I SA/Ke 245/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 września 2008r. sprawy ze skargi R. W. - Firma Handlowo – Transportowo – Usługowa "M." na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. określa, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz R.W. - Firma Handlowo – Transportowo – Usługowa "M." kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...]Nr [...]po rozpatrzeniu zażalenia R. W. - Firma Handlowo -Transportowo-Usługowa "M.", reprezentowanego przez radcę prawnego Pana M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. Organ Egzekucyjny znak: [...]z dnia [...]. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...]do [...]z dnia [...]. wystawionych przez wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w K., na należności z tytułu podatku akcyzowego - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że na podstawie wystawionych przez wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w K. tytułów wykonawczych o numerach od [...]do [...]z dnia [...]., organ egzekucyjny tj. Dyrektor Izby Celnej w K. wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do Firmy Handlowo -Transportowo-Usługowej "M." - R. W. w celu wyegzekwowania zaległej należności z tytułu zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym, określonych decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. nr [...]z dnia [...]. w łącznej wysokości 278 404,00 zł wraz z odsetkami od dnia wymagalności do dnia zapłaty włącznie. Organ egzekucyjny skutecznie wszczął egzekucję dochodzonych należności doręczając (drogą pocztową) zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych, kierując w dniu 04.03.2008r. do dłużników zajętej wierzytelności będących bankami tj. Bank P. S.A. ul. G. [...],[...]W. oraz Bank B. S.A. Al. P. [...][...]K. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności prawa majątkowego z rachunku bankowego znak: [...] Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązany odebrał w dniu 07.03.2008r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził ponadto, że pismem z dnia 14.03.2008r. wierzyciel wniósł, na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) do organu egzekucyjnego tj. Dyrektora Izby Celnej w K. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wszczętego w stosunku do Firmy Handlowo -Transportowo-Usługowej "M." - R. W. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...]do [...]z dnia [...]. Podstawą w/w wniosku był fakt uchylenia w wyniku rozpatrzenia odwołania strony, w całości decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. nr [...]z dnia [...]., będących podstawą prawną dochodzonej należności, określających R. W. zobowiązanie w podatku akcyzowym w kwocie 278 404,00 zł. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej w K. działając w sprawie jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]. nr [...]zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do majątku zobowiązanego. Zobowiązany, reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego M.S., na podstawie art. 17 § 1 w związku z art. 56 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Pełnomocnik zobowiązanego w zażaleniu twierdzi, iż uchylenie przedmiotowej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] spowodowało brak podstawy dla istnienia i wymagalności obowiązku w prowadzonym wobec zobowiązanego postępowaniu egzekucyjnym. Wobec powyższego zasadne byłoby umorzenie prowadzonego postępowania oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Po zapoznaniu się z aktami sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał na podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które zostały enumeratywnie wymienione w przepisie art. 56 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem organu odwoławczego katalog tych przesłanek, wymienionych w art. 56 § 1 w/w ustawy, ma charakter zamknięty i jeżeli zachodzi którakolwiek z nich, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por.: wyrok NSA z dnia 14 lipca 1998r. sygn. akt IV SA 1502/96 - niepubl.). Wskazując na art. 56 § 1 pkt 4 w/w ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu na żądanie wierzyciela - stwierdził, że dysponentem postępowania egzekucyjnego jest wierzyciel, zaś organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności takiego wniosku. Żądanie to jest dla organu egzekucyjnego wiążące niezależnie od przyczyn, dla których zostało ono złożone. Odpowiadając na zarzut pełnomocnika zobowiązanego zawarty w zażaleniu, a dotyczący braku źródła istnienia oraz wymagalności obowiązku Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy i nie jest w tej kwestii dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Decyzję taką organ odwoławczy może wydać tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie prawa, tj. gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Uchylenie i przekazanie przez Dyrektora Izby Celnej w K. w