I FZ 369/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 21 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 357/08 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 24 kwietnia 2008 r. znak [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i zobowiązania podatkowego postanawia: oddalić zażalenie I FZ 369/08 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 357/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 24 kwietnia 2008 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i zobowiązania podatkowego. Sąd I instancji wskazał, iż złożonej skardze strona wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc swą trudną sytuację finansową, spłacanie przez nią kredytu w ratach w wysokości 2.400 zł miesięcznie i brak oszczędności, z których możliwa byłaby spłata zobowiązań wynikających z zaskarżonej decyzji. W ocenie strony wykonanie decyzji w drodze egzekucji spowoduje powstanie dodatkowych kosztów, które pogłębią trudną sytuację finansową skarżącego. Sąd I instancji, oddalając wniosek, powołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika iż nie sposób utożsamiać zapłaty podatku z wyrządzeniem znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż skutki zapłaty są "odwracalne poprzez zwrot ewentualnej nadpłaty podatku i to z wysokimi odsetkami, będącymi formą odszkodowania" (postanowienie NSA z dnia 3 września 2004 r., FZ 250/04), a także to, że trudności finansowe nie świadczą o możliwości wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, gdyż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera mechanizmy zabezpieczające dłużnikowi – chociaż w określonej skali – środki egzystencji. Stąd też, zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę, ewentualnie uchylenie, wskazując, że jest dla niego oczywiste, że w jego sprawie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem jej wykonanie spowoduje znaczną szkodę w postaci zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej. Podniósł, iż spłacane przez niego raty kredytu w wysokości 2.400 zł, przy dochodach z tytułu emerytury w wysokości 2.800 zł, stanowią bardzo duże obciążenie, a w chwili obecnej nie osiąga on innych dochodów, gdyż prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty. Wskazał, iż jego żona nie pracuje i znajduje się na jego utrzymaniu. Sąd I instancji nie wziął pod uwagę tego, że wykonanie zaskarżonej decyzji sprawi, że strona straci możliwość spłaty kredytu, czego konsekwencją będzie wypowiedzenie umowy kredytowej i konieczność spłaty całej należnej bankowi kwoty. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowoduje zagrożenie bytu firmy skarżącego i licytację jego majątku, a w tej sytuacji ewentualny zwrot nadpłaconego podatku, nawet z odsetkami, nie będzie miał znaczenia dla bytu jego firmy, która najprawdopodobniej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przestanie istnieć. Ewentualne zakończenie przez skarżącego działalności gospodarczej faktycznie uniemożliwi mu ponowne jej rozpoczęcie bez posiadania odpowiedniego zaplecza technicznego. Skarżący podniósł też, iż posiadany przez niego majątek służący do prowadzenia działalności gospodarczej w zupełności wystarczy na uregulowanie należnych organowi kwot, a zatem ewentualne uwzględnienie jego wniosku nie będzie się wiązało z niebezpieczeństwem uszczuplenia wpływów należnych Skarbowi Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powołanego przepisu wynika, iż wnioskodawca powinien wykazać, że wykonanie zaskarżonych przez niego aktów lub czynności organu administracji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Podkreślić należy, iż uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. Wskazać trzeba, iż wniosek strony był sformułowany w sposób lakoniczny i pomijający wiele kwestii podniesionych w zażaleniu. Jedyną okolicznością, która wynikała z treści wniosku było to, że skarżący ma trudności finansowe i obawia się, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje pogłębienie tych trudności. Jedynym argumentem na poparcie tego twierdzenia było powołanie się na spłacane raty kredytu w wysokości 2.400 zł miesięcznie. Skarżący nie wskazał ani na wysokość osiąganych dochodów, ani na zagrożenie bytu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, nie podniósł również, iż na jego utrzymaniu pozostaje żona. Podkreślić należy, iż w przypadku instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności sąd administracyjny nie dysponuje możliwością, którą ustawodawca przewidział w art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu do postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy. Oznacza to, iż sąd administracyjny pozbawiony jest uprawnienia do żądania od wnioskodawcy wyjaśnienia niektórych okoliczności bądź uzupełnienia wniosku, jeśli okaże się on niewystarczający. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności zapada w związku z tym na podstawie złożonego przez stronę wniosku i powołanych w nim informacji. Wskazać co prawda można na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., II OZ 155/05, gdzie stwierdzono, że choć wstrzymanie zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożonego przez skarżącego stosownego wniosku, to sąd administracyjny ma obowiązek uwzględniać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do sądu, co w przedmiotowej sprawie sprowadzałoby się do uwzględnienia okoliczności powoływanych przez skarżącego we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji na etapie postępowania administracyjnego (postanowieniem z dnia 25 lipca 2007 r. organ uwzględnił tenże wniosek), jak i dokumentów przedstawionych w tym zakresie, jednakże podkreślić należy, iż na etapie rozstrzygania wniosku zawartego w skardze okoliczności powołane we wniosku złożonym przed organem miały ponad rok i z samego wniosku wynika, iż nie były już aktualne (np. wskazano na spłacanie jednego kredytu, mimo iż w aktach administracyjnych jest mowa o wielu kredytach). Stwierdzić też należy, iż przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym zostały sformułowane przez ustawodawcę odmiennie, a zatem nie jest możliwe bezpośrednie przełożenie twierdzeń i wniosków strony składanych przed organem na postępowanie w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przed sądem administracyjnym. Mimo jednak tego, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności dotyczące sytuacji finansowej strony powołane na etapie postępowania administracyjnego nie mogły mieć decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie zasługuje na aprobatę nieodniesienie się w najmniejszym stopniu do tej kwestii przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Wada ta jednakże, z przedstawionych wyżej powodów, nie miała wpływu na ocenę zgodności z prawem tego orzeczenia. Wniosek strony zawarty w skardze charakteryzuje się ogólnikowością podanych informacji, ograniczeniem się do wskazania na trudności finansowe, brakiem wskazania na którąkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ponadto nie dołączono do tegoż wniosku jakichkolwiek dokumentów źródłowych popierających twierdzenia strony. W przypadku tak sformułowanego wniosku należy uznać, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, mimo braków uzasadnienia przejawiających się oparciem jego motywów wyłącznie na dwóch postanowieniach NSA wydanych w sprawach, gdzie zaszły podobne do powoływanych przez wnioskodawcę okoliczności (trudności finansowe, obawa przed egzekucją) – przy czym Sąd I instancji nie wskazał na sygnaturę drugiego z zacytowanych przez siebie orzeczeń (na mechanizmy zabezpieczające dłużnikowi – chociaż w określonej skali – środki egzystencji wskazywał NSA w postanowieniu z dnia 9 sierpnia 2004 r., FZ 145/04), co należy ocenić ujemnie. Powyższej konstatacji co do zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie może zmienić znacznie rozszerzona w zażaleniu, w stosunku do wniosku, argumentacja strony dotycząca spełnienia przez nią przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ponieważ Sąd I instancji nie miał możliwości odniesienia się do tych okoliczności, a zatem nie można mu zarzucić, iż nie wziął ich pod uwagę, naruszając tym samym art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie stanowią one wystarczającej podstawy do uchylenia postanowienia. Wskazać jedynie skarżącemu należy, iż postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podkreślić przy tym trzeba, iż w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 ustawy oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.