II FSK 2126/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia NSA del. Arkadiusz Cudak, , Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "P." Firma B. - D. P. H. - U. sp. z o. o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 396/07 w sprawie ze skargi "P." Firma B. - D. P. H. - U. sp. z o. o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 396/07 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w K. w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Sąd uchylił także poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji wynika, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego K. (będącego jednocześnie organem egzekucyjnym) z dnia 24 października 2006 r. odmawiające uznania zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Strona wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie zaktualizowanego tytułu wykonawczego. Organ administracji uznał za niezasadne zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne tj. przedawnienie zobowiązania, brak wymagalności zobowiązania, błędy w uzasadnieniu prawnym i faktycznym skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę spółki i mając na względzie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.), wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi oraz powołaną w niej podstawę prawną. Sąd uznał, że organ egzekucyjny pierwszej instancji, będący zarazem wierzycielem (tak jak w rozpoznawanej sprawie), nie może w drodze wydania odrębnego postanowienia, wyrazić stanowiska w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wskazał, iż ten tryb współdziałania w wydaniu postanowienia o rozpoznaniu zarzutów przewidziany został w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 19666 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. Nr 110 z 2002 r., poz. 968 ze zm., dalej: u.p.e.a.) dla wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym. Sąd podzielił stanowisko wyrażone w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06, której teza brzmi, iż "Wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 u.p.e.a. w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe". Sąd, za Naczelnym Sądem Administracyjnym, podkreślił, że celem omawianej regulacji prawnej jest poddanie kontroli instancyjnej oraz na dalszym etapie, kontroli sądowoadministracyjnej, stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, skoro organ egzekucyjny związany jest takim stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5 u.p.e.a. oraz umożliwienie zobowiązanemu podjęcie polemiki z takim stanowiskiem wierzyciela. Sąd uznał, że organ egzekucyjny drugiej instancji powinien uchylić postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji w sprawie zajęcia stanowiska przez wierzyciela i umorzyć postępowanie w tej sprawie. Natomiast Sąd stwierdził, że badanie zasadności zarzutów w części dotyczącej braku wymagalności zobowiązania w momencie dokonywania czynności egzekucyjnych na skutek wstrzymania z urzędu wykonania decyzji w związku z zastawem skarbowym i hipoteką, a co za tym idzie brakiem skuteczności w przerwie biegu przedawnienia nie może być przedmiotem pełnej kontroli Sądu z uwagi na brak pełnej dokumentacji. Jednak uzupełnianie akt sprawy w powyższym zakresie jest niezasadne gdyż Sąd z innych przyczyn dopatrzył się naruszenia przepisów prawa skutkujących uchylenie zaskarżonego postanowienia. Na powyższy wyrok skargę kasacyjną złożyła spółka P. sp. z o.o. Skarżąca wniosła na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w części tj. w zakresie wadliwego uzasadnienia, wyrażającego się nieuprawnioną, negatywną oceną prawną części zarzutów skargi. Wniosła także o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła niewłaściwe, a mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy zastosowanie art. 141 § 4 oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku bezpodstawnie stawiającego tezę, niemajacą oparcia w materiale dowodowym, uznającą część zarzutów skargi za niezasadne. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie powinien stwierdzać zasadności bądź niezasadności zarzutów w wypadku kiedy stwierdza, że brak jest w aktach sprawy pełnej dokumentacji. W takim przypadku powinien pozostawić je bez oceny w związku ze stwierdzonym brakiem względnie uzupełnić akta o potrzebne dokumenty i wówczas dokonać oceny pozostałych zarzutów. Według strony Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może wyjaśniać w sposób niepełny powodów uznania części zarzutów za niezasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a. Wobec tego kontrola kasacyjna Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadzać się musi wyłącznie do weryfikacji zgodności zaskarżonego wyroku z wyższej wymienionymi przepisami procesowymi. Skarżący upatruje uchybienie przepisom art. 141 § 4 p.p.s.a. w braku wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jego wyjaśniania. Zarzut ten nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd pierwszej instancji uchylając postanowienia obu instancji organów podatkowych wyjaśnił, że organ egzekucyjny pierwszej instancji, będący zarazem wierzycielem, nie może w drodze wydania odrębnego postanowienia wyrażać stanowiska w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Powyższy tryb, przewidziany w art. 34 u.p.e.a., przeznaczony został jedynie dla wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym (str. 6 i 7 uzasadnienia). To właśnie wskazany art. 34 u.p.e.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Stanowisko Sądu w tej kwestii zostało w sposób logiczny, zgodny z prawem wyjaśnione. Pamiętać przy tym należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Przedmiotem postępowania przed organami administracji było stanowisko wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Wobec tego zarzut dotyczący niewskazania przez Sąd podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia jest oczywiście bezzasadny. Również chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. regulującego czas i podstawy wyrokowania. Zgodnie z tym przepisem, Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 tj. nie przekazał sądowi akt administracyjnych sprawy. Sąd pierwszej instancji odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów wyjaśnił, że samo uchylenie decyzji "wymiarowej", na podstawie której wydano tytuł wykonawczy, nie powoduje przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego prawidłowa wysokość została określona w innej kwocie w decyzji późniejszej. Sąd ten wskazał jako podstawę art. 70 Ordynacji podatkowej oraz komentarz do tego przepisu B. Gruszczyńskiego, Lex Polonica. Powyższa interpretacja jest zgodna z obowiązującym prawem. Potwierdza to treść § 9 ust. 1b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym prawodawca jednoznacznie stwierdził, że jeśli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydane orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym, to czynności egzekucyjne dotychczas wykonane nie tracą mocy, natomiast wierzyciel ma obowiązek dokonać aktualizacji tytułu wykonawczego. Uchylając zaskarżone postanowienia obu instancji Sąd pierwszej instancji wskazał na niedostatki w materiale dowodowym związanym z zastawem skarbowym i hipoteką. Powyższa kwestia będzie przedmiotem ustaleń i oceny organów podatkowych w postępowaniu, które zostanie przeprowadzone po przekazaniu tym organom przez Sąd akt administracyjnych i odpisu orzeczenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.