II OZ 917/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 16 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.S.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 328/08 w przedmiocie oddalenia wniosku o uzupełnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2008 r. w zakresie kosztów w sprawie ze skargi P.S.S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]stycznia 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 lipca 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 328/08), na posiedzeniu niejawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o uzupełnienie w zakresie kosztów postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2008 r. o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi P.S.S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o uzupełnienie orzeczenia złożono w dniu 28 kwietnia 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), to jest przed doręczeniem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2008 r. o umorzeniu postępowania sądowego, które nastąpiło dopiero w dniu 6 maja 2008 r. W związku z powyższym Sąd I-instancji uznał złożony przez pełnomocnika skarżącego wniosek o uzupełnienie postanowienia za przedwczesny. W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono wydanie przez skład Sądu sprzeczny z przepisami prawa, co zgodnie art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. prowadzi do nieważności postępowania. Wskazano, iż Sąd wydając to postanowienie orzekał w innym składzie, niż ten w jakim zostało wydane postanowienie, którego wniosek o uzupełnienie dotyczył. Podkreślono również, iż w wydaniu zaskarżonego postanowienia wziął udział Sędzia, który nie uczestniczył w wydaniu postanowienia z dnia 17 kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu zażalenia zawarto również wiele argumentów mających świadczyć o konieczności uzupełnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2008 r. w zakresie kosztów postępowania. Ponadto w zażaleniu zamieszczono wywody odnoszące się do wad postanowienia z dnia 17 kwietnia 2008 r. o umorzeniu postępowania. Zaznaczono, iż nie jest prawidłowe stanowisko Sądu I-instancji, w świetle którego przestaje istnieć przedmiot zaskarżenia i mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, w sytuacji, gdy w toku postępowania sądowego organ uchylił w trybie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. zaskarżoną decyzję i uwzględnił wniosek strony o stwierdzenie posiadania przez nią obywatelstwa polskiego. Zdaniem skarżącego z uwagi na brzmienia art. 56 p.p.s.a. po wniesieniu skargi do sądu wykluczona jest możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W okolicznościach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należało rozważyć, podniesioną w zażaleniu, przyczynę nieważności postępowania wymienioną w art. 183 § 2 pkt 4 zdanie pierwsze p.p.s.a.. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić wyrażonego w zażaleniu poglądu, że o uzupełnieniu orzeczenia w zakresie kosztów procesu sąd orzeka w takim samym składzie, w jakim zostało wydane orzeczenie. Zgodnie z art. 157 § 2 p.p.s.a. wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym, a w świetle art. 16 § 2 sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka się w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie oznacza to, iż na gruncie procedury sądowoadministracyjnej nie ma przeszkód prawnych, aby rozpoznanie wniosku o uzupełnienie postanowienia wydanego w składzie trzech sędziów w zakresie zwrotu kosztów nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (zob. np. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2005 r. GSK 1334/04, ONSAiWSA 2005/6/124 oraz postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2006 r., II OW 58/05, ONSAiWSA 2006/4/101). Odnosząc się natomiast do zarzutu, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia wziął udział Sędzia, który nie uczestniczył w wydaniu postanowienia z dnia 17 kwietnia 2008 r. (w aktach sprawy istotnie brak stosowanego zarządzenia o zmianie składu orzekającego) należy podkreślić, iż w świetle orzecznictwa NSA zmiana składu orzekającego dokonana z naruszeniem art. 17 § 2 p.p.s.a. nie powoduje, że wyłoniony w ten sposób skład orzekający jest sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2006 r., I GSK 3129/05, Baza orzeczeń NSA - orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z 10 lipca 2007 r., I FSK 995/06, Baza orzeczeń NSA - orzeczenia.nsa.gov.pl; wyroku NSA z 13 stycznia 2006 r. II OSK 1301/05 opubl. w LEX 196423). Naruszenie reguł wyznaczana składu orzekającego określonych w art. 17 § 2 p.p.s.a. nie stanowi bowiem przyczyny nieważności postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nieważność postępowania z powodu sprzeczności składu orzekającego z przepisami prawa zachodzi wówczas, gdy w składzie brała udział niewłaściwa liczba sędziów albo gdy któryś z członków składu orzekającego nie miał uprawnień do orzekania (art. 16 § 1 i 2 p.p.s.a.). W związku z tym stwierdzić należy, że przyczyna nieważności określona w art. 183 § 2 pkt 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. wystąpi wówczas gdy skład sądu był nieprawidłowy, a nie wtedy gdy doszło do uchybień przy jego wyznaczaniu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie wystąpiła przyczyna nieważności postępowania wymieniona w art. 183 § 2 pkt 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., ani żadna inna określona w art. 183 § 2 p.p.s.a., natomiast wskazana wyżej usterka w wyznaczeniu składu nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w zażaleniu należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W myśl art.166 p.p.s.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W związku z powyższym (na postawie art. 157 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a.) należy przyjąć, że strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia postanowienia - zgłosić wniosek o jego uzupełnienie, jeżeli sąd nie zamieścił w postanowieniu dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W myśl art. 163 § 1 i 3 p.p.s.a. postanowienia ogłoszone na rozprawie (gdy podlegają one zaskarżeniu) sąd uzasadnia w terminie siedmiu dni od dnia ich wydania i z urzędu doręcza stronom. W świetle tej regulacji, wniosek o uzupełnienie postanowienia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny strona powinna zgłosić w ciągu czternastu dni od dnia doręczenia jej odpisu tego postanowienia. Niewystąpienie z żądaniem we wskazanym terminie powoduje, że nie jest możliwe uzupełnienie rozstrzygnięcia, które w opinii wnioskodawcy ma być obarczone wadą, o której mowa w art. 157 § 1 p.p.s.a. Niedokonanie omawianej czynności procesowej w terminie (uchybienie terminu) będzie miało miejsce zarówno wtedy, gdy strona zwróci się o uzupełnienie wyroku z przekroczeniem czternastodniowego terminu, jak i wtedy, gdy złoży wniosek przedwcześnie - wystąpi z wnioskiem o uzupełnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, które nie zostało jej jeszcze doręczone. Należy na marginesie zauważyć, iż okoliczność, że strona poznała zapadłe rozstrzygnięcie bądź dzięki temu, iż była obecna przy ogłoszeniu postanowienia, bądź też w inny sposób dowiedziała się o jego treści, nie wpływa na początek biegu terminu do wystąpienia z żądaniem uzupełnienia wyroku, który biegnie od daty jego doręczeniu z urzędu przez sąd w trybie art. 163 § 1 i 3 p.p.s.a. Skoro w rozpoznawanej sprawie odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2008 r. o umorzeniu postępowania sądowego pełnomocnik skarżącego otrzymał w dniu 6 maja 2008 r., a wniosek o uzupełnienie tegoż postanowienia w zakresie zwrotu kosztów postępowania został zgłoszony w dniu 28 kwietnia 2008 r., to przyjąć należy, iż omawiany wniosek był przedwczesny i jako złożony z uchybieniem terminu, podlegał oddaleniu. Wobec powyższego należy podkreślić, iż podniesione w zażaleniu argumenty mające świadczyć o konieczności uzupełnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2008 r. w zakresie kosztów postępowania oraz wywody odnoszące się do innych wad tego postanowienia nie mają znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W szczególności należy zaznaczyć, iż wskazywane przez pełnomocnika skarżącego naruszenie art. 56 i art. 135 p.p.s.a., a w konsekwencji umorzenie przez Sąd I-instancji postępowania mimo braku ku temu podstaw prawnych mogło być przez skarżącego kwestionowane w trybie wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA z dnia 17 kwietnia 2008 r. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym.