I GZ 201/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. K. – Firmy Handlowej "A." na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 7 października 2008 r., sygn. akt I SA/Go 624/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. – Firmy Handlowej "A." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 7 października 2008 r., sygn. akt I SA/Go 624/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. odmówił T. K. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług wydanej po wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny podał m.in., że z zawartego we wniosku o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych oświadczenia wynika, iż T. K. prowadzi działalność gospodarczą, która nie przynosi żadnego dochodu, jego żona pracuje za wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 281 zł brutto, zaś koszty utrzymania rodziny wynoszą 3.000 zł. Skarżący oświadczył też, że wszystkie wydatki jego rodziny finansowane są przez jego ojca i teściów. W kolejnym oświadczeniu poinformował, że pomoc finansowa ojca i teściów stanowi jedyne źródło finansowania wydatków jego rodziny. Wskazał jednocześnie, iż ojciec i teściowie utrzymują się z emerytur. WSA w G. W. wskazując, że T. K. nie spełnił warunków umożliwiających przyznanie prawa pomocy stwierdził m. in., iż wielość postępowań podatkowych toczących się z jego udziałem świadczy o dużym zakresie prowadzonej działalności, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż z działalności tej uzyskiwał niemałe dochody. Nadto w ocenie Sądu decydując o przyznaniu prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko sytuację wnioskodawcy, ale również możliwości finansowe innych członków jego rodziny, szczególnie w sytuacji, gdy utrzymuje on, iż pozostaje na ich utrzymaniu (podobnie post. SN z 15 maja 1989r. II CZ 80/89 LEX nr 8963). Sąd pierwszej instancji uznał ponadto, że z uwagi na okoliczność, iż w aktach sprawy znajduje się odpis umowy o pracę łączącej skarżącego - jako pracodawcę - z J. C. reprezentującym go w niniejszym postępowaniu, z której wynika, iż pełnomocnik skarżącego otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 400 złotych, która to kwota obciąża budżet T. K., wątpliwości budzi oświadczenie skarżącego dotyczące nieprowadzenia działalności gospodarczej i wydatkowania kwot z tym związanych. Z uwagi na powyższe, WSA w G. W. uznał, iż wskazane wątpliwości, jak również niewyjaśnienie ich mimo kilkukrotnych wezwań kierowanych do skarżącego, rodzą wątpliwości co do prawdziwości danych zawartych w jego oświadczeniach, a tym samym nie dają podstawy do uznania iż skarżący wykazał iż nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia T. K. złożył zażalenie, w którym wniósł o zmianę wydanego postanowienia przez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych lub o uchylenie skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w G. W. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podał, że przedmiotowe postanowienie jest dla niego krzywdzące, ponieważ wykazał on ponad wszelką wątpliwość, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego. Nadto zauważył, że przed Sądem toczy się kilkadziesiąt spraw, których łączny koszt poniesiony do tej pory to suma bliska 10.000 zł. Suma ta została wygospodarowana przez skarżącego ze środków otrzymanych od ojca i teściów. T. K. podał także, że trwanie postępowania prokuratorskiego uniemożliwia mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, zaś żona skarżącego jest zatrudniona z dochodami brutto ok. 300 zł. Zdaniem wnoszącego zażalenie odmowa udzielenia prawa pomocy jest równoznaczna z pozbawieniem go prawa do rzetelnej oceny przez niezawisły Sąd dowodów i faktów oraz okoliczności uznanych przez organ celny za dostatecznie udowodnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny. Orzeczenie w tej sprawie Sąd wydaje zatem na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i przedstawione przez stronę dowody. Sąd dokonuje oceny, czy spełnione zostały w sprawie przedmiotowe przesłanki, koniecznym jest jednak rzetelne przedstawienie przez stronę wszelkiej możliwej dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej, a zwłaszcza, gdy została do tego zobowiązana przez Sąd. Na początku swoich rozważań Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia uznał, iż wskazane przez skarżącego okoliczności decydujące o przyznaniu prawa pomocy nie są dla Sądu wiarygodne i wykazał, dlaczego takiej wiarygodności przedstawionym faktom odmówił. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę dokonaną przez Sąd I instancji. Skarżący, na którym, jak już podkreślono, spoczywa ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek zaistnienia sytuacji, w której nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny, dostarczył Sądowi dane niekompletne lub sprzeczne. Ponad okoliczności wyszczególnione już przez Wojewódzki Sad Administracyjny należy podać, że T. K. oświadczył, iż w pokryciu wydatków codziennych w kwocie 3.000 zł miesięcznie pomaga mu ojciec oraz teściowie. Nadto we wniesionym zażaleniu skarżący oświadczył, że koszt związany z prowadzonymi sprawami przed Sądem w ostatnich dwóch latach to suma bliska 10.000 zł, którą również wygospodarował ze środków otrzymanych od ojca i teściów. Na potwierdzenie tego faktu nie przedłożył jednakże żadnych dowodów w postaci oświadczeń rodziny, a także w istocie nie uprawdopodobnił nawet możliwości finansowych pomagających członków rodziny do udzielenia wskazanej, przecież niemałej pomocy finansowej. Zważyć należy, iż skarżący w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. oświadczył jedynie, że jego darczyńcy – ojciec i teściowie – uzyskują dochody z emerytur, nie podając jednocześnie ich wysokości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji ocenił przedstawione przez stronę dokumenty i oświadczenia jako niewystarczające do odtworzenia sytuacji majątkowej skarżącego lub niewiarygodne i w konsekwencji odmówił T. K. przyznania prawa pomocy. Wbrew twierdzeniom zawartym we wniesionym zażaleniu nie udowodnił on ponad wszelką wątpliwość, iż nie jest w stanie dokonać zapłaty wpisu od skargi. Także Naczelny Sąd Administracyjny, po dokonaniu analizy całości nadesłanych danych uznał, że rzeczywista sytuacja skarżącego nadal pozostaje nieznana. Należy zaś podkreślić, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dalszego dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.