II SA/Gd 450/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Referent Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 24 września 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania przyłączenia nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej oddala skargę. Decyzją z dnia 6 lutego 2008 r. Prezydent Miasta, wskazując jako podstawę prawną decyzji art. 5 ust. 7 w związku z ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) oraz art. 62, art. 104 i art. 107 k.p.a., nakazał T. S. - współwłaścicielce nieruchomości położonej w G., przy ul. [...], właścicielce lokalu mieszkalnego nr 4 oraz B. D. i A. D. współwłaścicielom nieruchomości położonej przy ul. [...] oraz lokalu mieszkalnego nr 3 wykonanie przyłączenia nieruchomości przy ul. [...] m 3 oraz m 4, do zlokalizowanej na terenie tej nieruchomości, miejskiej studzienki rozdzielczej sieci kanalizacji sanitarnej, odprowadzającej nieoczyszczone ścieki z S. do oczyszczalni "G.-W.". W uzasadnieniu organ wskazał, że eksplorator miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej A S.A. z siedzibą w G. poinformował, iż właściciele lokali nr 3 i 4 przy ul. [...] nie podłączyli wewnętrznej sieci kanalizacyjnej swoich mieszkań do nowej rozdzielczej sieci kanalizacyjnej. Właściciele tych lokali nigdy nie byli przez A S.A. obciążani za odprowadzanie ścieków z tego budynku, bowiem przedwojenna sieć kanalizacyjna nigdy nie została przekazana A S.A. z siedzibą w G., jako eksploatatorowi sieci kanalizacji sanitarnej, gdyż sieć ta nie odprowadza ścieków do oczyszczalni. Do czasu wybudowania nowej rozdzielczej sieci kanalizacyjnej, przedwojenna sieć kanalizacyjna funkcjonowała jako sieć ogólnospławna z wylotami nieczyszczonych ścieków i wód deszczowych do M. W.. Obecnie sieć ta stanowi wyłącznie sieć kanalizacji deszczowej. Sieć, do której odprowadzane są ścieki z lokalu nr 3 i 4, funkcjonuje jako nieszczelny zbiornik. Organ l instancji wskazał, że w chwili budowy kanalizacji ogólnospławnej w S., prawo dopuszczało odprowadzanie ścieków rozcieńczonych wodami opadowymi poprzez przelewowe osadniki gnilne do wód - w tym przypadku do M. W.. Dlatego w przedwojennych mapach do celów projektowych oznaczono tą kanalizację literami "k.s" lub "ksD". Takie oznaczenie wprowadziło w błąd organy administracyjne, które w momencie sprzedaży nieruchomości stronom i wydania pozwolenia na użytkowanie uznały, że budynek jest podłączony do kanalizacji sanitarnej. Organ I instancji ustalił, iż wyrokiem z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2004 r. sygn. akt [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 26 maja 2004 r. znak [...] w sprawie ustalenia wysokości opłaty adiaceńskiej, naliczonej w związku z wzrostem wartości nieruchomości po wybudowaniu nowej kanalizacji sanitarnej w ulicy [...], uznając, iż budynek w momencie nabycia i oddania do użytkowania na cele mieszkaniowe był podłączony do kanalizacji sanitarnej. Organ I instancji wskazał, iż zgodnie z dyrektywą [...] z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącą oczyszczania ścieków komunalnych, kanalizacja sanitarna musi spełniać wymóg odprowadzania ścieków do oczyszczalni ścieków. Nadto art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zabrania odprowadzania ścieków bytowych do urządzeń kanalizacyjnych przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych. Oprowadzanie ścieków do kanalizacji odprowadzającej wody opadowe i ścieki wylotem do Martwej Wisły, nie stanowi zatem spełnienia wymogu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Organ wskazał, iż w celu ułatwienia mieszkańcom budowy przyłączy do nowej sieci kanalizacyjnej na teren każdej nieruchomości doprowadzono sieć zakończoną studzienkami kanalizacyjnymi, a w trakcie postępowania administracyjnego poinformowano strony o możliwości uzyskania dotacji z Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, na budowę przyłącza kanalizacyjnego do nowej sieci. Organ I instancji wskazał, iż przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nakazuje właścicielom nieruchomości, w celu zapewnienia utrzymania czystości i porządku, przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Po ustaleniu, że właściciele lokalu nr 3 i 4 przy ul. [...] nie podłączyli nieruchomości do istniejącej sieci, organ l instancji na podstawie art. 5 ust. pkt 7 cytowanej ustawy nakazał wykonanie przyłączenia lokali nr 3 i 4 do miejskiej studzienki rozdzielczej sieci kanalizacji sanitarnej. T. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu wskazała ona, że kwestią sporną między stronami jest ustalenie, czy dokonanie przyłącza rodzi obowiązek (koszty) po stronie eksploratora starej kanalizacji, operatora nowej kanalizacji, czy też właściciela lokalu. Skarżąca wskazała, iż w dacie uzyskania pozwolenia na rozbudowę lokalu i dopuszczenia lokalu do użytkowania lokal był podłączony do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Fakt późniejszego dostosowania przez gminę infrastruktury miejskiej do przepisów prawa nie może rodzić negatywnych skutków skoro prawidłowo wykonała ona decyzję o pozwoleniu na rozbudowę w dacie jej obowiązywania. Odwołująca podkreśla również, iż organ administracji całkowicie zignorował treść przytoczonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie opłaty adiacenckiej, w którym uznano za bezpodstawne ustalenie, że lokal nr 4 nie był podłączony do istniejącej kanalizacji sanitarnej. Skarżąca zadeklarowała nadto, że wyraża zgodę na nieodpłatne udostępnienie nieruchomości właściwym służbom miejskim w celu dokonania przyłączenia jej lokalu z jednej sieci do drugiej - po uprzednim umówieniu terminu i czasu wykonania niezbędnych robót. Decyzją z dnia 28 kwietnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 i pkt 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, obowiązkiem właściciela nieruchomości, w sprawach dotyczących postępowania z nieczystościami ciekłymi, jest przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci. Zwalnia od tego obowiązku jedynie te nieruchomości, które wyposażone są w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest, że przy nieruchomości przy ul. [...] w G. wybudowano nową sieć kanalizacyjną. Nieruchomość ta nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Jest podłączona do przedwojennej, obecnie tylko deszczowej, kanalizacji z wylotami do M. W.. Tak więc, podłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest prawnym obowiązkiem właścicieli nieruchomości. Odnosząc się do odwołania Kolegium wyjaśniło, iż kwestia opłat za podłączenie nie była rozstrzygana w zaskarżonej decyzji, a wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt II [...], na który powołuje się T. S., dotyczyła ustalenia opłaty adiacenckiej i kwestie w nim rozstrzygane nie mają wpływu na treść zaskarżonej obecnie decyzji w sprawie nakazania przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. T. S. w skardze na powyższą decyzję wniosła o uchylenie tej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W ocenie skarżącej jej nieruchomość była podłączona do legalnej kanalizacji sanitarnej, a organy I i II instancji całkowicie zignorowały ustalenia dokonane przez WSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt II [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo organ wskazał, że sprawa rozstrzygana wyrokiem dotyczyła ustalenia opłaty adiacenckiej, w związku ze wzrostem wartości nieruchomości związanej z wybudowaniem kanalizacji sanitarnej w ulicy [...]. Organy administracyjne ustaliły opłatę adiacencką. Sąd uchylił decyzję organów I i II instancji, wskazując wytyczne do ponownego rozpatrzenia sprawy. W niniejszym postępowaniu nie była ponownie rozstrzygana sprawa o ustalenie opłaty adiacenckiej, tylko nowa sprawa, po wszczęciu nowego postępowania w sprawie nakazania przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ administracji w zaskarżonej decyzji nie naruszył przepisów prawa, a podniesione w skardze zarzuty nie są uzasadnione. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.), zwanej dalej ustawą, określa zadania gminy oraz obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące utrzymania czystości i porządku w gminach. Ustawa ta w rozdziale 3 "Obowiązki właścicieli nieruchomości" nakłada na właścicieli nieruchomości położonych na terenie gminy, w interesie wspólnoty gminnej, określone obowiązki mające na celu utrzymanie w gminie czystości i porządku. Art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji, przewiduje, iż właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez: przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zgodnie z art. 5 ust. 7 w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Art. 10 ust. 2 ustawy stanowi, iż kto nie wykonuje obowiązków wymienionych w art. 5 ust. 1 podlega karze grzywny, a postępowanie w sprawie toczy się według przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Z unormowania art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, iż nieczystości ciekłe powstające w gospodarstwie domowym na danej nieruchomości winny być odprowadzane do kanalizacji sanitarnej, a gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona – nieruchomość winna być wyposażona w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Jeżeli na danym terenie istnieje sieć kanalizacyjna, zasadą jest obowiązek podłączenia danej nieruchomości do takiej sieci, chyba, że nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Brak takiej oczyszczalni skutkuje zatem obowiązkiem podłączenia do sieci. W niniejszej sprawie skarżąca podnosiła, iż brak jest podstaw do nałożenia obowiązku z uwagi na fakt, iż nieruchomość jest podłączona do sieci, nadto wskazywała ona na bezzasadność obciążania jej kosztami takiego podłączenia. Zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Powoływanie się przez skarżącą na fakt wieloletniego odprowadzania ścieków do przedwojennej sieci kanalizacyjna funkcjonującej jako sieć ogólnospławna z wylotami nieczyszczonych ścieków i wód deszczowych do M. W., jest niezasadne. Z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, iż właściciele nieruchomości realizują obowiązek utrzymania czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Zasady i warunki zbiorowego odprowadzania ścieków, w tym zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, zasady odprowadzania