I SA/Wa 984/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. sprawy ze skargi ze skargi M.W., K.P., M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. stwierdza, nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku K.P. i M.W. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1954 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (ozn. nr hip. [...]) i stwierdzającego, że wszystkie budynki (fragmenty murów) położone na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa – w stosunku do części nieruchomości, która aktualnie stanowi własność komunalną. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że byłe właścicielki nieruchomości nie złożyły wniosku o przyznanie prawa własności czasowej na zasadzie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), zaś wniosek Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego w W. z dnia 1 lutego 1949 r. złożony w imieniu byłej właścicielki – W.S. nie był prawnie skuteczny, gdyż nie pochodził od uprawnionego podmiotu. Tym samym, zdaniem organu, w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia 5 maja 1954 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], w stosunku do części tej nieruchomości stanowiącej własność komunalną - dz. ew. nr [...] i [...] w obrębie [...]. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły K.P. oraz M.G. (przed zawarciem związku małżeńskiego nosząca nazwisko W.). Przy czym zauważyć trzeba, że K.P. zmarła w dniu 27 maja 2006 r., w jej prawa wstąpili zaś M.W. oraz K.P., którzy poparli złożoną skargę. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że uznanie, iż wniosek Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego złożony w imieniu poprzedniczki prawnej skarżących jest prawnie bezskuteczny, nasuwa poważne wątpliwości. Zaznaczono, że Rejonowy Urząd Likwidacyjny składając wniosek o przyznanie własności czasowej powołał jako podstawę wystąpienia art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Byli właściciele nieruchomości mogli zatem czuć się zwolnieni z obowiązku składania wniosku po raz drugi. W tej sytuacji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie o jej zmianę i stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] maja 1954 r., w stosunku do części nieruchomości stanowiącej własność komunalną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesionych przez skarżących, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa) Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. skierowana została między innymi do J.W. (w rozdzielniku decyzji błędnie wskazano imię – J.), który – jak wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. – [...] Wydział II Cywilny z dnia 25 marca 1993 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku - zmarł w dniu 8 grudnia 1992 r. Spadek po zmarłym nabyła w całości córka M.Ś.. Zauważyć trzeba, że okoliczność śmierci J.W. znana była organowi w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, bowiem poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2003 r. prawidłowo doręczona została następcy prawnemu zmarłego, tj. M.Ś.. Skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi – w ocenie Sądu - rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe okoliczności i wydane rozstrzygnięcie doręczy właściwym stronom postępowania. Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał tej decyzji merytorycznie pod względem jej zgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.