II SAB/Ol 17/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie udostępnienia uwierzytelnionych odpisów dokumentów dotyczących samowoli budowlanej oddala skargę Pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (w skrócie: PINB) pismem, doręczonym organowi w dniu 12 marca 2007r., o udostępnienie do wglądu akt sprawy dotyczących samowoli budowlanej w budynku przy ul. W. 12 w "[...]" dokonanej przez Ż.P. i M.L., a także wydanie z tych akt uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów. Pismem z dnia 11 lutego 2008r. pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej złożył do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (w skrócie: WINB) zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez PINB. Następnie Wspólnota Mieszkaniowa złożyła za pośrednictwem WINB skargę z dnia 3 kwietnia 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność tego organu w sprawie udostępnienia akt sprawy. Przy czym na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącej sprecyzował w piśmie z dnia 30 maja 2008r., iż skarga dotyczy bezczynności w załatwieniu sprawy zarówno WINB jak i PINB. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2008r. sygn. akt II SAB/Ol 14/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę na bezczynność WINB. Sąd uznał bowiem, iż strona skarżąca nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi pomimo prawidłowego pouczenia o skutkach prawnych zaniedbania określonego w wezwaniu obowiązku. Przy czym podkreślił, że odpowiedzi na wezwanie udzielono co prawda w zakreślonym terminie, jednakże załączono kopię dokumentu potwierdzającego wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa w innej sprawie – dotyczącej niezałatwienia sprawy w terminie przez PINB. Z akt administracyjnych sprawy wynika ponadto, że już w dniu "[...]", tj. po złożeniu skargi, PINB wydał postanowienie Nr "[...]" którym, podając jako podstawę art. 74 § 2 kpa, odmówił wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy dotyczącej samowoli budowlanej dokonanej przez Ż.P. i M.L. w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. W. 12/6. Na powyższe rozstrzygnięcie Wspólnota Mieszkaniowa wniosła zażalenie z dnia 12 maja 2008r., które WINB rozpatrzył postanowieniem z dnia "[...]" Nr "[...]" utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie. Natomiast w odpowiedzi na skargę z dnia 20 czerwca 2008r. PINB poinformował o przebiegu postępowania, poczynając od otrzymanego od WINB wezwania z dnia 9 kwietnia 2008r. do ustosunkowania się do sprawy bezczynności w udostępnieniu uwierzytelnionych odpisów dokumentów. W powyższym piśmie, jak też w piśmie z 30 czerwca 2008r., przy którym przesłano akta sprawy, organ administracji nie zajął stanowiska w zakresie zasadności skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie podlega uwzględnieniu. Na wstępie podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., zwanej dalej: ppsa), jak również na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 art. 3 § 2 ustawy, gdy organ w ustalonym w przepisach prawa terminie nie wydał decyzji administracyjnej lub postanowienia, bądź innego aktu albo nie podjął innej czynności z zakresu administracji publicznej. W pierwszym rzędzie Sąd stwierdził, że niniejsza skarga jest dopuszczalna, bowiem przed jej wniesieniem strona skarżąca stosownie do art. 52 § 1 ppsa wyczerpała tryb zaskarżenia i w dniu 11 lutego 2008r. złożyła do WINB zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez PINB, które to pismo spełniało wymogi z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U.z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej kpa). W przypadku skargi na bezczynność kontrola Sądu zmierza do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w ten sposób, że w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, pomimo prowadzenia postępowania w sprawie, nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Przy czym uzasadnionym jest wyjaśnienie, iż w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd administracyjny orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy istniejący w dacie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie 3, Warszawa 2008, s. 329). Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał przewidziany prawem akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje już w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 ppsa. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały wydane lub podjęte (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 467). Jednakże sytuacja taka nie zwalnia sądu od zbadania zasadności skargi, co sprowadza się do sprawdzenia, czy organ wydał akt lub podjął czynność przewidzianą prawem. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej doręczony organowi w dniu 12 marca 2007r. wydał postanowienie z dnia "[...]" Nr "[...]" odmawiając wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy samowoli budowlanej dokonanej przez Ż.P. i M.L. Zatem wniosek skarżącej został załatwiony w przewidzianej prawem formie. Stosownie bowiem do art. 74 § 2 kpa odmowa przez organ umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Na tle powyższego Sąd stwierdził, że PINB przed dniem orzekania w sprawie nie pozostawał w stanie bezczynności w załatwieniu sprawy Wspólnoty Mieszkaniowej. W niniejszej sprawie PINB załatwił bowiem wniosek skarżącej o udostępnienie uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy. I nie ma tu znaczenia, że sprawę załatwiono w sposób negatywny dla strony. Stanowisko strony w tym zakresie nie może podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest jedynie bezczynność organu, rozumiana jako zaniechanie prawem nakazanych działań. Bez względu na to, że czas prowadzenia postępowania przez organ wskazuje na jego oczywistą przewlekłość, to jednak organ nie pozostał bezczynny i zareagował w końcu (po upływie 13 miesięcy) na żądanie strony doręczone mu w dniu 12 marca 2007r. wydając wskazane wyżej postanowienie z "[...]" o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Natomiast strona, która wywiodła zażalenie na to rozstrzygnięcie, mogła skorzystać z możliwości zaskarżania aktów wydanych w tej sprawie przez organy obu instancji i konsekwentnie wnieść skargę również na postanowienie WINB z dnia "[...]" przez co uruchomiłaby odrębny tryb postępowania w sprawie. Skoro tego nie uczyniła to Sąd nie mógł zająć się merytorycznym badaniem legalności podjętego rozstrzygnięcia, co mógłby uczynić w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Natomiast wobec tak jaskrawej przewlekłości postępowania - PINB pozostawał w bezczynności w momencie wniesienia skargi, czym ewidentnie naruszył przepisy art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 i 2 kpa - zasadnym jest w tym miejscu podkreślić, iż w treści zasady państwa prawnego, wynikającego z art. 2 Konstytucji mieści się niewątpliwie prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich. Z tych samych powodów w państwie prawnym wymagane jest nie tylko zrozumiałe, precyzyjne i zgodne z innymi regułami, wynikającymi z istoty takiego państwa, unormowanie procedury, lecz również prawidłowe i ścisłe jej stosowanie w praktyce (por. wyr. NSA z dnia 19 października 1993r., V SA 250/93, ONSA 1994, nr 2, poz. 84). Obywatel ma prawo do tego, by jego oparte na prawie materialnym żądania były rozpatrywane w ramach przewidzianej prawem procedury i w określonych przez prawo formach. Na marginesie zaznaczyć wypada, że stronie dążącej do uzyskania dostępu do dokumentów, pozostaje w obecnej sytuacji ewentualna możliwość wystąpienia do organu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2001r. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Niemniej w świetle powyższych rozważań oraz stanu faktycznego sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargę, gdyż w dacie orzekania organ nie pozostawał już w bezczynności, ponieważ wydał postanowienie z dnia "[...]".