III SA/Gd 250/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 18 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału [...] z dnia 8 kwietnia 2008r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na członka zarządu spółki postanawia: odrzucić skargę. Skarżący J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 grudnia 2005r. nr [...] (częściowo zmienionej decyzją z dnia 3 kwietnia 2006r. nr [...]), odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na członka zarządu spółki. Zarzucił jej naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 j.t). Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] wniósł o odrzucenie skargi stwierdzając, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 476 § 2 k.p.c. sprawy w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, należą do zakresu ubezpieczeń społecznych. Zatem właściwymi do ich rozpoznania są sądy okręgowe (art. 4778 § 1 k.p.c.). Skarżący wniósł ponadto odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 3 kwietnia 2006r., które zgodnie z art. 83 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wraz z całością akt sprawy zostało przekazane przez ZUS do rozpoznania przez Sąd Okręgowy w G. - Sąd Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w G.. Sprawa jest w toku przed tym Sądem. Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł odwołanie od decyzji z dnia 19 grudnia 2005r. (częściowo zmienionej decyzją z dnia 3 kwietnia 2006r.). Na skutek odwołania decyzja ta została częściowo zmieniona decyzją z dnia 18 lipca 2006r. Od tej znów decyzji J. S. złożył odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych w G. z siedzibą w .G. Skarżący, pismem z dnia 29 lutego 2008r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 19 grudnia 2005r., który to wniosek rozstrzygnięty został zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że decyzji z dnia 19 grudnia 2005r. nie można przyznać cech "ostateczności", gdyż toczy się postępowanie przed sądem ubezpieczeń społecznych, a tylko w stosunku do decyzji ostatecznej wznowienie postępowania jest możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74) ustawodawca wprowadził regułę zaskarżania decyzji administracyjnych, podejmowanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń do sądu powszechnego. Z kolei z treści art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74) wynika, że decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem istnieje wyjątkowo możliwość weryfikowania takich decyzji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2008r. sygn. akt II GSK 240/08). W niniejszej sprawie została wydana decyzja w trybie wznowienia postępowania - który to tryb zaliczyć należy do form działania ZUS określonych w art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jednak skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia służących w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie służących w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia. W myśl art. 52 § 2 powołanej ustawy, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Stosownie do art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74) w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Tak więc do postępowań przed zakładem ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności jego art. 15, który stanowi, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Skoro ustawodawca w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wyeliminował odwołania z art. 127 k.p.a. oraz z uwagi na to, że nakazał w sprawach uregulowanych w tej ustawie stosować przepisy procedury administracyjnej, przyjąć należy, iż od decyzji Zakładu wydanej w pierwszej instancji w trybie przewidzianym art. 83 a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przysługuje środek zaskarżenia w postaci odwołania. Wobec powyższego w sprawie winien mieć zastosowanie art. 127 § 1 K.p.a., który stanowi, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Konsekwentnie przyjąć dalej należy, że odwołanie przysługuje do organu administracji publicznej wyższego stopnia, co wynika z § 2 omawianego artykułu. W świetle art. 17 pkt 3 k.p.a. organami wyższego stopnia - uprawnionymi do rozpatrywania odwołań - w rozumieniu k.p.a., w stosunku do organów administracji publicznej są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie. Organem nadrzędnym jest organ sprawujący nadzór nad działalnością danego organu. Przepis art. 66 ust. 5 u.s.u.s., dodany przez art. 10 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007r. Nr 21, poz. 125) z dniem 24 lutego 2007 r. i obowiązujący w dacie wydania decyzji odmawiającej wznowienia postępowania, stanowi, że w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Natomiast ministrem kierującym działem administracji rządowej - zabezpieczenie społeczne, jest Minister Pracy i Polityki Społecznej (§ 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Pracy i Polityki Społecznej [Dz. U. z 2007r., nr 216, poz. 1598]). Wobec powyższego stwierdzić należy, że organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 3 k.p.a. w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydającego decyzję w pierwszej instancji jest Minister Pracy i Polityki Społecznej. Należy także wskazać, że Kierownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie do złożenia skargi na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w trybie przepisów p.p.s.a. Wprawdzie stosownie do art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia to jednak przepis ten nie stwarza podstaw do rozpoznania skargi w sprawie, w której nie wyczerpano trybu postępowania wymaganego przepisem art. 52§1 p.p.s.a. . Niewyczerpanie przez stronę - przed wniesieniem skargi sądowej - środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, skutkuje niedopuszczalnością skargi. W tym stanie sprawy Sąd odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.