II SA/Ke 337/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 września 2008r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej opłaty I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 42 ust 1, art. 87 ust 1, art. 89 ust 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i 4, art. 93 ust.1, 1a, 4 i 5 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz § 3 ust 2 i ust 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2006r. Nr 151, poz. 1089) – nałożył na K. P. karę pieniężną w wysokości 3.000zł. za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 12 lipca 2007r. funkcjonariusze celni z Izby Celnej przeprowadzili w miejscowości Ł., na drodze krajowej nr [...] kontrolę zestawu samochodowego w postaci samochodu o nr rejestracyjnym [...] oraz przyczepy o nr rejestracyjnym [...], kierowanego przez K. P. W trakcie kontroli funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym, co zostało wykazane w protokole kontroli z dnia 12 lipca 2007r. Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że z protokołu kontroli wynika, że K. P. w chwili wykonywania czynności kontrolnych nie umieścił trwale na szybie pojazdu winiety samoprzylepnej, a zatem wykonywany transport drogowy odbywał się bez uiszczenia należnej opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, czego wymaga art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Organ powołał treść § 3 ust 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z którym karta opłaty składa się z dwóch części: winiety samoprzylepnej umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym górnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty, przy czym dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie. Natomiast zgodnie z § 3 ust 4 pkt 1 rozporządzenia nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym górnym rogu przedniej szyby. Załącznik do ustawy o transporcie drogowym ustala wysokość kary za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty po drogach krajowych w wysokości 3000,00 PLN. W odwołaniu od tej decyzji K. P. podniósł, że posiadał w czasie kontroli w samochodzie dowód opłaty, wypełniony numerem rejestracyjnym samochodu. Jedynie winieta nie była przyklejona do szyby, bo przy próbie rozklejenia rozrywała się. Decyzją z dnia 20 maja 2008r. Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania K. P., działając w oparciu o art.138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 42 ust 1, art. 87 ust 1, art. 89 ust 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i 4, art. 93 ust.1, 1a, 4 i 10 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2006r. Nr 151, poz. 1089) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 42 ust 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, a zgodnie z art. 87 ust 1 w/w ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli min. kartę opłaty drogowej. Zgodnie natomiast z § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona w sposób trwały w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 cytowanego rozporządzenia. Organ odwoławczy podniósł, iż w przedmiotowym przypadku w czasie kontroli stwierdzono, że podmiot wykonujący transport posiadał winietę w samochodzie ale nie była ona umieszczona trwale na szybie. Zgodnie z art. 92 ust.1 w/w ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki i warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej, a wysokość kary określa załącznik do w/w ustawy, który za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych przewiduje karę pieniężną w wysokości 3000,00 PLN. Z tych względów nałożenie przez organ I instancji na skarżącego kary w kwocie 3.000 zł, zdaniem organu odwoławczego było prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję K. P. powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu podkreślając, że uiścił opłatę za przejazd po drogach i wypełniony numerem rejestracyjnym samochodu dowód uiszczenia posiadał w samochodzie podczas kontroli, a nie umieścił tylko na szybie winiety, ponieważ podczas próby rozklejenia rozrywała się. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd administracyjny bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do ustalenia, czy istniały podstawy do nałożenia w oparciu o art. 92 ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125 z 2007r poz. 874), zwanej dalej ustawą kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązków wynikających z przepisów ustawy, tj. art. 42 ust 1. Przepis art. 42 ust. 1 ustawy stanowi, że podmioty wykonujące na terytorium RP przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Podczas kontroli dokonanej dnia 12 lipca 2007r. K. P. posiadał dokument "karty opłaty siedmiodniowej za przejazd po drogach krajowych" nr [...], z wpisanym nr rej. pojazdu [...]. W protokole funkcjonariusze służby celnej odnotowali fakt kontroli tego dokumentu, jak również fakt, że winieta nr [...] ważna od dnia 11 lipca 2007r. (siedmiodniowa) nie była w chwili wykonywania czynności kontrolnych umieszczona na szybie pojazdu. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą Usługi Transportowe z siedzibą w miejscowości P. i posiada licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Okolicznością bezsporną w sprawie niniejszej jest, że skarżący wypełnił wymagane rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2006r. Nr 151, poz. 1089) przesłanki do uznania, że dokonał "uiszczenia opłaty", z wyjątkiem umieszczenia winiety w sposób trwały wewnątrz pojazdu w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. Spór między stroną skarżącą a organem dotyczy interpretacji skutków tego faktu. Zdaniem organu nieumieszczenie winiety w wyżej opisany sposób powoduje, że nie stanowi ona dowodu uiszczenia opłaty, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty, natomiast zdaniem skarżącego samo niewykonanie tej czynności nie oznacza, że opłata nie została uiszczona. Oba organy orzekające w niniejszej sprawie zajęły stanowisko oparte na literalnej wykładni przepisów regulujących kwestie opłat za przejazd po drogach krajowych. Przyjęły więc, że: - obowiązek uiszczenia opłaty niewątpliwie obciąża podmiot wykonujący przewóz drogowy (art. 42 ustawy o transporcie drogowym), - podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę opłaty drogowej (art. 87 ust 1 