II SA/Ol 332/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Ewa Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi T.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wydania uwierzytelnionych dokumentów i pism I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Pismem z dnia 21 stycznia 2008r. W.P. zwrócił się między innymi o wydanie uwierzytelnionych odpisów "wszystkich dokumentów, moich pism oraz dokumentów wytworzonych przez Urząd Gminy w tym dokumentów żony skierowanych przez Wójta do GOPS wraz z kompletem wywiadów, decyzji - pism i innych związanych z faktem i skutkami wydania fałszywego zaświadczenia przez ówczesnego Sekretarza Wójta". W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jego interes prawny w żądaniu otrzymania odpisów tych dokumentów przejawia się w przedłożeniu tych dokumentów sądowi jako dowód w sprawie. Postanowieniem "[...]" Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dywitach na podstawie art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – w dalszej części uzasadnienia kpa - po rozpatrzeniu wniosku W.P. z dnia 21 stycznia 2008r. o wydanie uwierzytelnionych dokumentów, odmówił wydania uwierzytelnionych dokumentów. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż W.P. pomimo wezwania nie wykazał "ważnego interesu" uzasadniającego wydanie uwierzytelnionych odpisów, a także nie wskazał jakich konkretnie dokumentów żąda. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył W.P. Podniósł, iż uwierzytelnienie jest czynnością polegającą tylko na przystawieniu pieczątki, a żądanie wydania odpisów zostało jego zdaniem w sposób wystarczający uzasadnione. Dodał, że żąda spowodowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nadesłania żądanych dokumentów wraz z uwierzytelnieniem przez Urząd Gminy oraz udzielenia żądanych informacji przez tenże Urząd. Postanowieniem "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, iż utrwalony jest w doktrynie i orzecznictwie pogląd, iż strona winna sama, nie czekając na wezwanie organu wykazać swój ważny interes uzasadniający wydanie jej uwierzytelnionych odpisów konkretnych dokumentów. Paragraf drugi cytowanego powyżej przepisu wyraźnie uzależnia możliwość wydania żądanych odpisów od wykazania ważnego interesu. Wskazano, iż strona żądająca wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów winna jest wykazać w tym swój ważny interes, jednakże to organ rozpatrując takie żądanie, dokonuje własnej oceny, czy ze względu na okoliczności prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie, zaistniał faktycznie ważny interes w rozumieniu art. 73 § 2 kpa. W przedmiotowej sprawie organ wezwał stronę do wykazania swojego "ważnego interesu". Wnioskodawca w sposób rzeczowy nie odniósł się do wezwania organu prowadząc z nim jedynie pisemną polemikę. W związku z powyższym organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż w przedmiotowej sprawie strona nie wykazała swego ważnego interesu uzasadniającego wydanie odpisów żądanych dokumentów. Za niewystarczające należy uznać ogólnikowe wskazanie przez stronę, iż odpisy dokumentów są niezbędne w celu przedstawienia w bliżej nie sprecyzowanym postępowaniu sądowym. Kolegium wskazało, iż sam fakt złożenia wniosku nie świadczy automatycznie, iż posiada się ważny interes o jakim mowa w art. 73 § 2 kpa. Ustawodawca wprowadzając obowiązek wykazania się ważnym interesem przesądził, iż bycie stroną danego postępowania, czy też złożenie wniosku nie jest wystarczające do uzyskania uwierzytelnionych odpisów żądanych dokumentów, gdyż należy się jeszcze wykazać ważnym interesem, którą to przesłankę ma zweryfikować organ przez pryzmat konkretnego postępowania i potrzeb strony. W skardze na powyższe postanowienie T.P. podniosła, iż w postępowaniu administracyjnym orzekały osoby podlegające wyłączeniu. Wyjaśniła, iż domaga się wydania żądanych dokumentów celem wykorzystania ich jako dowody w dochodzeniu swoich roszczeń w postępowaniu sądowym przed sądem powszechnym w sprawie wyrządzonej krzywdy. Obecnie te dokumenty zamierza złożyć w kancelarii prawnej celem sporządzenia pozwu. Zarzuciła organowi mataczenie w sprawie oraz doprowadzenie rodziny do ubóstwa wskutek korupcji. Podniosła, iż organ odmówił wydania uwierzytelnionych dokumentów, ale również żądanych dokumentów nie przesłał bez uwierzytelnienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl zasad zawartych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie kontrola ta wykazała, iż wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 73 § 1 kpa w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Art. 73 § 2 w stanowi zaś, że strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Wskazać należy, iż art. 73 kpa odróżnia przeglądanie akt sprawy z możliwością sporządzania z nich notatek i odpisów od uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy. Są to dwa odrębne uprawnienia strony. Przy czym strona nie może żądać od organu doręczenia jej nieuwierzytelnionych kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007, Wydanie 4, str. 188 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2001r. II SA 2580/00, Wokanda 2002, nr 1, poz. 26). Z ustalonej linii orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że "W prawie strony do przeglądania akt sprawy o jakim mowa w art. 73 § 1 kpa mieści się zapoznanie z treścią wszystkich dokumentów, przejrzenie map, planów, notatek urzędowych jak również utrwalenie na własny użytek wiadomości zawartych w aktach sprawy przez ich notowanie lub wykonanie odpisów (odrysów). W tym zakresie nie ma żadnych ograniczeń z wyjątkiem tego, że prawo to przysługuje stronie. Uzyskanie natomiast uwierzytelnionych odpisów a uwzględniając nowe techniki potwierdzonych kopii kserograficznych - pozostaje pod kontrolą organu administracyjnego. Z tego względu przepis art. 73 § 2 kpa odnośnie do uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy wymaga od strony ważnego interesu w uzyskaniu tego dokumentu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2006r. I OSK 82/06 LEX nr 293179). Wskazać więc należy, iż skoro w niniejszej sprawie wniosek dotyczył wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, to organ nie miał obowiązku doręczenia nieuwierzytelnionych kopii dokumentów. Po pierwsze, wnioskodawca nie domagał się nieuwierzytelnionych dokumentów. Po drugie, organ nie ma obowiązku doręczenia stronom postępowania nieuwierzytelnionych kserokopii z akt sprawy. Dlatego też nie jest zasadny zarzut podniesiony w skardze, że organ nie nadesłał żądanych dokumentów bez uwierzytelnienia, skoro uwierzytelnienia dokumentów odmówiono. W aktach sprawy brak jest też postanowień dotyczących wyłączenia organu lub pracownika organu (o co zresztą strona skarżąca nie wnosiła na etapie tego postępowania administracyjnego) brak jest więc podstaw do twierdzenia, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżonym postanowieniem orzekały organy lub osoby podlegające wyłączeniu. Odnosząc się do treści wniosku z dnia 21 stycznia 2008r. wskazać należy, iż słusznie organ uznał, iż wnioskodawca żądał doręczenia uwierzytelnionych dokumentów, w związku z powyższym w sprawie zasadnie zastosowano art. 73 § 2 kpa. Niemniej jednak organ odwoławczy nie zwrócił uwagi na fakt, że wnioskodawca skierował swoje żądanie do Wójta Gminy. Domagał się też dokumentów wytworzonych przez Urząd Gminy, w tym dokumentów skierowanych przez Wójta do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wójt Gminy winien więc po pierwsze ustalić do jakiego podmiotu żądanie zostało skierowane, tj. czy do organu wykonawczego gminy jakim jest wójt, czy też wnioskodawca żądał wydania dokumentów od Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Oświadczenia W.P. wskazują jednak, iż przynajmniej doręczenia części dokumentów domagał się nie od Kierownika GOPS, a właśnie od Wójta Gminy. Wójt Gminy był więc właściwy do załatwienia sprawy w pierwszej instancji, ewentualnie do przekazania wniosku w części do Kierownika GOPS. Tymczasem w sprawie Wójt Gminy takich ustaleń nie poczynił, pomimo tego, iż pismo kierowane do niego złożone zostało do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, co oznacza, iż wnioskodawca nie do końca zdawał sobie sprawę, jakich dokumentów może się domagać od Wójta Gminy, a jakich od Kierownika GOPS. Wskazać także należy, iż organ wzywając do sprecyzowania wniosku był w swoich poczynaniach nie konsekwentny, bowiem wezwania do wskazania ważnego interesu wnioskodawcy podpisane zostało raz przez Sekretarza Gminy innym razem Kierownika GOPS, na co zresztą zwrócił uwagę wnioskodawca. W sprawie nie wiadomo w istocie też, kto sprawę załatwił w pierwszej instancji. Z treści postanowienia organu I instancji wynika, iż postanowienie to wydał Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazuje natomiast na Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy. Organ odwoławczy nie wyjaśnił rozbieżności w określeniu organu I instancji. Nie wiadomo w szczególności jakie upoważnienie i w jakim zakresie posiadał Kierownik GOPS. W aktach sprawy brak jest takiego upoważnienia. Wskazać należy, iż z mocy art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Dz. U. Nr 115, poz. 728) wójt -udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Samo upoważnienie wydane na podstawie cytowanego przepisu nie upoważniało Kierownika GOPS do załatwienia niniejszej sprawy w I instancji, skoro wnioskodawca domagał się uwierzytelnienia także dokumentów wytworzonych przez Urząd Gminy (nie zaś Kierownika GOPS), a więc urzędu przy pomocy którego Wójt Gminy wykonuje powierzone mu zadania. Organ II instancji nie odniósł się także do kwestii, czy treść upoważnienia, którego organ wykonawczy gminy udziela obligatoryjnie na podstawie art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej upoważniała również Kierownika GOPS do wydawania postanowień na podstawie art. 73 § 2 kpa w zakresie odmowy uwierzytelnienia dokumentów wytworzonych przez gminny ośrodek pomocy społecznej w zakresie zadań socjalnych nakładanych z mocy ustawy na tenże ośrodek. Z tych względów zaskarżone postanowienie należało uchylić. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie ustali od jakiego organu wnioskodawca domagał się żądanych dokumentów i czy Kierownik GOPS posiadał upoważnienie do załatwienia sprawy w I instancji. Skarżącemu wskazać natomiast należy, iż jego obowiązkiem jest wykazanie ważnego interesu strony, jeżeli domaga się wydania uwierzytelnionych dokumentów. Z powyższych przyczyn zaskarżone postanowienie zostało uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 152 tejże ustawy rozstrzygnięta została kwestia wykonalności uchylonego postanowienia.