V SA/Wa 243/08
WyrokWSA w Warszawie2008-09-17
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska-Szary, Michał Sowiński, Joanna Gierak-Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej (Prezes Urzędu Zamówień Publicznych) prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie umowy o zamówienie publiczne przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu, jeśli umowa została już zawarta i wykonana, a protest ostatecznie rozstrzygnięty?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie umowy o zamówienie publiczne przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu, ponieważ postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość wynikała z dwóch przyczyn: po pierwsze, z faktu ostatecznego rozstrzygnięcia protestu i wykonania umowy, co czyniło zbędnym wydawanie decyzji zezwalającej na zawarcie umowy przed rozstrzygnięciem protestu; po drugie, z utraty przez stronę skarżącą interesu prawnego w dalszym prowadzeniu postępowania, gdyż nie miała już możliwości ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego.Stan faktyczny
Spółka C. S.A. wniosła skargę na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych (UZP) o umorzeniu postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zgody na zawarcie umowy o zamówienie publiczne przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu. Organ umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na ostateczne rozstrzygnięcie protestu oraz zawarcie i wykonanie umowy. Spółka C. zarzuciła naruszenie art. 28 k.p.a. (brak interesu prawnego) oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. (brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego).Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Asesor WSA - Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Protokolant - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2008 r. sprawy ze skargi C. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu oddala skargę.
Przedmiotem skargi z 12 grudnia 2007 r. (data nadania), wniesionej przez Spółkę Akcyjną C. z siedzibą w W., reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, jest decyzja Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z [...] października 2007 r. nr [...].
Zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu Zamówień Publicznych, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 127 § 3 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., oraz art. 182 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177 ze zm.), umorzył postępowanie z wniosku strony C. S.A. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy orzeczonej w decyzji z [...] listopada 2005 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy o zamówienie publiczne przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu.
Podejmując takie rozstrzygnięcie Prezes Urzędu Zamówień Publicznych w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż:
Pismem z 18 listopada 2005 r. Zarząd Fundacji "[...]" Jednostki Finansująco - Kontraktującej w W., działając na podstawie art. 182 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, zwrócił się z wnioskiem do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o wyrażenie zgody na zawarcie umowy (na dostawę [...], dla Ministerstwa Finansów i urzędów kontroli skarbowej na potrzeby [...] - w ramach projektu Phare [...]), przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestów (wniesionych przez wykonawcę - Spółkę C.).
Decyzją z [...] listopada 2005 r. nr [...] Prezes Urzędu Zamówień Publicznych -na podstawie art. 182 ust. ustawy Prawo Zamówień Publicznych- wyraził zgodę na zawarcie (powyżej już określonej) umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Pismem z 13 grudnia 2005 r. Spółka Akcyjna C. z siedzibą w W. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego skarżonej decyzji.
Decyzją z [...] lutego 2006 r. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2005 r.
Na powyższą decyzję firma C. S.A. w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W dniu 8 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok (sygn. akt III SA/Wa 1574/06), którym uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, iż nie może być ona wykonana w całości. Podstawę uchylenia decyzji stanowiło naruszenie przez organ przy wydawaniu decyzji art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji pod względem merytorycznym i prawnym.
Na powyższy wyrok Fundacja "[...]" Jednostka Finansująco - Kontraktująca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wyrokiem z 20 marca 2007 r. (sygn. akt II GSK 349/06) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Tym samym, jak zauważył Prezes Urzędu, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez C. S.A. w W. pismem z 13 grudnia 2005 r., podlega nadal rozpatrzeniu.
Dalej, organ podał, że w toku postępowania administracyjnego toczącego się na skutek uchylenia wyrokiem Sądu decyzji nr [...] z [...] lutego 2006 r., Fundacja "[...]" Jednostka Finansująco - Kontraktująca pismem z 8 października 2007 r. wniosła o umorzenie postępowania odwoławczego. Uzasadniając wniosek wskazała na to, że zawarta w dniu [...] listopada 2005 r. umowa na dostawę [...], dla Ministerstwa Finansów i urzędów kontroli skarbowej na potrzeby [...] - w ramach projektu Phare [...], została wykonana.
