II OSK 1955/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) sędzia NSA Grażyna Radzicka Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 170/08 w sprawie ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Nowogrodźcu z dnia 20 grudnia 2007 r. nr XXII/153/2007 w przedmiocie ustalenia maksymalnych stawek cen za wywóz nieczystości stałych i płynnych obowiązujących na terenie Gminy i Miasta Nowogrodziec 1) uchyla zaskarżony wyrok, 2) stwierdza nieważność uchwały Rady Miejskiej w Nowogrodźcu z dnia 20 grudnia 2007 r. nr. XXII/153/2007. Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 170/008 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Nowogrodźcu z dnia 20 grudnia 2007 r., nr XXII/153/2007 w przedmiocie ustalenia maksymalnych stawek cen za wywóz nieczystości stałych i płynnych obowiązujących na terenie Gminy i Miasta Nowogrodziec. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że uchwałą Rady Miejskiej w Nowogrodźcu z dnia 20 grudnia 2007 r. ustalono w § 1 maksymalne stawki cen za wywóz odpadów komunalnych w wysokości: odbiór odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości 1m³ niesegregowanych odpadów komunalnych - 69 zl/m³, wywóz pojazdem specjalnym 1m³ nieczystości płynnych – 18,56 zl/m³. W § 2 wskazano, że maksymalne stawki nie dotyczą odpadów niebędących odpadami komunalnymi. Skargę do sądu administracyjnego wniósł Wojewoda Dolnośląski, wnosząc o stwierdzenie nieważności § 1 powyższej uchwały. Organ wskazał, że art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008 ze zm.) stanowi, iż rada gminy określając stawki opłat, stosuje niższe stawki, jeżeli odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Rada Miejska w Nowogrodźcu nie wprowadziła natomiast rozróżnienia na stawki niższe dla odpadów segregowanych i wyższe dla niesegregowanych, tymczasem na terenie Gminy Nowogrodziec jest prowadzona oprócz nieselektywnej, także selektywna zbiórka odpadów. W § 1 pkt 1 uchwały Rada Miejska w Nowogrodźcu ustalił jedynie stawkę opłaty maksymalnej za odbiór odpadów niesegregowanych, pomijając określenie stawki za odbiór odpadów zbieranych w sposób selektywny. W takiej sytuacji uzasadniony jest wniosek o stwierdzenie nieważności § 1 pkt 1 uchwały. Do skargi przyłączył się Prokurator Prokuratury Apelacyjnej. W odpowiedzi na skargę Gmina Nowogrodziec wniosła o jej oddalenie, podnosząc, iż wbrew intencji wynikającej z uchwały Rady Miejskiej z dnia 17 marca 2006 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości porządku na terenie Gminy i Miasta Nowogrodziec nie jest prowadzona selektywna zbiórka odpadów, na zasadach umożliwiających obniżenie stawki za odbiór w drodze selektywnej zbiórki odpadów. Segregacja odpadów prowadzona jest jedynie częściowo, przez rozstawienie pojemników na terenie Gminy, brak natomiast selektywnej zbiórki odpadów bezpośrednio z gospodarstw domowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę stwierdził, że z uchwały Rady Gminy Nowogrodziec (§ 3 pkt b) w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy i Miasta Nowogrodziec wynika, że "odpady wysegregowane , opakowaniowe i inne odbierane będą z pojemników przeznaczonych na określoną frakcję, rozstawionych w poszczególnych miejscowościach, Odbiór segregowanych odpadów u źródła (w gospodarstwie domowym) możliwy będzie po stworzeniu takich warunków przez uprawniony podmiot. Sąd stwierdził, że z oświadczeń Burmistrza Przewodniczącego Rady Miejskiej w Nowogrodźcu wynika, iż nie stworzono jeszcze warunków do odbioru segregowanych odpadów u źródła. Nie ma więc żadnych podstaw do wyszczególniania w uchwale odpłatności wg niższych stawek, skoro odpady nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny. W skardze kasacyjnej od tego wyroku Wojewoda Dolnośląski wniósł o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasadzenie kosztów postępowania. Wojewoda zarzucił polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach polegające na nieuwzględnieniu w trakcie rozpoznawania skargi regulacji art. 8 ust. 2b oraz art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz. U. Nr 39, poz. 251 z późn. zm.). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pominął treść art. 8 ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który powoduje powstanie po stronie przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie odbioru odpadów, obowiązku odbioru odpadów także segregowanych. Ponadto § 5 ust.1 regulaminu utrzymania czystości i porządku zobowiązuje właścicieli nieruchomości do zapewnienia urządzeń służących selektywnej zbiórce odpadów. Tym samym wprowadzenie przez Radę obowiązku segregacji odpadów, jak i zobowiązanie do wyposażenia nieruchomości w odpowiednie urządzenia do zbierania odpadów, powinno prowadzić do realizacji tych obowiązków. Zaniechanie selektywnej zbiórki odpadów uniemożliwia poniesienie mniejszych kosztów przez właścicieli nieruchomości w związku z realizacją selektywnej zbiórki odpadów oraz nie sprzyja realizacji normy wynikającej z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 39, poz. 251 z późn. zm.). W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miejska w Nowogrodźcu wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Ma rację Wojewoda Dolnośląski gdy zarzuca m.in. niewłaściwe zastosowanie (a w tym przypadku niezastosowanie) przepisu art. 8 ust. 2b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008 ze zm.) oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r., Nr 39, poz. 251 ze zm.).Zgodnie z art. 8 ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości...przedsiębiorca ubiegający się o zezwolenie na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, obejmujące niesegregowane odpady komunalne, jest obowiązany również do odbierania wszystkich selektywnie zbieranych odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych odpadów wielkogabarytowych, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego i odpadów z remontów co w kontekście brzmienia art. 10 ustawy o odpadach, stanowiącego iż taki przedsiębiorca jest obowiązany do selektywnego odbierania odpadów oraz ograniczenia ilości odpadów ulegających biodegradacji kierowanych do składowania potwierdza wykładnię wojewody w zakresie wskazanych wyżej przepisów oraz przepisów art. 6 ust. 2 i ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości...Powołane przepisy nie mogą być rozumiane jako wyłączające obowiązek określenia stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości w odniesieniu do odpadów komunalnych zbieranych i odbieranych w sposób selektywny nawet w sytuacji, gdy gmina nie tworzy warunków do selektywnej zbiórki odpadów. Odstępując od ustalenia niższych stawek w odniesieniu do odpadów segregowanych Rada uniemożliwiła właścicielom nieruchomości ponoszenie niższych opłat za selekcjonowane przez nich odpady komunalne, w sytuacji gdy obowiązek odbierania takich odpadów ciąży na przedsiębiorcy. Nie są zasadne argumenty odpowiedzi na skargę kasacyjną. Wojewoda nie twierdzi, że to Rada jest obowiązana do realizacji obowiązku określonego w art. 10 ustawy o odpadach, jest to obowiązek przedsiębiorcy ale taki którego realizowanie przez tego przedsiębiorcę wiąże się z niższymi stawkami opłat dla właścicieli nieruchomości a te stawki ustala rada. Jak wynika z tej odpowiedzi Gmina zdaje sobie sprawę z potrzeby tworzenia systemu zachęt i procedur związanych z realizacją selektywnej zbiórki odpadów ale nie wiąże tego z obowiązkiem ustalenia niższych stawek opłat. W myśl art. 10 ust. 1 ustawy o odpadach, odpady powinny być zbierane w sposób selektywny a tym samym twierdzenia o braku podstaw prawnych do realizowania obowiązków w tym zakresie jest nieuzasadniony. Potwierdza takie stanowisko także art. 16a ustawy o odpadach stanowiący iż, w ramach zadań własnych, gmina powinna m.in. zapewniać objęcie wszystkich mieszkańców gminy zorganizowanym systemem odbierania wszelkich odpadów komunalnych i zapewniać realizację celów w tym przepisie wskazanych. Z zadaniami gminy korespondują obowiązki przedsiębiorców. Obok odbierania odpadów niesegregowanych przedsiębiorca ma obowiązek odbierania wszystkich selektywnie zbieranych odpadów, określonych w art. 8 ust. 2b (taki pogląd wyrażono w doktrynie, W. Radecki, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Dom Wyd. ABC, 2006, wyd. II ) i choćby z tego powodu uchwała powinna zawierać także ustalenie niższych stawek we wskazanym zakresie. Zasadna jest także argumentacja Wojewody Dolnośląskiego powołującego się na ustalenia (§ 3 pkt 5b, 5 ust. 1 i 4) podjętej przez Radę Miejską w Nowogrodźcu uchwały z dnia 17 marca 2006 r. w sprawie regulaminu utrzymania porządku i czystości na terenie Gminy i Miasta Nowogrodziec (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego z dnia 26 marca 2006 r., Nr 86, poz.1441), sprzeczne z zaskarżoną uchwałą. O tej sprzeczności przesądza doprowadzenie do sytuacji gdy fakt nieodbierania przez przedsiębiorców odpadów segregowanych pozostaje w sprzeczności z obowiązkami nałożonym na właścicieli nieruchomości w powołanym regulaminie. Z uwagi na zasadność zarzutów skargi kasacyjnej i ich materialnoprawny charakter, na podstawie art.188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji (w zakresie określonym w skardze Wojewody Dolnośląskiego).