I FSK 1251/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-08-17
Skład orzekający: Artur Mudrecki, Krzysztof Stanik, Jan Zając
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik może odliczyć podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez podmiot, który formalnie figuruje jako sprzedawca, ale faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej, a jedynie 'firmował' ją swoim nazwiskiem?Ratio decidendi
Podatnik nie może odliczyć podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot, który formalnie figuruje jako sprzedawca, ale faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej, a jedynie 'firmował' ją swoim nazwiskiem. W takiej sytuacji faktura nie dokumentuje rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, a prawo do odliczenia podatku naliczonego nie przysługuje, zwłaszcza gdy podatnik miał świadomość takiego stanu rzeczy, co może być uznane za nadużycie prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku VAT za okres od czerwca do grudnia 2004 r. Organ podatkowy zakwestionował prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez podmiot "P." M. S. Ustalono, że M. S. jedynie 'firmował' działalność gospodarczą prowadzona faktycznie przez L. K. i T. C., którzy byli rzeczywistymi beneficjentami zysków. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od R. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Sędzia NSA Jan Zając, Protokolant Dariusz Rosiak, po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 2078/08 w sprawie ze skargi R. K. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 czerwca 2008 r. nr: [..., [...], [...], [...], [...], [...], [...], w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące: czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2004 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 2700 zł (słownie: dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji
Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 2078/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi R. K. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 czerwca 2008 r.
2. Przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania
2.1. Zaskarżonymi do Sądu decyzjami Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej określające R. K. prowadzącemu działalność pod firmą "G." zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2004 r.
W uzasadnieniu powołując się na treść art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1 i 2, art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) (dalej: ustawa o VAT) oraz § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 ze zm.) (dalej: rozporządzenie Ministra Finansów) stwierdził, że organ kontroli skarbowej w sposób zasadny zakwestionował prawo Strony do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT, na których jako wystawca figuruje [...] "P." M. S.
Według organu, przedmiotowe faktury nie mogły stanowić dla Strony podstawy do obniżenia podatku należnego z uwagi na brak tożsamości pomiędzy podmiotem figurującym jako sprzedawca a faktycznymi sprzedawcami. M. S. nie prowadził bowiem rzeczywistej działalności gospodarczej pod firmą [...] "P.", nie czerpał zysków z działalności tej firmy, nie podejmował decyzji związanych z działalnością firmy, nie zainwestował własnych środków zarówno na założenie, jak i rozwój firmy, a jego rola w istocie sprowadzała się do roli pracownika. Jako rzeczywistych sprzedawców usług dla R. K. wskazano L. K. i T. C., którzy faktycznie prowadzili działalność gospodarczą pod firmą [...] "P." M. S., formalnie występując jako jego pełnomocnicy. To oni podejmowali wszelkie decyzje dotyczące działalności i byli beneficjentami zysków wytworzonych w tym podmiocie. M. S. tylko zaś firmował własnym nazwiskiem ich działalność. Osobiście nie świadczył żadnych usług marketingowych, fizycznie nie wystawiał faktur sprzedaży, nie otrzymywał zapłaty za faktury sprzedaży, nie dokonywał żadnych transakcji zakupu, nie dokonywał zapłaty za świadczone usługi i nie prowadził rozmów z kontrahentami firmy. Faktury wystawiali T. C. i L. K. i bez wiedzy M. S. podpisywali je jego nazwiskiem. Jednocześnie nie dokonali zgłoszenia rejestracyjnego dla celów podatku od towarów i usług i nie byli czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług. Zyski z działalności dzielili pomiędzy siebie w równej wysokości.
2.2. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej; a ponadto o skierowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Trybunału Konstytucyjnego, pytania prawnego o treści: "Czy § 14 ust. 2 pkt 4 lit a rozporządzenia Ministra Finansów jest zgodny z przepisami: art. 217, art. 84, art. 2 w związku z art. 92 ust. 1 oraz art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP".
