśmie z 27 lipca 2009 r. zaprzeczyła twierdzeniom adwokata S. W., wskazując że zataił on przed nią przebieg sprawy, działał na jej szkodę w "innych sprawach a dotyczących tego samego zagadnienia", podnosząc jednocześnie, że nie został on umocowany do działania w niniejszym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 4 września 2009 r., sygn. akt II SA/Op 174/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd pierwszej instancji, przywołując postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 519/05 uznał, że zawiadomienie strony przez Okręgową Radę Adwokacką o wyznaczeniu adwokata wystarcza do przyjęcia, że działał on w ramach pełnomocnictwa. Skarżąca była zatem reprezentowana przez adwokata ustanowionego na jej wniosek w ramach prawa pomocy i miała obowiązek wykazać brak jego winy w uchybieniu terminu. Dalej natomiast wskazując, iż wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności złożony został przez skarżącą, a nie przez pełnomocnika, Sąd uznał, że K. G. nie uwiarygodniła, iż nie była w stanie sama dokonać w terminie czynności. Przede wszystkim, zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżąca po otrzymaniu informacji o wyznaczeniu pełnomocnika powinna była się z nim skontaktować, a potem samodzielnie podjąć działania zmierzające do ustalenia wyniku sprawy. W toku postępowania skarżącej doręczono wcześniej tj. przed ustanowieniem pełnomocnika z urzędu, zawiadomienie o rozprawie, została zatem pouczona o zasadach składania wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku. Sąd wskazał ponadto, że choroba wnuka o której skarżąca pisała we wniosku o przywrócenie terminu, nie mogła usprawiedliwić braku zainteresowania sprawą przez ponad osiem miesięcy od daty informacji o ustanowieniu pełnomocnika. W zażaleniu sporządzonym 29 września 2009 r., skarżąca raz jeszcze wskazała, dlaczego jej zdaniem Sąd powinien przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, podnosząc że nie była właściwie reprezentowana przed sądem, a adwokat S. W. zataił przed nią treść rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd postanowi na wniosek strony przywrócenie terminu, jeżeli nie dokonała ona w terminie czynności procesowej bez swojej winy. Strona powinna we wniosku uprawdopodobnić, że uchybienie terminu zaszło z przyczyn przez nią niezawinionych (art. 87 § 2 ww. ustawy). W przedmiotowej sprawie, uchybienie terminu powstało gdy osoba wyznaczona przez Okręgową Radę Adwokacką nie złożyła wniosku o uzasadnienie wyroku, zgodnie z art. 141 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Oddalając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że w sprawie udzielone zostało pełnomocnictwo. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że z uwagi na brak w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulacji analogicznej do art. 118 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy nie jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa, a tylko oznacza prawo strony do udzielenia takiego pełnomocnictwa wyznaczonemu przez organ właściwego samorządu pełnomocnikowi, bez konieczności ponoszenia związanego z tym wynagrodzenia i wydatków. Odmienny pogląd w tej materii wyrażony w odosobnionym postanowieniu NSA z dnia 23 czerwca 2005 r., II OZ 519/05 (ONSA WSA 2005, nr 6, poz. 115) został krytycznie przyjęty w doktrynie (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2009, art. 244, teza 2, s. 691 i wskazana tam glosa do tego postanowienia H. Knysiak - Molczyk, OSP 2006, nr 5). W sprawie nie zostało złożone podpisane przez skarżącą pełnomocnictwo dla adwokata S. W. Do przedstawienia takiego pełnomocnictwa adwokat był obowiązany najpóźniej z momentem stawienia się na rozprawie, zgodnie z art. 37 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie został on wówczas wezwany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do okazania wskazanego dokumentu. Prowadziło to do sytuacji, w której skarżąca nie była należycie reprezentowana i nie otrzymała zawiadomienia o wyznaczeniu rozprawy, która odbyła się dnia 16 października 2008 r. Z akt nie wynika, aby adwokat S. W. wypowiadał się w kwestii umocowania go przez skarżącą do reprezentowania w toczącym się postępowaniu. Nie można więc uznać, że K. G. zrezygnowała z uprawnienia do sporządzenia pełnomocnictwa. Trudno odnieść się do nieudowodnionych twierdzeń adwokata o telefonicznym poinformowaniu K. G. o wyroku Sądu pierwszej instancji, tym bardziej, że zaprzecza temu skarżąca w pismach z 27 lipca i 29 września 2009 r. Pomijając kwestię oceny postępowania adwokata wyznaczonego do reprezentowania interesów skarżącej, istotne jest, że nie przedstawił on Sądowi pierwszej instancji dokumentu pełnomocnictwa. Rozważając natomiast brak winy po stronie skarżącej, wskazać należy, że nie doręczono jej zawiadomienia o rozprawie, zachodzą zatem przesłanki wskazane w art. 183 § 2 pkt 2 in fine Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Trudno zarzucać skarżącej niedbalstwo, wyrażające się w braku inicjowania kontaktu z adwokatem, podczas gdy to na profesjonalnym pełnomocniku, ustanowionym nadto w wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, ciąży obowiązek dopełnienia wszystkich czynności, mających na celu jak najlepsze reprezentowanie interesów mocodawczyni. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na mocy art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.