I SA/Wa 864/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2008 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...]. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] Prezydent W. odmówił następcy prawnemu byłych właścicieli – B. K. ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], uznając, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, powoływany dalej jako "dekret"). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] października 2003 r., nr [...] utrzymało powyższą decyzję w mocy. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi następców prawnych byłych właścicieli – B. K. i I. M. Wyrokiem z dnia 8 lutego 2005 r., sygn. akt I SA 2608/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił, natomiast wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 811/05 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Pismem z dnia [...] listopada 2006 r. pełnomocnik B. K. i I. M. – W. K., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] października 2003 r. Wskazał, że organy rozpatrujące uprzednio sprawę nie rozważyły, czy dawni właściciele nieruchomości zostali powiadomieni o terminie przejęcia ich własności z mocy dekretu poprzez ogłoszenie publiczne i czy niedopełnienie tego obowiązku mogło spowodować, że byli właściciele nie złożyli stosownego wniosku z winy Urzędu. Pismem z dnia [...] stycznia 2007 r., powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 148 § 1 kpa, organ wezwał W. K. do wskazania nowych okoliczności lub dowodów, które nie były znane Kolegium w dniu wydania decyzji z dnia [...] października 2003 r. oraz terminu, w którym wnioskodawca dowiedział się o tych okolicznościach. Pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. [...] nadesłała odpowiedź W. K. na powyższe wezwanie z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W załączonym piśmie datowanym na dzień [...] stycznia 2006 r. W. K. wyjaśnił, że w toczącym się uprzednio postępowaniu nie wzięto pod uwagę znajdującego się w aktach sprawy pisma Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1960 r., nr [...], które stanowi dowód na celowe wprowadzenie w błąd i nie może być podstawą do jednoznacznego stwierdzenia, że wniosek dekretowy nie został złożony. Pismo to posiada bowiem datę [...] września 1960 r., a stanowi odpowiedź na pismo z dnia [...] sierpnia 1961 r. To natomiast daje wnioskodawcy prawo do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Kolejnym pismem z dnia [...] lutego 2006 r. W. K. sprecyzował, że w/w okoliczności zostały już organowi przedstawione w piśmie z dnia [...] listopada 2003 r. oraz Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w piśmie z dnia [...] lutego 2005 r. ([...] I SA 2609/03) i nie zostały uwzględnione. Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2007 r. odmówiło wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania złożony został w dniu [...] listopada 2006 r., tymczasem okoliczności, na które powołuje się W. K., z całą pewnością musiały być wnioskodawcom znane najpóźniej w dniu [...] listopada 2003 r., bowiem w tym dniu sporządzona została przez ich pełnomocnika skarga do Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r. Mając powyższe na uwadze Kolegium nie badało, na jakie okoliczności powołują się wnioskodawcy, gdyż wobec oczywistości uchybienia terminowi nie miało to znaczenia. Po rozpatrzeniu wniosku B. K. i I. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymało decyzję z dnia [...] marca 2007 r. w mocy. W uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne, organ wskazał, że aby strona mogła wnieść żądanie wznowienia postępowania ze skutkiem prawnym, winna udowodnić okoliczności wskazujące na dotrzymanie terminu, organ natomiast powinien dokonać swobodnej oceny tych dowodów. Zatem, to strona musi udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie strony nie dochowały terminu jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziały się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, należało odmówić jego wznowienia. O powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. K., zarzucając naruszenie art. 10 i 77 kpa. W uzasadnieniu skargi wskazała, że nie zgadza się z częścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która odnosi się do wskazania, iż jej wniosek z dnia [...] listopada 2006 r. nie może zostać uwzględniony, gdyż nie wyczerpuje wymogów art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Skarżąca podała, że zarówno we wniosku, jak i w pismach go rozszerzających wskazała na rozbieżność czasową w datach kluczowego dla sprawy pisma Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1960 r., które stało się podstawą do jednoznacznego stwierdzenia, że wniosek dekretowy nie został złożony. Wydanie natomiast decyzji w oparciu o wątpliwej wartości dowód daje jej podstawę do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Ponadto na rozprawie w dniu 4 września 2008 r. pełnomocnik skarżącej – adw. J. T. uzupełniła skargę wskazując jako dodatkową podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa oraz art. 145 § 2 i 3 kpa. Wskazała jednocześnie, iż