Po przedstawieniu powyższego Prezes Urzędu przystąpił do wskazania w uzasadnieniu swojej decyzji tych okoliczności sprawy, które miały wpływ na wynik postępowania.
Przede wszystkim zauważył, że istotny wpływ na kształt rozstrzygnięcia ma fakt ostatecznego załatwienia protestu w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, jak również zawarcie i wykonanie umowy dotyczącej tego zamówienia (powyżej już wskazywanego – wyjaśnienie Sądu).
Następnie organ wyjaśnił, że w dniu 21 listopada 2007 r. firma C. S.A. wniosła w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego odwołanie od rozstrzygnięcia protestu z [...] listopada 2005 r. W dniu 6 grudnia 2005 r. Zespół Arbitrów wydał wyrok, uwzględniający odwołanie wniesione przez firmę C. S.A. Wartość szacunkowa przedmiotowego zamówienia wynosiła [...] PLN, co stanowiło równowartość kwoty [...] . Zgodnie więc z art. 182 ust. 2 pkt 2 a) - w brzmieniu ówcześnie obowiązujących przepisów - protest w przedmiotowym postępowaniu jest ostatecznie rozstrzygnięty z dniem doręczenia wyroku zespołu arbitrów.
Prezes Urzędu wskazał też, że w dniu [...] listopada 2005 r. została zawarta umowa na dostawę [...], wraz z [...] - w ramach projektu Phare [...]. Wyjaśnił, iż wykonanie tej umowy potwierdza świadectwo akceptacji końcowej, wystawione przez Fundację "[...]" Jednostkę Finansująco - Kontraktującą w dniu 6 lipca 2006 r.
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że z chwilą ostatecznego rozstrzygnięcia protestu, wobec braku innych postępowań odwoławczych toczących się w tym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, Prezes Urzędu Zamówień Publicznych stracił kompetencje do rozstrzygania sprawy w przedmiocie wydania decyzji wyrażającej zgodę na zawarcie umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu.
Nadto, stwierdził, że w wyniku zawarcia i wykonania umowy o udzielenie zamówienia publicznego, odpadła przyczyna prowadzenia postępowania administracyjnego w tej sprawie, a wykonawca - firma "C." S.A. z W. - utracił interes prawny w uzyskaniu zamówienia, a co za tym idzie również interes prawny definiujący jego byt jako strony w postępowaniu administracyjnym o wyrażenie zgody na zawarcie umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu. Wykonawca ten, zgodnie z aktualnym stanem faktycznym i prawnym, nie ma już bowiem możliwości dalszego ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego, którego sprawa dotyczy. Wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie nie ma zatem wpływu na sytuację prawną firmy C. S.A. z W. i w żaden sposób nie może dotyczyć jej sfery praw i obowiązków. Prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie stało się więc bezprzedmiotowe.
Z wymienionych powodów Prezes Urzędu Zamówień Publicznych uznał, że postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe i nie może się toczyć.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie Prezesa Urzędu z [...] października 2007 r., Spółka C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem skarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych.
Zaskarżonej decyzji Spółka C. zarzuciła rażące naruszenie prawa, mające istotny wpływ na wynik postępowania.
W szczególności wskazała na:
-naruszenie art. 28 k.p.a. - polegające na uznaniu, że skarżąca nie jest stroną niniejszego postępowania i nie służy jej interes prawny w rozumieniu wskazanego przepisu do domagania się ponownego rozpatrzenia sprawy (w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie przez Fundację "[...]" Jednostkę Finansująco – Kontraktującą umowy na dostawę [...], dla Ministerstwa Finansów i urzędów kontroli skarbowej na potrzeby [...] - w ramach projektu PHARE [...]; oraz
-naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. - polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, z uwagi na nieodniesienie się w uzasadnieniu skarżonej decyzji do zarzutów przedstawionych przez skarżącą we wniosku z 13 grudnia 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarżąca wskazała też na sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że w dacie wydania skarżonej decyzji zaszły jakieś zdarzenia, które zmieniły stan faktyczny w niniejszej sprawie, gdy żadne takie nowe zdarzenie nie miało miejsca.