ustawy), - naruszenie wspomnianego obowiązku podlega karze pieniężnej, której wysokość określa załącznik do ustawy (art. 92 ust 1 i 4 ustawy), - uiszczenie stosownej opłaty następuje przez nabycie stosownej karty opłaty, która składa się z dwóch części (winiety samoprzylepnej i odcinka kontrolnego), następnie jej wypełnienie i odpowiednie umieszczenie (§ 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych - Dz.U. z 2006r. Nr 151, poz. 1089), - odcinek kontrolny nieprzedziurkowany i winieta nieprzedziurkowana oraz nieumieszczona trwale wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty (§ 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia), - wysokość kary za stwierdzone naruszenie jest sztywno określona w załączniku do ustawy ( 4.4.1). Należy zauważyć, że wspomniany pkt 4.4.1 załącznika do ustawy, który brzmi "wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych*" jest uzupełniony wyjaśnieniem: "*karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. To samo dotyczy innej karty, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a zakupiona została w dniu kontroli lub dniach następnych". Z przedstawionego wyjaśnienia wynika zatem, że określone w 4.4.1 załącznika do ustawy naruszenie, polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych odnosi się do sytuacji, gdy wykonujący przewóz nie posiadał karty opłaty w pojeździe i nie przedstawił jej w chwili rozpoczęcia kontroli lecz w terminie późniejszym i do sytuacji, gdy kartę, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe zakupił on w dniu kontroli lub w dniach następnych. Należy podkreślić, że żadna z tych sytuacji nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie, w której chodzi o kartę opłaty tygodniowej zakupionej przez skarżącego przed kontrolą i znajdującą się w chwili rozpoczęcia kontroli w pojeździe. Jak wynika z protokołu kontroli winieta, którą przedstawił funkcjonariuszom celnym skarżący była przedziurkowana, a odcinek kontrolny przedziurkowany i wypełniony właściwym numerem rejestracyjnym pojazdu znajdował się w pojeździe. Bezspornym w sprawie niniejszej jest, że opłata została dokonana, obie części karty opłaty znajdowały się w czasie kontroli w pojeździe i zostały przedstawione funkcjonariuszom podczas kontroli, a także fakt praktycznej niemożności wykorzystania winiety w innym pojeździe, gdyż odcinek kontrolny karty opłaty został prawidłowo wypełniony przez skarżącego poprzez wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu samochodowego. Zatem należy uznać, że mimo, iż winieta nie została umieszczona w sposób przewidziany w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, lecz cel przepisu – art. 42 ust. 1 ustawy został osiągnięty, nie było podstaw do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty. Trudno bowiem uznać za prawidłowe ukaranie podmiotu wykonującego przewóz drogowy za "nieuiszczenie opłaty" z powodu niespełnienia czysto technicznej czynności tj. nieumieszczenia winiety w sposób trwały w prawym dolnym rogu przedniej szyby - § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, podczas gdy ust. 3 tego przepisu stanowi, że "dowód uiszczenia opłaty" stanowią obie przedziurkowane części kart opłaty – winieta i odcinek kontrolny łącznie, co miało miejsce w sprawie niniejszej. Należy przy tym zauważyć, iż nakładając na skarżącego karę pieniężną za popełnione naruszenie na podstawie literalnej – jeśli wręcz nie ścieśniającej – wykładni przepisów rozporządzenia organy orzekające w sprawie nie tylko nie wzięły pod uwagę przedstawionych przez skarżącego wyjaśnień o niemożności przyklejenia winiety, ale wręcz pominęły tę okoliczność w swoich uzasadnieniach, nie rozważając możliwości zastosowania w sprawie przepisu art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, według redakcji wprowadzonej ustawą z 26 kwietnia 2007r. o zmianie ustawy o czasie pracy kierowców oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 99 poz. 661). Zgodnie z tym przepisem, nałożenia kary pieniężnej w drodze decyzji nie stosuje się, jeżeli stwierdzone naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć, a właściwy ze względu na miejsce przeprowadzonej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że § 3 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2006r. Nr 151, poz. 1089) w części stanowiącej, że nieumieszczenie winiety trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 powoduje, iż nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty posiadanie odcinka kontrolnego przedziurkowanego i winiety przedziurkowanej, podczas, gdy z ust. 3 wynika, że obie przedziurkowane części karty łącznie stanowią już dowód uiszczenia opłaty – jest sprzeczny z ustawą z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 ze zm.). Ustawa ta w art. 42 ust. 1 określa, że podmioty wykonujące na terytorium RP przewóz drogowy zobowiązane są do "uiszczenia opłaty" za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W ust. 7 Minister właściwy do spraw transportu został upoważniony do wydania rozporządzenia określającego "rodzaj i stawki opłaty" za przejazd po drogach krajowych, "tryb wnoszenia i sposób rozliczania tej opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy", a także "wzory dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty". Sąd uznał, że zapis w rozporządzeniu uzależniający uznanie dowodu "uiszczenia opłaty" od czysto technicznej czynności umieszczenia jednej z części karty opłaty (winietki) na szybie pojazdu, przy spełnieniu pozostałych przesłanek, tj. posiadaniu odcinka kontrolnego przedziurkowanego i winiety przedziurkowanej, stanowiących o fakcie uiszczenia opłaty oraz wypełnieniu karty w sposób uniemożliwiający jej ponowne użycie - przekracza delegację ustawową. Z tych przyczyn Sąd odmówił zastosowania w sprawie niniejszej § 3 ust. 2 pkt 1i ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2006r. Nr 151, poz. 1089) w części uzależniającej uznanie uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych od umieszczenia przedziurkowanej winiety w sposób trwały w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu i na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ administracji, stosując się do dyspozycji art. 153 p.p.s.a uwzględni ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażone w niniejszym wyroku.