oczywistość przestępstwa i fałszerstwa dokumentów opiera na tym, że poszukiwania wniosku dekretowego prowadził Urząd W. już po dokonaniu wpisu do księgi wieczystej, co wynika z dat prowadzonej korespondencji. Obrót korespondencji pojawił się dopiero po śmierci M. M. – właściciela nieruchomości dekretowej. Ponadto, zdaniem pełnomocnika skarżącej wniosek o wznowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło interpretować również jako oparty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Obecny na rozprawie W. K. wskazał dodatkowo, że gdy był w [...] r. w [...] poddano mu myśl, że dokument z dnia [...] września 1960 r. może być sfałszowany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia przez B. K., w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r., nr [...] w sprawie odmowy ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...]. Podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej merytorycznej decyzji. Prowadząc postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego organ ma ustawowy obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn przedmiotowych i podmiotowych żądania oraz to czy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 § 1 i § 2 kpa. Wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 149 § 3 kpa, może nastąpić tylko z trzech następujących przyczyn: podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną; podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie terminu, o jakim mowa w art. 148 § 1 i 2 kpa; w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 kpa (wyrok NSA z 5.11.1999 r. sygn. II SA 1604/99 Lex nr 47257). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o podstawę opartą na zarzucie, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 kpa), może nastąpić wyłącznie na wniosek strony, złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa). Zbadanie zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego jest przy tym, jak wskazano powyżej, bezwzględnym obowiązkiem organu, albowiem wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia przez stronę terminu do złożenia wniosku, stanowiłoby rażące naruszenie prawa jako godzące w zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organ I i II instancji trafnie wskazał, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie, że skarżąca wiedziała o podnoszonej istotnej okoliczności, tj. o piśmie Prezydium Rady Narodowej. W. z dnia [...] września 1960 r., najpóźniej w dacie wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r., tj. w dniu [...] listopada 2003 r., gdyż już wówczas zgłaszała w tym zakresie swoje uwagi. Sam pełnomocnik wnioskodawczyni w piśmie z dnia [...] lutego 2007 r. precyzującym wniosek o wznowienie postępowania, przyznał, iż na powyższe okoliczności powoływał się już w piśmie z dnia [...] listopada 2003 r., jak również i innych pismach. Skoro zatem podanie o wznowienie zostało złożone w dniu [...] listopada 2006 r., to należało uznać, że złożone zostało po upływie jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, za nietrafne należy uznać stanowisko jej pełnomocnika zgłoszone na rozprawie w dniu 4 września 2008 r., iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. winno zinterpretować wniosek B. K. o wznowienie postępowania jako oparty również na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Wskazać bowiem należy, że podana we wniosku o wznowienie podstawa wznowienia wiążąco wyznacza granice tego nadzwyczajnego postępowania. Organ prowadzący postępowanie dla ustalenia istnienia podstaw wznowienia nie może wyjść poza te granice. W niniejszej sprawie skarżąca wielokrotnie, bo zarówno we wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] listopada 2006 r., piśmie go precyzującym z dnia [...] stycznia 2006 r., jak również w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r. jasno wskazała jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Ponadto wskazać należy, że sama podstawa wznowienia badana jest przez organ dopiero po stwierdzeniu dopuszczalności wniosku. Jeżeli bowiem żądanie wznowienia postępowania zgłasza strona postępowania administracyjnego i jeżeli wskazuje ona ustawową podstawę wznowienia, określoną w art. 145 § 1 kpa lub w art. 145a kpa, a żądanie to złożone zostało w ustawowym terminie, organ zobowiązany jest do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 kpa. Dopiero po wydaniu takiego postanowienia winno nastąpić badanie, czy rzeczywiście zachodzą przyczyny wznowienia postępowania. Ustalenie, czy w danej sprawie występują podstawy wznowienia określone w art. 145 § 1 kpa może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 kpa. Oznacza to, że ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia jest niedopuszczalna (por. wyroki NSA: z 18.05.2000 r. sygn. I SA 1232/99 Lex nr 54524, z 05.11.1999 r. sygn. II SA 1604/99 Lex nr 47257, z 30.09.1999 r. sygn. I SA 1532/97 Lex nr 47775, z 08.07.1999 r. sygn. I SA 1611/98 Lex nr 48572, z 11.03.1999 r. sygn. II SA 113/99 Lex nr 46255, z 05.03.1998 r. sygn. I SA 1307/97 Lex nr 45645 i in.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.