Następnie wyjaśniła, iż ma w niniejszej sprawie interes prawny w rozpatrzeniu sprawy. Stwierdzenie niezgodności z prawem skarżonej decyzji otworzy bowiem dla niej prawo do domagania się odszkodowania do Skarbu Państwa w oparciu o art. 417 Kodeksu cywilnego.
W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały rozwinięte.
Przedstawiając swoje stanowisko skarżąca w pierwszej kolejności zaznaczyła, że nie zgodziła się z Prezesem Urzędu co do tego, iż w sprawie zaszły nowe okoliczności, które uzasadniły umorzenie postępowania. Za taką okoliczność -jej zdaniem- nie można uznać ani zawarcia umowy zamówienia ani jej realizowania.
Następnie zaznaczyła, że mogła być stroną w postępowaniu o udzielenie zgody na zawarcie umowy zamówienia przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu, albowiem wykonawca ma możliwość skarżenia wyniku tego postępowania. Natomiast obecnie, w przypadku stwierdzenia niezgodności z prawem decyzji z [...] listopada 2005 r. będzie uprawniona do wytoczenia przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych powództwa o odszkodowanie na podstawie art. 417 i nast. Kodeksu cywilnego.
W końcowej części uzasadnienia skargi skarżąca rozszerzyła podniesione zarzuty procesowe. Wskazała, że Prezes Urzędu nie odniósł się do treści jej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 13 grudnia 2005 r. Nie przeprowadził też wymaganego postępowania dowodowego celem ustalenia czy oferta Spółki W. była zaniżona, czy może zawierała błąd.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Zamówień Publicznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Dodatkowo organ podniósł, iż nie może rozstrzygnąć merytorycznie sprawy dotyczącej wyrażenia zgody na zawarcie umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu w sytuacji, gdy protest, którego dotyczy wniosek, został już ostatecznie rozstrzygnięty. Z chwilą ostatecznego rozstrzygnięcia protestu przestaje bowiem istnieć podstawowa przesłanka wydania decyzji zezwalającej na zawarcie umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu. Istota decyzji Prezesa Urzędu wydana na podstawie art. 182 ust. 3 ustawy Prawo Zamówień Publicznych sprowadza się bowiem do uchylenia zakazu zawarcia umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu. Z chwilą gdy zakaz przestaje istnieć, postępowanie przed Prezesem Urzędu staje się bezprzedmiotowe.
Prezes Urzędu podtrzymał też swoje stanowisko w sprawie co do tego, że okoliczności takie jak ostateczne rozstrzygnięcie protestu, a także zawarcie i wykonanie umowy o zamówienie publiczne, miały wpływ na status Spółki C. jako strony postępowania w niniejszej sprawie. Okoliczności te sprawiły, że stało się niemożliwe ustalenie istnienia przepisu prawa, za sprawą którego skarżąca uzyskałaby konkretną korzyść realizującą się na jej rzecz w toczącym się postępowaniu administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga Spółki Akcyjnej C. w W. została rozpoznana przy udziale uczestników postępowania: Fundacji "[...]" Jednostki Finansująco – Kontraktującej oraz Spółki Akcyjnej W. w G.. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że decyzja ta jest prawidłowa i zgodna z prawem, w tym art. 153 p.p.s.a.
Podstawę prawną skarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., zastosowany w związku z art. 105 § 1 tej ustawy oraz art. 182 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie).
Kompetencja Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych do orzekania w niniejszej sprawie wynikała właśnie z ww. art. 182 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych.