i oczyszczania ścieków, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska reguluje ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j.Dz. U. nr 123 z 2006 r. poz. 858 ze zm.) Zgodnie z art. 2 pkt 7 tej ustawy sieć stanowią przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego. Art. 6 ust.1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków stanowi, iż odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Z unormowania art. 9 ust. 1 tej ustawy wynika zakaz wprowadzania ścieków bytowych i ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych, a także wprowadzania ścieków opadowych i wód drenażowych do kanalizacji sanitarnej. Art. 28 ust. 4, 4a i 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przewidują, iż ten kto bez uprzedniego zawarcia umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1, wprowadza ścieki do urządzeń kanalizacyjnych, bądź nie stosuje się do zakazu wynikającego z art. 9 ust. 1, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny do 10.000 zł. wymierzanej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Z okoliczności sprawy wynika, iż skarżąca od lat nie posiada zawartej umowy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym i nie uiszcza żadnych opłat z tytułu odprowadzania ścieków. Sieć, do której następuje zrzut ścieków z nieruchomości skarżącej nie stanowi sieci kanalizacyjnej w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, nie jest ona bowiem eksploatowana przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne i nie pozostaje w jego posiadaniu. Sprzecznie z unormowaniem art. 9 ust. 1 cytowanej ustawy do sieci tej odprowadzane są zarówno ścieki bytowe, jak i wody opadowe. Istniejąca instalacja nie jest siecią kanalizacji sanitarnej, a skarżąca dokonuje zrzutu ścieków sprzecznie z przepisami prawa. W sytuacji gdy gmina realizując wynikający z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. Nr 142 z 2001 r. poz. 1591 ze zm.) obowiązek dotyczący zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie budowy kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, wybudowała sieć kanalizacji sanitarnej, na skarżącej ciąży obowiązek podłączenia się do tej sieci. Z okoliczności sprawy wynika, iż w odległości 5 m od budynku znajduje się studzienka kanalizacyjna, wykonanie przyłącza (odcinka przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną) jest zatem możliwe. Fakt wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyroku z dnia 22 czerwca 2006 r. sygn. akt [...] nie stoi na przeszkodzie nałożeniu na skarżącą obowiązku przewidzianego w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wyrokiem tym uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2004 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 26 czerwca 2004 r. znak [...] w sprawie ustalenia wysokości opłaty adiaceńskiej, naliczonej w związku z wzrostem wartości nieruchomości po wybudowaniu nowej kanalizacji sanitarnej w ulicy [...], z uwagi naruszenie prawa materialnego i prawa procesowego, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż w operacie szacunkowym niezasadnie przyjęto zupełny brak podłączenia budynku do kanalizacji sanitarnej, gdyż z informacji zawartych w aktach sprawy wynika, że budynek był podłączony do przedwojennej kanalizacji sanitarnej. Jej zły stan techniczny nie uzasadnia pominięcia tego faktu w operacie, przyjęcie takiego stanu byłoby możliwe jedynie w sytuacji, gdyby kanalizacja ta w ogóle nie funkcjonowała. Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Wynikający z cytowanego przepisu stan związania ograniczony jest co do zasady do rozstrzygnięcia. Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu była prawidłowość wymierzenia opłaty adiacenckiej, wynikającej z operatu szacunkowego ustalającego wzrost wartości nieruchomości, a wydane decyzje zostały uchylone, w uwagi na niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy. Treść i zakres wydanego wyroku nie wyklucza ustalenia przez organy w innym prowadzonym postępowaniu, iż nieruchomość skarżącej nie posiada funkcjonującej kanalizacji sanitarnej. Ustosunkowując się do stanowiska skarżącej dotyczącego ponoszenia kosztów podłączenia do sieci, wskazać należy, iż z art. 5 ustawy wynika, iż kwestia opłat za podłączenie do sieci nie podlega regulacji decyzją wydaną na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy, brak było zatem podstaw do rozstrzygania tej kwestii w zaskarżonej decyzji. Zasada ponoszenia takich kosztów unormowana jest w art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, który stanowi, iż realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. W wyroku z dnia z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt [...] Sąd Najwyższy wskazał, iż osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej jest obowiązana na własny koszt zapewnić wybudowanie przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych, a po zintegrowaniu z siecią ponosi odpowiedzialność za ich niezawodne działanie, chyba że inaczej stanowi umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzanie ścieków. (vide: OSNP 2005/6/89) Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako bezzasadną.