II SA/Sz 505/08

Dnia 3 września 2008 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder WSA Arkadiusz Windak (spr) Protokolant: Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2008r. sprawy ze skargi T. i M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Wnioskiem z dnia (...). T i M B wystąpili do Wójta Gminy o udostępnienie informacji publicznej, poprzez wydanie im w formie kserokopii oświadczeń majątkowych radnych Gminy B Decyzją z dnia (...)(...), wydaną na podstawie art. 10 ust. 1 i art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) oraz art. 104 Kodeks postępowania administracyjnego, Wójt Gminy B odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie wnioskowanym przez strony. Uzasadniając swoje stanowisko, organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, oświadczenia majątkowe Radnych Rady Gminy B są udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej http://ug.białogard.ibip.pl. Wobec tego, stosownie do art. 10 ust. 1 przywołanej ustawy, organ nie ma obowiązku udostępniania tych samych informacji publicznych w formie kserokopii. Pismem dnia (...) T i M B wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, domagając się udzielenia im informacji publicznej w sposób tradycyjny, tj. wydania im kserokopii oświadczeń majątkowych radnych Gminy B i ich współmałżonków, za odpłatnością z tego tytułu. Motywując swoją prośbę, odwołujący się wskazali, iż w chwili obecnej nie posiadają komputera, a przez to umiejętności jego obsługi oraz dostępu do Internetu. Strony nadmieniły także, że od dnia 4 lutego 2008 r., w którym otrzymały wypis ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy, znajdują się w konflikcie prawnym z Urzędem Gminy i Radą Gminy dotyczącym prawidłowości przeprowadzenia procedury postępowania administracyjnego uchwalenia tego Studium, zaś Rada Gminy odmawia im wglądu do "niby jawnych dokumentów". Wskazane działania organów, w ocenie stron, doprowadziły do naruszenia konstytucyjnych zasad ochrony praw nabytych, równości obywateli wobec prawa i zaufania do państwa. Decyzją z dnia (...) Nr (...), wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż przepisy określone w art. 1 ust. 1 i art. 7 ust 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowią, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, zaś udostępnienie informacji publicznych następuje w drodze ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej. Oświadczenia majątkowe radnych Gminy , które niewątpliwie zaliczane są do takich informacji na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, publikowane są zatem w drodze ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Białogard, czyli są ogólnie dostępne dla wszystkich. Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, Kolegium wskazało również, że odmowa udostępnienia informacji w formie decyzji może dotyczyć tylko takich sytuacji, gdy przepisy odrębne sprzeciwiają się temu (np. ochrona danych osobowych) lub gdy wnioskodawca żąda informacji nie będących w posiadaniu organu. Wydanie decyzji odmownej nie może zatem dotyczyć sytuacji, gdy organ już udostępnił informację - jak to ma miejsce w tej sprawie - w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy, powszechnie dostępnym na stronie internetowej. Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdził, iż wniosek stron powinien być załatwiony w drodze czynności techniczno-administracyjnej, poprzez pisemne poinformowanie, że żądana informacja jest już udostępniona, wskazując miejsce tego udostępnienia - tak jak organ uczynił to w uzasadnieniu decyzji (http://ug.białogard.ibip.pl), zaznaczając, że właśnie w tym miejscu organ stworzył możliwość kopiowania tych informacji. W końcowej części uzasadnienia Kolegium ustosunkowało się do podniesionej w odwołaniu kwestii braku komputera i nieposiadania umiejętności jego obsługi, i wskazało, że w dobie wszechobecnej komputeryzacji, wydaje się możliwym, że dostęp do Internetu w tym zakresie nie będzie stwarzać trudności, np. poprzez zwrócenie się do innych osób (np. rodziny lub znajomych), czy też innych jednostek użyteczności publicznej. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że podnoszona w odwołaniu kwestia nieprawidłowości w procedurze uchwalania Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy nie może być rozpatrywana w przedmiotowym postępowaniu. Nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną, T i M B wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której domagają się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia (...) W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionowali stwierdzenie organu odwoławczego, iż samo udostępnienie oświadczeń majątkowych radnych w Biuletynie Informacji Publicznej jest wystarczającą przesłanką do odmowy udzielenia informacji publicznej w żądanym przez skarżących zakresie. Na potwierdzenie swojego stanowiska T i M B przywołali uwagi zawarte w publikacjach dotyczących art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej, autorstwa G S (artykuł "Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne" opublikowany w Przeglądzie Prawa Publicznego 2007/3/12) oraz S S ("Komentarz do art. 10 ustawy (...)" opubl. w LEX/el. 2003). W ocenie skarżących, odmowa udostępnienia informacji publicznej jest nie tylko niezgodna z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale też stanowi naruszenie praw chronionych przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Samo umieszczenie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej nie gwarantuje jeszcze realizacji prawa obywatela do informacji publicznej. Odsyłanie skarżących do skorzystania z Internetu u znajomych, rodziny lub miejscach użyteczności publicznej jest ograniczaniem ich prawa do dostępu do informacji publicznej. Nie można bowiem obywatelowi narzucać zachowań, które stanowią dla niego dodatkowe, nieprzewidziane w przepisach prawa obciążenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne, bądź że narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika, iż niespornym jest, że informacje, o udostępnienie których wnioskowali skarżący stanowią informacje publiczne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznych (Dz. U Nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.", oraz że zostały już one udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznych Gminy Przedmiotem sporu jest natomiast kwestia, czy uprzednie udostępnienie tych informacji w Biuletynie wyłączyło obowiązek organu udostępnienia ich na wniosek, w formie i w sposób wskazany przez wnioskodawców. Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: 1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej; 2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11; 3) wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia. Stosownie do treści art. 8 u.d.i.p., urzędowy publikator teleinformatyczny - Biuletyn Informacji Publicznej (zwany dalej "BIP") - został utworzony w celu powszechnego udostępniania informacji publicznej, w postaci ujednoliconego systemu stron w sieci teleinformatycznej, na których to stronach podmioty wymienione w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., nie tylko są zobowiązane do udostępniania ściśle wskazanych kategorii informacji, lecz także mają prawo udostępniać inne informacje publiczne. Artykuł 10 u.d.i.p. stanowi zaś, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek, a informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku (...). Z przywołanych powyżej przepisów, w szczególności z art. 8 ust. 1 i art. 10 ust. 1, wynika, że BIP jest podstawowym źródłem zapoznania się z informacją publiczną i udostępnienie informacji publicznej w BIP wyłącza obowiązek ponownego jej udostępniania na wniosek zainteresowanego, czy w innych przewidzianych w ustawie formach (np. wyłożenia, wywieszenia). Natomiast wniosek zainteresowanego może spowodować po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wyłącznie wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, co nie pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią inaczej, aniżeli wskutek złożenia wniosku do odpowiedniego organu o udzielenie informacji. Zasadność powyższego stanowiska potwierdza zarówno orzecznictwo (vide wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SAB 372/03, opubl. Wokanda z 2004 r. Nr 5, poz. 33 oraz z dnia 31 maja 2004 r., sygn. akt OSK 205/04, Lex nr 158987; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 436/05, ONSAiWSA z 2006 r. Nr 6, poz. 161), jak i piśmiennictwo (vide: Tomasz R. Aleksandrowicz, Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 186). Podkreślić przy tym należy, że przyjęcie w ustawie o dostępie do informacji publicznej BIP-u jako podstawowego źródła zapoznania się z informacją publiczną zostało uznane jako rozwiązanie racjonalne, gdyż zapoznanie się z informacjami publicznymi w postaci stron WWW realizuje podstawowe założenia prawa dostępu do informacji. Po pierwsze, prawo to może być realizowane przez każdego, ponieważ w przypadku BIP nie istnieją żadne formalne ograniczenia uniemożliwiające zapoznanie się z takimi informacjami. Po drugie, zainteresowany może zapoznać się z poszukiwaną informacją publiczną w każdym momencie i w każdym niemal miejscu, a przede wszystkim informację taką ma możliwość "otrzymać" natychmiast po uruchomieniu odpowiedniej strony. Ponadto udostępnienie informacji w Biuletynie (a więc w formie elektronicznej) umożliwia kopiowanie tej informacji, jej wydruk, przesłanie oraz przeniesienie na odpowiedni, powszechnie stosowany nośnik informacji, czyli przetwarzanie jej tymi wszystkimi sposobami, które z woli ustawodawcy, wyrażonej w art. 12 ust. 2 u.d.i.p., ma umożliwić podmiot udostępniający informację publiczną. Zasadności przyjętego rozwiązania nie wyłącza nawet okoliczność nieposiadania przez podmiot zainteresowany komputera, a w konsekwencji bezpośredniego dostępu do Internetu, albowiem w dobie powszechnie rozwijającej się komputeryzacji podmiot taki może skorzystać nie tylko z odpłatnego dostępu do Internetu (np. w kafejkach Internetowych), lecz także nieodpłatnie w siedzibie jednostek użyteczności publicznej (np. bibliotekach), gdzie - w razie potrzeby - będzie mógł uzyskać pomoc od osób dysponujących odpowiednimi kwalifikacjami w obsłudze sprzętu komputerowego. Przyjęte rozwiązanie umożliwia zatem w pełni realizację konstytucyjnego prawa obywatela do uzyskiwania informacji organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, sformułowanego w art. 61 Konstytucji RP. W świetle powyższego, za prawidłowe uznać należy stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż udostępnienie oświadczeń majątkowych radnych w BIP Gminy zwolniło organ pierwszej instancji od obowiązku wydania - na wniosek skarżących - kserokopii tych dokumentów. Jednocześnie trafne było uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż brak było podstaw do wydania przez Wójta Gminy decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej, bowiem w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek o których mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W takiej sytuacji Wójt Gminy winien ograniczyć się do poinformowania wnioskodawców o miejscu udostępnienia żądanych informacji w Biuletynie Informacji Publicznej. Reasumując, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).