przedmiotowej sprawie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...]nr [...]w sprawie określenia zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego, do ponownego rozpatrzenia przez ten organ nie oznacza, wbrew temu co twierdzi pełnomocnik zobowiązanego, że przedmiotowe zobowiązanie stało się niewymagalne i że powstała przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajął stanowisko, że uchylenie decyzji wywołuje tylko skutki od tego momentu, a zatem nie można stwierdzić, że zobowiązanie stało się niewymagalne. Nie powstanie zatem przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia powoduje, że organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, do momentu ponownego wydania decyzji, nie posiada aktualnej informacji o wysokości zobowiązania. Niezbędne jest zatem w takim przypadku zastosowanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, określonego przepisem art. 56 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do czasu wydania przez organ pierwszej instancji nowej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej w K. orzekł jak w sentencji postanowienia z dnia [...]. Nr [...]. Skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., z dnia [...] znak, [...]oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K., z dnia [...] znak [...]do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R. W. - Firma Handlowo -Transportowo-Usługowa "M.", reprezentowany przez radcę prawnego M.S. Powyższym postanowieniom skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 59 § 1, art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz odmowę uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych w sytuacji gdy egzekwowany obowiązek nie jest wymagalny w związku z uchyleniem przez Dyrektora Izby Celnej w K. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K., z dnia [...]., nr [...] Odnosząc się do zawartych w zaskarżanym postanowieniu argumentów skarżący podniósł, że zgodnie z art. 56 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny ma obowiązek zawiesić postępowanie na wniosek wierzyciela, na uwadze należy mieć jednak brzmienie przepisu art. 59 § 1 w/w ustawy zgodnie z którym organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowanie w przypadku stwierdzenia przesłanki umorzenia postępowania, wskazanej w tym przepisie. Z brzmienia powyższych przepisów według skarżącego należy wyprowadzić wniosek iż, zgłoszony przez wierzyciela wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest dla organu egzekucyjnego wiążący wyłączenie w sytuacji w której jednocześnie nie występuje żadna z przesłanek koniecznych do umorzenia tego postępowania. Wbrew temu co twierdzi Dyrektor Izby Skarbowej w K., zdaniem skarżącego uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] nr od [...]spowodowało, iż egzekwowany obowiązek przestał istnieć, a wiec w konsekwencji, że przedmiotowe zobowiązania stały się niewymagalne i powstała przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący uznał, że jego stanowisko jest zgodne zarówno z orzecznictwem jak i poglądami wyrażonymi w doktrynie. Wskazał na wyrok z dnia 18 września 1998r., sygn. I SA/Gd 1260/96 z którego wynika, że o istnieniu wymagalnego zobowiązania rozstrzyga organ odwoławczy przez wydanie decyzji, (zdaniem skarżącego uchylając w niniejszej sprawie w/w decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, organ odwoławczy wskazał, iż wymagalne zobowiązanie nie istnieje). Ponadto w skardze zwrócono uwagę, że obowiązki wynikające z aktów indywidualnych stają się wymagalne w dwóch sytuacjach: po pierwsze - jeżeli decyzja którą został nałożony obowiązek stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania, i po drugie -jeżeli decyzja którą został nałożony obowiązek wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa,(dla porównania powołano ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. D. Jankowiak, Komentarz 2005r., UNIMEX 2005r., s. 317). Według skarżącego w niniejszej sprawie żadna z w/w sytuacji nie miała miejsca, tak więc wymagalne obowiązki, wynikające z uchylonej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] przestały istnieć, a tym samym istniała przesłanka do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze R. W. - Firma Handlowo -Transportowo-Usługowa "M.", reprezentowany przez radcę prawnego M. S., wniósł jak na wstępie skargi. Dyrektor Izby Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, uchylając zaskarżone postanowienie Sąd uwzględnił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów 56 §1 pkt 4 i art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W stanie faktycznym sprawy nie jest kwestią sporną, że złożony na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego pochodził od wierzyciela, a także okoliczność, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia decyzja wymiarowa nie funkcjonowała w obrocie prawnym. Spowodowane to było tym, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...]w sprawie określenia zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego, została uchylona i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Wierzyciel okoliczność tę powołał we wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, a zatem była ona znana organowi egzekucyjnemu. Zważywszy na argumentację organu odwoławczego jak i na zarzuty skargi należy, co do zasady rozstrzygnąć , czy organ egzekucyjny miał obowiązek zawiesić postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela (art. 56 § 1 pkt 4.), czy też musiał mieć jednak na uwadze brzmienie przepisu art. 59 § 1 tej ustawy egzekucyjnej zgodnie z którym organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowanie w przypadku stwierdzenia przesłanki umorzenia postępowania, wskazanej w tym przepisie. Zdaniem organu odwoławczego wniosek o zawieszenie postępowania, o którym mowa w art. 56 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, jest wiążący dla organu egzekucyjnego niezależnie od przyczyn zawieszenia, na które powołuje się wierzyciel. Według skarżącego zaś zgłoszony przez wierzyciela wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest dla organu egzekucyjnego wiążący wyłączenie w sytuacji w której jednocześnie nie występuje żadna z przesłanek umorzenia tego postępowania. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego występowania w sprawie przesłanki koniecznej do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2) organ odwoławczy zajął stanowisko, iż w sprawie po uchyleniu decyzji wymiarowej zaistniał stan niepewności, co do wysokości zobowiązania podatkowego oraz to, że niezbędne jest w takim przypadku zastosowanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, określonego przepisem art. 56 § 1 pkt 4, do czasu wydania przez organ pierwszej instancji nowej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Rozstrzygając tę kwestię sporną, istotną dla wyniku kontrolowanego postępowania, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu słuszna jest argumentacja skarżącego prezentowana w tym względzie zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze, że uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 22 października 2007r., nr od 196 do 200/2007/AKCYZA spowodowało wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a także spowodowało brak podstawy dla istnienia i wymagalności obowiązku w prowadzonym wobec zobowiązanego postępowaniu egzekucyjnym. W świetle art. 3 § 1 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., stwierdzić należy, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która określa podlegający egzekucji administracyjnej obowiązek o charakterze pieniężnym, bez jednoczesnego zastąpienia go obowiązkiem o innej wysokości skutkuje tym, iż przestaje od tej chwili istnieć obowiązek nadający się do wykonania poprzez przymus administracyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie takie podlega zatem umorzeniu w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 ab initio i pkt 7 u.p.e.a. Określony obowiązek, będący zobowiązaniem wynikającym z uchylonej decyzji podatkowej, przestaje być wymagalny. W takiej sytuacji pojawia się ponadto negatywna przesłanka uniemożliwiająca prowadzenie egzekucji ze względów przedmiotowych, tj. egzekwowany obowiązek zaczyna mieć źródło w nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji podatkowej. W konsekwencji odpada także przesłanka dopuszczalności prowadzenia egzekucji, co kwalifikuje postępowanie egzekucyjne do umorzenia także z uwagi na niedopuszczalność egzekucji. Skoro w niniejszej sprawie jest niesporne, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...]., nr od [...] do [...]stanowiła podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, a następnie została w postępowaniu odwoławczym uchylona i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, to zasadne i prawidłowe było umorzenie postępowania egzekucyjnego z tego powodu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej (brak wymagalności obowiązku). W związku z powyższym należy uznać, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. w K. zawieszając postępowanie egzekucyjne, bez uprzedniego rozważenia czy zachodzą przesłanki umorzenia tegoż postępowania, naruszył przepisy prawa, tj. art. 56 § 1 pkt 4 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnia, że organy obu instancji winny całościowo ponownie rozpatrzyć sprawę, tj. z uwzględnieniem treści art. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. biorąc pod uwagę, iż w dacie podjęcia zaskarżonego postanowienia obowiązek określony decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...]., wobec jej uchylenia, nie jest wymagalny. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. Stosownie do przepisu art. 152 p.p.s.a., Sąd stwierdził, iż uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).