Skarżący zarzucił decyzji naruszenie:
- art. 84 , art. 217, art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez określenie wysokości zobowiązania podatkowego w oparciu o przepis § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów, co jest sprzeczne z powołanymi przepisami rangi konstytucyjnej;
- VI Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, poprzez sprzeczne z przepisami VI Dyrektywy przedmiotowo -podmiotowe ograniczenie prawa do odliczenia podatku naliczonego w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Finansów;
- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. - poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego i oparcie decyzji wyłącznie na dowodach (dokumentach) korzystnych dla wydanego rozstrzygnięcia, jak i dla utrzymanego nim w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji, a także niewyjaśnienie sprzecznych zeznań świadków (C., K., S., D., B.), co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia;
- art. 121 oraz 124 O. p. poprzez zaniechanie wskazania uzasadnionych przesłanek, z powodu których skarżone decyzje jak i poprzedzające ją decyzje, zostały wydane, a przez to przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufanie do organów podatkowych.
3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi oddalił. Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku Skarżącego, postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procesowymi w szczególności z art. 121, art. 122, art. 123, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Fakt firmowania działalności T. C. i L. K. przez M. S. został bezspornie wykazany. W uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć organy wskazały dowody na podstawie których stwierdziły tę okoliczność. Skoro, jak wynika z zeznań świadków oraz informacji bankowych dotyczących przepływu środków na kontach, M. S. nie zainwestował swoich środków w firmę "P.", nie podejmował decyzji dotyczących jej działalności, nie wystawiał i nie podpisywał faktur, nie świadczył żadnych usług marketingowych, nie dokonywał transakcji zakupu, nie dokonywał zapłaty za świadczone usługi i wreszcie, co najważniejsze nie czerpał zysków z firmy - poza kwotami nieproporcjonalnie małymi w stosunku do sum pobieranych przez T. C. i L. K., odpowiadającymi raczej wynagrodzeniu pracowniczemu za wykonywane czynności niż dochodom właściciela - to prawidłowe były wnioski organów podatkowych. Pod firmą "P." M. S. ukrywano rzeczywistą działalność jego pełnomocników – L. K. i T. C., zaś jej formalny właściciel M. S. jedynie firmował ją swoim nazwiskiem. W opinii Sądu, nie deprecjonowały tych ustaleń niewielkie rozbieżności w zeznaniach świadków, bowiem nie zmieniały one w istotny sposób obrazu roli M. S. i pełnomocników w firmie "P.".
WSA wskazując na przepisy, tj. art. 15 ust. 1 i ust. 2 oraz 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT, stwierdził, że według tych regulacji warunkiem odliczenia podatku naliczonego jest posiadanie faktury wystawionej przez sprzedawcę bądź wykonawcę usługi dotyczącej podlegających opodatkowaniu czynności świadczonych przez ten podmiot. Faktura ma dokumentować nabycie towaru lub usługi od danego podmiotu, tj. podmiotu, któremu można przypisać w tym zakresie wystąpienie w charakterze podatnika wykazanej usługi lub zbycia towaru. Podniósł, że w świetle przepisów ustawowych sama faktura wystawiona przez podmiot, który w rzeczywistości nie wykonał czynności wymienionych na fakturze, tj. nie był podatnikiem VAT w odniesieniu do tych czynności, nie może być uznana za dokument uprawniający do odliczenia podatku naliczonego. Faktura stanowiąca podstawę do odliczenia podatku naliczonego musi dokumentować rzeczywiste zdarzenie, a nie tylko ma być prawidłowa z formalnego punktu widzenia. Takie stanowisko utrwalone jest już w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie – Sąd pierwszej instancji wskazał w tym zakresie na orzeczenia sądów administracyjnych.
Zdaniem Sądu, w bezpośrednim związku z powyższym unormowaniem pozostaje powołany w zaskarżonych decyzjach (obok art. 15 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 86 ust. 1 i ust. 2) § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia z 2004 r., z którego wynika, że w przypadku gdy wystawiono faktury (faktury korygujące lub dokumenty celne) stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane - faktury te (dokumenty celne) nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Sąd zważył jednakże, że w świetle omówionych wyżej przepisów ustawy o podatku od towarów i usług przepis rozporządzenia nie zawiera nowej, nieobjętej ustawą przesłanki odliczenia. W stanie faktycznym zaistniałym w rozpoznanych sprawach postanowień § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia z 2004 r. nie można zatem uznać za wyłączne uzasadnienie prawne zakwestionowania prawa do odliczenia. A tylko w takim przypadku słuszny byłby zarzut naruszenia art. 217 Konstytucji RP.