Zgodnie z jego treścią na wniosek zamawiającego Prezes Urzędu, w drodze decyzji administracyjnej, może wyrazić zgodę na zawarcie umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu, jeżeli ze względów społecznych lub gospodarczych zachodzi pilna potrzeba udzielenia zamówienia, której wcześniej nie można było przewidzieć, a nie wynikła ona z winy zamawiającego
Z wnioskiem o wydaniem decyzji w tym trybie wystąpiła w niniejszej sprawie Fundacja "[...]" Jednostka Finansująco – Kontraktująca jako podmiot zamawiający (pismo z 18 listopada 2005 r.). Wskazała na potrzebę uzyskania zgody Prezesa Urzędu na podstawie ww. przepisu, z uwagi na złożone przez Spółkę C. (tj. jednego z wykonawców, którego oferta okazała się mniej korzystna) dwa protesty oraz konieczność zawarcia umowy o zamówienie publiczne do [...] listopada 2005 r. Wniosek ten został załatwiony pozytywnie.
W trakcie trwania postępowania w sprawie, drugi z protestów (z [...] listopada 2005 r.) Spółki C. wyrokiem Zespołu Arbitrów z 6 grudnia 2005 r. został ostatecznie załatwiony. Przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka C. złożyła do akt kopię tego wyroku. Okoliczność ta świadczy o tym, że w dniu wniesienia środka zaskarżenia Spółka była już w jego posiadaniu. Z dniem doręczenia wyroku Zespołu Arbitrów protest należy zaś uznać za ostatecznie załatwiony – stosownie do art. 182 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy Prawo zamówień publicznych (przy czym do tych zamówień dla dostaw lub usług, których wartość nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości 5.000.000 euro, co miało miejsce w niniejszej sprawie).
Następnie, należy zaznaczyć, iż zamawiający za najkorzystniejszą uznał ofertę Spółki W. z G. Z wykonawcą tym, na podstawie decyzji Prezesa Urzędu z [...] listopada 2005 r. o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy zamówienia przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu, w dniu [...] listopada 2005 r. podpisał umowę o zamówienie publiczne. Zawarta w tym dniu umowa została wykonana. Na okoliczność tą wskazał w toku postępowania podmiot zamawiający – Fundacja "[...]" Jednostka Finansująco – Kontraktująca. W celu potwierdzenia tego faktu do swojego pisma z 5 października 2007 r. zawierającego wniosek o umorzenie postępowania, załączył m.in. "Świadectwo należytego wykonania umowy", wystawione w dniu [...] października 2006 r. i zatwierdzone przez Fundację.
Orzekając w trybie art. 182 ust. 3 ww. ustawy -z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy- w powyżej przedstawionym stanie faktycznym (prawidłowo ustalonym w skarżonej decyzji), Prezes Urzędu Zamówień Publicznych zasadnie -zdaniem Sądu- uznał, że postępowanie to na tym etapie stało się bezprzedmiotowe, z dwóch powodów, poniżej przedstawionych.
I.
Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, iż wydanie decyzji na podstawie art. 182 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, ma na celu umożliwić zamawiającemu zawarcie umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu.
Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady uregulowanej w art. 182 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którą do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia protestu zamawiający nie może zawrzeć umowy. Umowa zawarta wbrew zakazowi wynikającemu z art. 182 ust. 1 dotknięta jest sankcją nieważności, która wynika bezpośrednio z art. 146 ust. 1 pkt 2 in fine.
Tak ukształtowane przepisy mają chronić prawa i interesy wszystkich uczestników postępowania przetargowego, w tym wnoszącego protest.
Przy czym, jak wynika z powyżej cytowanego art. 182 ust. 3, ustawodawca przewidział możliwość uchylenia zakazu zawarcia umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu mocą decyzji administracyjnej Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Decyzja ta nie ma charakteru decyzji związanej, jej przesłanki opierają się na okolicznościach mających charakter klauzul generalnych. Zgoda na zawarcie umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu może być udzielona jedynie przy kumulatywnym zaistnieniu okoliczności wynikających z tego przepisu.
Dostrzegając powyższe Sąd stwierdza, iż stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie powodował utratę przez organ administracyjny kompetencji do ponownej jej analizy w kontekście przesłanek uregulowanych w art. 182 ust. 3. W sytuacji, gdy protest został ostatecznie rozstrzygnięty, a co więcej – umowa o zamówienie publiczne została nie tylko zawarta, ale i wykonana, wydanie decyzji w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy o zamówienie publiczne na podstawie art. 182 ust. 3 ww. ustawy, należy uznać za całkowicie zbędne.
Dokonując takiej oceny w sprawie Sąd kierował się m.in. uchwałą Sądu Najwyższego z 14 października 2005 r. o sygn. III CZP 73/05 (OSNC 2006/7-8/121). W uchwale tej Sąd Najwyższy wskazał, że "Zawarcie przez zamawiającego z wykonawcą umowy na wykonanie prac stanowiących przedmiot zamówienia publicznego nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu przez sąd skargi na orzeczenie zespołu arbitrów, wydane po rozpoznaniu odwołania innego uczestnika przetargu, chyba że umowa została wykonana". Przytoczona teza stanowiła wskazówkę dla dokonania wykładni przepisów prawa w niniejszej sprawie.
Konkludując powyższe należy stwierdzić, iż słusznie Prezes Urzędu Zamówień Publicznych wskazał w uzasadnieniu skarżonej decyzji, iż stracił kompetencje do rozstrzygania niniejszej sprawy – w świetle treści art. 182 ust. 3 ww. ustawy i zaistniałych okoliczności faktycznych. Z chwilą ostatecznego rozstrzygnięcia protestu przestaje bowiem istnieć podstawowa przesłanka wydania decyzji zezwalającej na zawarcie umowy o zamówienie publiczne przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu.
II.
Należy zgodzić się też z organem co do tego, że na skutek zawarcia i wykonania umowy o zamówienie publiczne odpadła przyczyna prowadzenia tej sprawy (o wyrażenie zgody na zawarcie umowy zamówienia), a skarżąca – Spółka C. utraciła interes prawny definiujący jej byt jako strony niniejszego postępowania administracyjnego.
Pojęcie strony, a więc podmiotu, któremu w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym przysługuje szczególna pozycja procesowa i związana z tym ochrona procesowa, zostało zbudowane w art. 28 k.p.a. na prawnej kategorii interesu prawnego. Zgodnie z tym przepisem stroną postępowania administracyjnego jest tylko ten podmiot, którego interesu prawnego (a tym bardziej obowiązku) dotyczy to postępowanie.
Zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie nie budzi wątpliwości teza, że kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. W przepisach tego prawa, a więc prawa materialnego administracyjnego, musi być norma lub normy prawne przewidujące w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu (podmiotów) możliwość wydania decyzji administracyjnej (lub niekiedy postanowienia). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się bowiem do ustalenia prawdopodobnego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa administracyjnego.
W kontekście niniejszej sprawy zaznaczyć trzeba, że Spółka C., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy toczącej się w trybie art. 182 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, posiadała status strony tego postępowania administracyjnego o wyrażenie zgody na zawarcie umowy o zamówienie publiczne przed ostatecznym rozstrzygnięcie protestu. Spółka C. jako wykonawca, którego oferta nie została wybrana, miała bowiem interes w tym, aby protest przez nią złożony zatrzymał proces zmierzający do zawarcia i wykonania umowy zamówienia poprzez pozytywne dla niej załatwienie tego protestu. Istotę jej interesu prawnego stanowiła zaś możliwość zawarcia umowy o zamówienie publiczne. Nie był więc to tylko interes faktyczny, ale prawny – znajdujący swoje oparcie w przepisach ustawy Prawo zamówień publicznych.
Warto tu wskazać, iż w orzecznictwie zaznacza się, że art. 182 ust. 3 nie normuje odrębnego postępowania administracyjnego w sprawie zamówienia publicznego, lecz stanowi postępowanie akcydentalne, a wobec tego nie może być traktowane w oderwaniu od postępowania głównego w sprawie zamówienia publicznego, szczególnie w aspekcie interesu prawnego poszczególnych uczestników postępowania przetargowego (v. wyrok NSA z 12 października 2005 r., sygn. akt II GSK 135/05). Tym samym interes prawny strony niniejszego postępowania wpadkowego – tj. podmiotu wnoszącego protest, będzie związany z postępowaniem głównym, o udzielenie zamówienia publicznego w drodze przetargu. Będzie to interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., albowiem niewątpliwie ma on charakter indywidualny, bezpośredni i konkretny.
W tej sytuacji należy stwierdzić, iż ostateczne rozstrzygnięcie protestu oraz zawarcie, a przede wszystkim wykonanie umowy o zamówienie publiczne będzie miało wpływ na status podmiotu wnoszącego protest, jako strony postępowania administracyjnego w sprawie o wyrażenie zgody na zawarcie umowy o zamówienie publiczne.
Interes prawny tego podmiotu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w oparciu o art. 182 ust. 3 ww. ustawy, nie jest już aktualny. Po wykonaniu umowy o zamówienie publiczne brak jest bowiem przepisu prawa administracyjnego, który kształtowałby na tym etapie uprawnienia (lub obowiązki) takiego podmiotu. Sama skarżąca na taki przepis również nie wskazuje.
W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ słusznie stwierdził więc, iż wykonawca – firma C., zgodnie z aktualnym stanem faktycznym i prawnym nie ma już możliwości dalszego ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego, którego niniejsza sprawa dotyczy, a to powoduje, że nie może być traktowana jako strona postępowania administracyjnego. Skarżąca nie ma już bowiem interesu prawnego w uzyskaniu zamówienia. Zamówienie to zostało zawarte i wykonane.
Z wymienionych powodów Sąd uznał, iż stanowisko Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie jest prawidłowe i uzasadniało umorzenie postępowania odwoławczego w oparciu o przepis § 1 pkt 3 art.138 k.p.a w związku z art. 105 § 1 tej ustawy, tj. z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Bezprzedmiotowość postępowania w niniejszej sprawie wynika -po pierwsze- z przepisu prawa – art. 182 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych. Przepis ten upoważniał organ do wydania decyzji w określonych okolicznościach faktycznych - tj. na wniosek; z uwagi na wniesiony protest ostatecznie nierozstrzygnięty; przed zawarciem umowy o zamówienie publiczne. Istotą decyzji wydanej w omawianym trybie jest bowiem wyrażenie zgody na zawarcie umowy zamówienia przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu. W sytuacji więc, gdy umowa ta została zawarta a protest ostatecznie rozstrzygnięty, nie ma okoliczności faktycznych uzasadniających (według hipotezy ww. normy prawnej), kompetencję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych do wydania (merytorycznej) decyzji administracyjnej.
Po drugie – umorzenie postępowania odwoławczego uzasadniał fakt, iż podmiot wnoszący odwołanie utracił w trakcie tego postępowania przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. W wyroku z 5 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 942/05 (ONSAiWSA 2007/2/50), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż "Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. (...), następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.".
W konsekwencji zajętego stanowiska w sprawie brak było podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd przede wszystkim nie podzielił zarzutu strony skarżącej dotyczącego naruszenia art. 28 k.p.a. Zdaniem Sądu, interesu prawnego strony w postępowaniu administracyjnym nie można wywodzić z przepisów prawa cywilnego. Stanowisko skarżącej w tym zakresie należy uznać za całkowicie bezzasadne.
Za chybione Sąd uznał także pozostałe zarzuty procesowe podniesione w skardze. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych w zaskarżonej decyzji wskazał, że sprawa jest bezprzedmiotowa i dlatego postępowanie odwoławcze umorzył. Oznacza to, że organ nie znalazł podstaw do merytorycznej analizy sprawy i odnoszenia się do konkretnych zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem, nie orzekał merytorycznie, a tym samym za właściwe należy uznać jego ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji jedynie do wskazania na te okoliczności, z których wywodził bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło