III SA/Gl 15/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 25 września 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w całości. W skardze z dnia [...] r. wniesionej przez T. D. i J. S. został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy. Został on ponowiony w piśmie z dnia [...] r. wystosowanym przez J. S.. W uzasadnieniu tego wniosku J. S. doprecyzował, iż jego przedmiotem jest zwolnienie od "wszelkich kosztów sadowych". Wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony na urzędowym formularzu PPF i podpisany przez skarżącego. Dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę Pana T. D. Na wskazane rozstrzygnięcie nie została wniesiona skarga kasacyjna. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku zostało wskazane, że jedynym przychodem skarżącego jest [...] w wysokości brutto [...] zł. [...] jego [...] – H. S. wynosi brutto [...] zł. Dodatkowo skarżący poniósł, że zarówno on, jak i jego [...] są osobami [...] i nałożenie zobowiązania sadowego mogłoby skutkować nieodwracalnymi konsekwencjami. Wskazał, że do posiadanych przez niego [...] należy jedynie [...] o pow. [...] m², do którego posiada tytuł prawny [...] oraz [...] o powierzchni [...] m². Dalej nadmienił, że posiada samochód osobowy [...]rocznik [...], który jednak został zajęty przez K. S. [...] przy Sądzie Rejonowym w K. na mocy postanowienia tego Sądu o zabezpieczeniu majątkowym z dnia [...]r., sygn. akt [...]. Do wniosku przyznanie prawa pomocy skarżący załączył w szczególności: 1. protokół zajęcia [...] z dnia [...] r. tj. samochodu osobowego [...]rocznik [...], przez K. S. [...] przy Sądzie Rejonowym w K. na mocy w/w postanowienia tego Sądu o zabezpieczeniu majątkowym; 2. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o waloryzacji [...]z dnia [...] r. dla J. S.; 3. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o waloryzacji[...] z dnia [...] r. dla H. S.; 4. wyciąg z konta bankowego J. S. za miesiące: [...], [...], [...] [...] r.; 5. wyciąg z konta bankowego H. S. za miesiące: [...], [...], [...] [...] r.; 6. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie zaopatrzenia [...], wraz z tytułem wykonawczym [...]; 7. wyrok Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...]; 8. wyrok Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...]; 9. postanowienie Komornika Sądowego [...] przy Sądzie Rejonowym w K. z dnia [...] r., [...]; 10. postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...]; 11. postanowienie Komornika Sądowego [...] przy Sądzie Rejonowym w K. z dnia [...] r., [...]. Ponadto skarżący dołączył kopie dokumentów, świadczących m.in. o złym stanie zdrowia H. S., w tym o przebyciu przez nią dnia [...] r. [...] i dalszym korzystaniu z [...], w tym w poradni [...]. Skarżący zwrócił uwagę, że dnia 1 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem o sygn. akt I SA/GI 553/05 zwolnił skarżącego od każdorazowej opłaty sadowej w części przekraczającej kwotę [...] złotych oraz oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałych zakresie. Zaznaczył przy tym, że od czasu powyższego wydania wskazanego postanowienia sytuacja majątkowa skarżącego uległa pogorszeniu, w wyniku [...] stanu zdrowia [...] skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, że – stosownie do art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne nie podejmują żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Kwestia prawa pomocy posiada zatem pierwszeństwo, przed rozpatrzeniem innych wniosków, przy czym nie dotyczy to sytuacji pisma podlegającemu odrzuceniu, zgodnie z art. 222 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy stanowi szczególny przypadek wyłączenia wobec strony postępowania sądowego obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, wynikającego z art. 199 P.p.s.a. Jej zastosowanie następuje zatem wyłącznie w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Ocenie rozpoznającego taki wniosek podlegają wszystkie składniki majątkowe podmiotu z nim występującego, przy czym zastrzec należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż jego stan majątkowy uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, ze nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przesłanką przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego albo rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy zwrócić należy uwagę, że w wypadku skarżącego można mówić jedynie o występowaniu przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wykazał, że nie będzie w stanie ponieść kosztów sądowych, a w szczególności na obecnym etapie postępowania sądowego – jednorazowego wydatku w kwocie [...] zł (tytułem wpisu sądowego od skargi). J. S. wskazał, że średniomiesięczne wydatki stałe w postaci koniecznych opłat wynoszą [...] zł. W toku rozpoznania wniosku uznano, że nie wszystkie koszty oznaczone przez J. S. jako stałe są takimi w rzeczywistości. Mając bowiem na uwadze doświadczenie życiowe, a przede wszystkim obiektywną ocenę możliwości finansowych wnioskującego w zderzeniu z ponoszonymi przez niego wydatkami na tle innych wniosków o przyznanie prawa pomocy, przyjęto, że do stałych miesięcznych wydatków warunkujących codzienną egzystencję niezasadne jest zaliczenie kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem samochodu osobowego, który – jak wynika z materiałów dowodowych – nie jest użytkowany do celów zarobkowych. Należy również mieć na względzie, że skarżący dysponuje stałym dochodem w postaci uzyskiwanej [...], a ponadto jest [...] "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Te przesłanki wziął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pod uwagę, który postanowieniem o sygn. akt I SA/GI 553/05 z dnia 1 czerwca 2005 r. rozpatrując sprawę ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...], zwolnił J. S. od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę [...] zł. Sytuacja faktyczna od czasu wydania tego rozstrzygnięcia uległa jednak zmianie, bowiem dnia [...] r. [...] skarżącego przeszła [...], pozostając dalej pod [...]. Ponadto dnia [...] r. K. S. [...] przy Sądzie Rejonowym w K. na mocy w/w postanowienia tego Sądu o zabezpieczeniu majątkowym zajął samochód osobowy [...]. Zajęciu – zgodnie z brzmieniem zawiadomienia z [...] r. - uległo również [...] skarżącego, przy czym kwota do potrącenia (należność główna wraz z odsetkami) wynosi [...] zł. Natomiast [...] wobec "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie przyniosła oczekiwanych rezultatów. Sytuacja ta w negatywny sposób przekłada się na zdolność kredytową strony skarżącej. Z powodu ograniczenia zakresu wniosku strony skarżącej o przygnanie prawa pomocy w jego uzasadnieniu do zwolnienia od kosztów sądowych sąd – działający na wniosek strony –rozpatrywał wniosek o przyznanie prawa pomocy wyłącznie w zakresie sprecyzowanych przez stronę skarżącą. Należy dodatkowo nadmienić, że skarżący posiada pełnomocnika (w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z dnia [...] r. udzielone adwokatowi A. T.). W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że J. S. wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych wykazał, iż nie jest możliwe ich poniesienie, w związku z czym – na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. - zwolnił skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.