W ocenie Sądu, skoro M. S. nie był przedsiębiorcą, faktycznie prowadzącym działalność pod nazwą [...] "P.", to faktury wystawione przez [...] "P." M. S. nie mogły stanowić dla Skarżącego podstawy do obniżenia podatku należnego z uwagi na brak tożsamości pomiędzy podmiotem figurującym na fakturach VAT jako sprzedawca, a faktycznym sprzedawcą. W świetle postanowień art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, brak faktury stwierdzającej nabycie towarów i usług uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego zawartego w cenie zakupu. Zdaniem Sądu, uzasadniona była konstatacja organu odwoławczego, że Skarżący miał świadomość, iż firma [...] "P." w rzeczywistości było przykrywką dla własnej działalności pełnomocników M. S. Świadczą o tym zeznania A. B. z 15 czerwca 2007r. i M. S. z dnia 8 maja 2007r.
Sąd nie znalazł powodów do uwzględnienia wniosku strony o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Zaznaczył, że wskazany przepis już nie obowiązuje, a rozstrzygnięcie spraw toczących się przed Sądem nie zależy od odpowiedzi na przedstawione przez Skarżącego pytanie prawne - albowiem dostatecznym uzasadnieniem prawnym zaskarżonych decyzji jest art. 86 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT.
4. Skarga kasacyjna
4.1. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów oraz art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, przy czym wskazano, że zastosowanie w sprawie § 14 rozporządzenia pozostaje w sprzeczności z przepisami rangi konstytucyjnej, a zatem także stanowi o ich naruszeniu, tj. art. 84 Konstytucji RP (zasada ponoszenia ciężarów podatkowych wynikających wyłącznie z ustaw) oraz art. 217 Konstytucji RP (zasada wyłączności w zakresie nakładania podatków i innych danin publicznych wyłącznie w drodze ustawy), nadto art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego) w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji (zasada określoności delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia wykonawczego) oraz art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP (zasada ochrony własności i praw majątkowych);
- art. 17 ust. 2 a) w zw. z art. 18 ust. 1 a) oraz art. 17 ust. 6 VI Dyrektywy poprzez sprzeczne z powołanymi przepisami VI Dyrektywy przedmiotowo - podmiotowe ograniczenie prawa do odliczenia podatku naliczonego w oparciu o przepisy wskazanej w pkt 1 niniejszej skargi przepisy ustawy oraz rozporządzenia;
2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: P.u.s.a.) oraz art. 134 § 1, 135 oraz 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. poprzez zaniechanie poddania kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodności skarżonej decyzji, pod względem zgodności z prawem z przepisami art. 17 ust. 2 a ) w zw. z art. 18 ust. 1 a) oraz art. 17 ust. 6 VI Dyrektywy i zaniechanie przez to wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonego wyroku;
- art. 1 § 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 u.p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. poprzez nie przeprowadzenie kontroli skarżonej decyzji pod kątem naruszenia art. 122, 187 § 1 oraz 191 O.p. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia w prowadzonym postępowaniu okoliczności, czy skarżący - jak to przyjęto - miał świadomość, że działalność pod firmą [...] "P." M. S. w rzeczywistości była prowadzona przez L. K. i T. C., przez co mogło dojść do firmanctwa, o którym mowa w art. 113 O. p.
4.2. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. W myśl art. 183 § 1 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego.
5.2. Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą zarówno naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. W tym stanie rzeczy najpierw rozważyć należy materię związaną ze sferą proceduralną. O tym bowiem, czy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, można rozstrzygnąć dopiero wtedy, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa wątpliwości (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 1328/05, niepublikowany).
5.3. Odnosząc się zatem do zarzutów przepisów postępowania należy zwrócić uwagę, że to zarzutem naruszenia art. 1 § 2 P.u.s.a., art. 3 § 1 u.p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. w zw. z art. 122, 187 § 1 oraz 191 O.p. autor skargi kasacyjnej stara się podważyć ustalenia stanu faktycznego. W ocenie pełnomocnika strony, Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził kontroli skarżonej decyzji pod kątem naruszenia art. 122, 187 § 1 oraz 191 O.p. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia w prowadzonym postępowaniu okoliczności, czy skarżący - jak to przyjęto - miał świadomość, że działalność pod firmą [...] "P." M. S. w rzeczywistości była prowadzona przez L. K. i T. C., przez co mogło dojść do firmanctwa, o którym mowa w art. 113 O. p.
Dla dokonania oceny zasadności sformułowanego zarzutu należy przybliżyć istotę sporu. W tym wypadku nieodzowne jest przywołanie zasadniczych tez orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W wyroku z dnia 21 lutego 2006 r., w sprawie C-255/02, LEX 175869, stwierdzono, że "Podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie. Nie można bowiem poszerzać zakresu uregulowania wspólnotowego tak, aby objąć nim nadużycia podmiotów gospodarczych, to znaczy transakcje, które nie są przeprowadzane w ramach zwykłych transakcji handlowych, lecz wyłącznie w celu nadużycia korzyści przewidzianych w prawie wspólnotowym (por. pkt 68-70). Zasada zakazu nadużycia znajduje zastosowanie również w dziedzinie podatku VAT, ponieważ walka z oszustwem, unikaniem opodatkowania i ewentualnymi nadużyciami jest celem uznanym i wspieranym przez szóstą dyrektywę 77/388/EWG. W tej dziedzinie dla stwierdzenia istnienia nadużycia wymagane jest, po pierwsze, aby dane transakcje, pomimo spełniania warunków formalnych ustanowionych przez odpowiednie przepisy szóstej dyrektywy 77/388/EWG i ustawodawstwa krajowego transponującego tę dyrektywę, skutkowały osiągnięciem korzyści finansowej, której przyznanie byłoby sprzeczne z celem, któremu służą owe przepisy. Po drugie, z ogółu obiektywnych czynników powinno wynikać, że celem spornych transakcji jest uzyskanie korzyści podatkowej. W rzeczywistości bowiem zakaz nadużyć jest bezprzedmiotowy wówczas, gdy dane transakcje mogą mieć inne uzasadnienie niż tylko osiągnięcie korzyści podatkowych. Do sądu krajowego należy zbadanie, zgodnie z regułami dowodowymi przewidzianymi w przepisach krajowych, o ile nie spowoduje to naruszenia skuteczności prawa wspólnotowego, czy w toczącym się przed nim postępowaniu spełnione zostały przesłanki wystąpienia nadużycia."
Odnosząc wskazania wynikające w powyższego orzeczenia do rozpoznawanej sprawy, w kontekście możliwości korzystania przez skarżącego z prawa do odliczenia podatku, istotne było ustalenie, co zresztą podniósł autor skargi kasacyjnej, że skarżący wiedział, iż działalność pod firmą [...] "P." M. S. w rzeczywistości była prowadzona przez L. K. i T. C.
Fakt firmowania działalności T. C. i L. K. przez M. S. wynika z akt sprawy. W uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć organy wskazały dowody na podstawie których stwierdziły tę okoliczność. Analiza akt sprawy pozwala również stwierdzić, że skarżący o tym fakcie wiedział. Wskazują na to zeznania A. B. z 15 czerwca 2007 r. i M. S. z 8 maja 2007 r. W tym stanie rzeczy nie można zgodzić się, że w sprawie naruszono art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. Wyjaśnienie stanu faktycznego nastąpiło tutaj w zgodzie ze wskazanymi przez pełnomocnika skarżącego przepisami ustawy Ordynacja podatkowa. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że zaskarżona decyzja wydana została w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, które pozwoliło ustalić fakty i właściwie je ocenić. Organy podatkowe dokonały ustaleń w oparciu o wyczerpująco zebrany i w sposób właściwie rozpatrzony materiał dowodowy. Odniosły się bowiem do każdego dowodu lub grupy dowodów znajdujących się w obszernych aktach sprawy, dokonując ich oceny we wzajemnym powiązaniu.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że omawiany zarzut, związany z naruszeniem przepisów postępowania, nie zasługiwał na uwzględnienie.
5.4. Niezasadny był również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia oraz art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a kwotę podatku naliczonego stanowi, z zastrzeżeniem ust. 3-7, które to ustępy nie dotyczą niniejszej sprawy, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Natomiast przepis § 14 ust.2 pkt 4 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów stanowił, że w przypadku faktur lub faktur korygujących, nie stanowią podstawy do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego, faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane.
Odnosząc się do stwierdzeń skarżącego co do niezgodności § 14 rozporządzenia z przepisami Konstytucji RP, podnieść należy, za Sądem pierwszej instancji, że w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, tj. art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 86 ust. 1 i ust. 2 przepis rozporządzenia nie zawiera nowej, nieobjętej ustawą przesłanki odliczenia. W stanie faktycznym zaistniałym w rozpoznanych sprawach postanowień § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia z 2004 r. nie można zatem uznać za wyłączne uzasadnienie prawne zakwestionowania prawa do odliczenia. Zatem bez znaczenia dla wyniku tej sprawy była okoliczność, czy przepis ten zgodny jest z przywołanymi przepisami Konstytucji.
5.5. Przechodząc z kolei do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa wspólnotowego, należy jeszcze raz odwołać się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. ETS zwrócił uwagę, że jedynie gdy nie doszło do oszustwa lub nadużycia i z zastrzeżeniem ewentualnych korekt zgodnych z warunkami przewidzianymi w art. 20 VI Dyrektywy, raz nabyte prawo do odliczenia, trwa (zob. w szczególności wyroki z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie C-400/98 Breitsohl, pkt 41 oraz w sprawie C-396/08 Schlossstrasse, pkt 42) - pkt 84. Z kolei w wyroku z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawach połączonych C-439/04 i C-440/04 (Axel Kittel, Recolta Recycling SPRL). ETS przypomniał, że zwalczanie oszustw podatkowych, unikanie opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem propagowanym przez VI Dyrektywę (zob. wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawach połączonych C-487/01 i C-7/02 Gemeente Leusden i Holin Groep, pkt 76). Podsądni nie mogą powoływać się na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. w szczególności wyroki z dnia 12 maja 1998 r. w sprawie C-367/96 Kefalas i in., pkt 20, z dnia 23 marca 2000 r. w sprawie C-373/97 Diamantis, pkt 33 oraz z dnia 3 marca 2005r. w sprawie Fini H, pkt 32) - pkt 54.
Z powyższych tez jednoznacznie wynika, że wprawdzie prawo do odliczenia podatku jako integralna część mechanizmu funkcjonowania podatku od wartości dodanej jest fundamentalnym prawem podatnika i zasadniczo nie może być ograniczane, to jednak zasada ta nie ma nieograniczonego zasięgu i może doznać wyjątku w tych wszystkich przypadkach, gdy miało miejsce działanie w nieuczciwych celach lub nadużycie prawa, a osoby, które brały udział w takich działaniach nie mogą powoływać się na przepisy prawa wspólnotowego, w tym także na wynikającą z tych przepisów zasadę neutralności podatku od wartości dodanej.
Mając na względzie, że w ramach przyjętego przez Sąd pierwszej instancji i niepodważonego skutecznie w skardze kasacyjnej stanu faktycznego, oceniono, że skarżący miał świadomość, iż firma [...] P. w rzeczywistości była przykrywką dla własnej działalności pełnomocników M. S., nie ma podstaw do powoływania się przez niego na przepisy prawa wspólnotowego, a zwłaszcza zasadę neutralności podatku od wartości dodanej. Dlatego też, niezasadne są te wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej, w których pełnomocnik skarżącego wskazuje na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wymienionych w tej skardze przepisów VI Dyrektywy.
5.6. Za niezasadne należy również uznać powiązane z regulacjami VI Dyrektywy zarzuty naruszenia art. 1 § 1 § 2 P.u.s.a. oraz art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 141 § 4 u.p.p.s.a., z uwagi, jak to zaakcentowano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do podniesionych w skardze regulacji art. 17 – 20 VI Dyrektywy. Zwrócić bowiem należy uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, co prawda nie przywołał wskazanych przepisów, niemniej jednak ustosunkował się do podnoszonego przez stronę zarzutu związanego z naruszeniem przepisów VI Dyrektywy.
5.7. W konsekwencji niezasadności omówionych zarzutów należy za nietrafny uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.p.s.a.
5.8. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie przepisów art. 184 oraz art. 204 pkt 1 u.p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło