III SA/Wa 1664/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Hieronim Sęk (spr.), Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Urszula Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych za 2004 rok oddala skargę W dniu 30 maja 2007 r. A. K. - Skarżący w niniejszej sprawie, wystąpił o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w kwocie 296.400 zł. Podniósł, że w 1995 r. nabył w ofercie publicznej skierowanej do pracowników 1500 sztuk akcji imiennych serii A oraz 2500 sztuk akcji imiennych serii B [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A. W 2004 r. sprzedał te akcje innej Spółce, a następnie zapłacił podatek od tej sprzedaży. W ocenie podatnika podatek ten został zapłacony nienależnie, gdyż dochód uzyskany z tytułu zbycia akcji nabytych przed 1 stycznia 2004 r. nie podlega opodatkowaniu w myśl przepisów art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202 poz. 1956), dalej w skrócie "ustawa zmieniająca" w związku z art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), dalej w skrócie "u.p.d.o.f.". Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (dalej w skrócie "NUS") decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. odmówił stwierdzenia powyższej nadpłaty. Ustalił, że Skarżący, obok innych 79 osób, był jednym z założycieli spółki akcyjnej [...] Przedsiębiorstwo [...] Spółka Akcyjna. Założyciele spółki wyrazili zgodę na objęcie wszystkich akcji imiennych odzwierciedlających kapitał zakładowy zawiązanej spółki. W ten sposób Skarżący objął w dniu 11 kwietnia 1995 r. 1500 sztuk akcji imiennych, które stały się akcjami uprzywilejowanymi. Ponadto, w dniu 29 marca 1996 r. Skarżący objął dodatkowe akcje imienne ww. Spółki w liczbie 2.500 sztuk. Organ pierwszej instancji, powołując się na treść dokumentów złożonych przez podatnika (akty notarialne) podkreślił, że akcje Spółki były kierowane do ściśle określonego kręgu odbiorców, tj. obecnych pracowników i byłych pracowników. Skarżący zaś jako pracownik [...] Przedsiębiorstwa [...] (od dnia 1 sierpnia 1965 r.) był założycielem Spółki i jako pracownik adresatem oferty objęcia jej akcji. Osoby zaś niebędące pracownikami Przedsiębiorstwa, poza przypadkami wyrażenia zgody przez organy zarządzające Spółką, nie miały możliwości objęcia akcji. Zdaniem więc NUS forma nabycia przez Skarżącego akcji [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A. nie spełnia wymogów zawartych w art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f., a tym samym uzyskany przez Skarżącego dochód z ich zbycia nie podlega regulacji zawartej w art. 19 ustawy zmieniającej. Organ dodał także, że Skarżący nabył wprawdzie akcje na podstawie oferty, jednakże przedmiotowa oferta nie miała charakteru publicznego, gdyż stosowna propozycja dotycząca nabycia akcji została skierowana do skonkretyzowanego kręgu osób - obecnych i byłych pracowników, a nie do ogółu społeczeństwa. Mówiąc natomiast o publicznym charakterze oferty należy mieć na względzie powszechny dostęp do akcji, a nie dostęp do nich jedynie wybranych adresatów. Od decyzji pierwszoinstancyjnej Skarżący złożył odwołanie. Jego zdaniem stanowisko organu podatkowego zostało oparte na błędnej wykładni właściwych w sprawie przepisów prawa podatkowego, co doprowadziło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa materialnego. W ocenie Skarżącego nabycie przedmiotowych akcji nastąpiło na zasadzie publicznej oferty, w związku z tym dochód z ich zbycia nie podlega opodatkowaniu w myśl przepisów art. 19 ust 1 pkt 2 ustawy zmieniającej w związku z art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. O tym zaś, że mamy do czynienia z publiczną ofertą sprzedaży akcji nie może decydować wyłącznie fakt, czy oferta została skierowana do ogółu społeczeństwa, bądź tylko do określonej grupy osób. Według podatnika przy definiowaniu pojęcia "publiczny" organ wydający decyzję nieprawidłowo posłużył się wykładnią językową, naruszając zasadę zgodnie z którą wykładni takiej nie wymagają lub nawet nie podlegają przepisy, których brzmienie nie nasuwa wątpliwości. Skarżący zarzucił też pominięcie w analizie prawnej organu podatkowego brzmienia przepisu art. 4 pkt 8 oraz art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. Nr 118, poz. 754 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.w."), które to przepisy definiują pojęcia "pierwszej oferty publicznej" oraz "papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu". Wskazał, że definicje zawarte w powyższych przepisach odpowiadają potocznemu pojęciu oferty, czyli proponowania nabycia. Na poparcie własnego wniosku, Skarżący przytoczył także przepisy ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych (Dz. U. Nr 58, poz. 239 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.w.f.p.). Zdaniem Skarżącego przedmiotowe akcje nie zostały nabyte na zasadach określonych w zamkniętym katalogu czynności wyłączonych z publicznego obrotu, o jakich mowa w powołanych wyżej ustawach z 1991 r. i 1997 r., a tym samym zostały nabyte w ofercie publicznej. Nadto, według Skarżącego przy ocenie charakteru emisji akcji istotna jest jawność oferty i jej dostępność dla osób zainteresowanych. Nie jest zaś istotne oferowanie akcji każdemu, lecz by warunki ich nabycia były jawne. Akcje Spółki były oferowane z zachowaniem warunków jawności. Zgodnie ze statutem Spółki pracownicy nie mieli wyłącznego prawa do nabycia akcji. Przedmiotowe prawo przysługiwało im jedynie w pierwszej kolejności, a akcje Spółki mogły być nabyte również przez nieoznaczonych adresatów. Na poparcie własnego stanowiska Skarżący odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3884/06. Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej w skrócie "DIS") utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną tego organu, w szczególności, że sprzedaż akcji Skarżącemu przez [...] Przedsiębiorstwo [...] S.A. nie nastąpiła w publicznej ofercie. Dodatkowo podkreślił, że osoby, które objęły akcje uprzywilejowane były założycielami Spółki, więc nikt nie mógł im zaproponować objęcia akcji, na podstawie art. 4 pkt 8 p.p.w. W akcie notarialnym dotyczącym zawiązania Spółki nie ma przy tym sformułowanej oferty nabycia, lecz jedynie stwierdzenia, kto i ile akcji obejmuje. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej przez błędną wykładnię oraz uznanie, iż nie ma on zastosowania do dochodów uzyskanych przez Skarżącego z tytułu zbycia akcji; art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. przez błędną wykładnię oraz uznanie, iż dochody uzyskane przez Skarżącego z tytuły sprzedaży akcji nie podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego, o którym mowa w tych przepisach; naruszenie art. 120, art. 121, art. 122 oraz art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., powoływanej dalej w skrócie "O.p."), przez ich niewłaściwe zastosowanie lub brak zastosowania w sprawie oraz przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz błędne stosowanie przepisów prawa i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza ani prawa materialnego, ani prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, w szczególności nie narusza w takim stopniu powołanych w skardze przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 19 ustawy nowelizującej, do stwierdzenia, iż akcje sprzedane w 2004 r. przez Skarżącego spełniały warunki do zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych wystarczające jest ustalenie, iż doszło do zbycia papierów wartościowych, oraz że były to papiery, o których mowa w art. 52 u.p.d.o.f. w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2004 r., tj. papiery wartościowe dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi, nabyte na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych, albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub art. 93 p.p.w., a także że zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r. Do opodatkowania dochodu uzyskanego ze sprzedaży tych papierów w ogóle nie stosuje się przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W rozpoznanej sprawie sporne między stronami było spełnienie przesłanki uprzedniego nabycia akcji na podstawie publicznej oferty. W ocenie Sądu racje w tym sporze leżały po stronie orzekających organów podatkowych. Przede wszystkim organy te słusznie podniosły, iż akcje uprzywilejowane (1500 sztuk) zostały objęte przez Skarżącego jako jednego z 80 założycieli spółki akcyjnej pod firmą "[...] Przedsiębiorstwo [...] Spółka Akcyjna". Każdy z założycieli, w tym i Skarżący, wziął udział w zawiązaniu spółki oraz wyraził zgodę na objęcie akcji tejże spółki. W takim stanie rzeczy nie sposób więc mówić o jakimkolwiek proponowaniu nabycia akcji, czy też nabyciu ich w "ofercie publicznej", jak szeroko wywodził to Skarżący w toku postępowania i w skardze, odwołując się do przepisów o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Przedmiotowe akcje Skarżący uzyskał bowiem w ramach tworzenia (zawiązania) spółki akcyjnej i ta okoliczność stanowiła o tym, że nie mógł tychże akcji nabyć jednocześnie w formie oferty publicznej. Z kolei w zakresie pozostałych 2500 sztuk akcji imiennych, prawidłowe było stanowisko organów podatkowych, iż także te akcje nie zostały nabyte w sposób wyłączający ich zbycie z opodatkowania. Słusznie podkreślono w tym zakresie, że objęcie tych dodatkowych akcji przez Skarżącego, będącego już akcjonariuszem [...] Przedsiębiorstwa [...] Spółka Akcyjna w W., wiązało się z przyjęciem oferty skierowanej dla pracowników [...] Przedsiębiorstwa [...]. Stanowił o tym § 1 aktu notarialnego z dnia 29 marca 1996 r. Odnosząc się ponadto do zastrzeżeń Skarżącego w kwestii nie analizowania przez organ odwoławczy przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych stwierdzić należało, że braki w tym zakresie nie miały wpływu na wynik sprawy. Ustawa ta nie podaje definicji publicznej oferty. Wprawdzie jej art. 2 pkt 3a stanowił, co należy rozumieć przez używane w ustawie pojęcie "pierwszej oferty publicznej", to jednak definicja ta w istocie niewiele wyjaśnia w omawianym zakresie. Przepis ten stanowi bowiem, iż pierwsza oferta publiczna to oferowanie przez wprowadzającego nabycia praw z emitowanych w serii papierów wartościowych, jeżeli oferta ma charakter publiczny. W tej sytuacji publiczny charakter oferty trzeba wywieść z brzmienia początkowej części art. 1 § 1 omawianej ustawy. Przepis ten formułuje wprost definicję publicznego obrotu papierami wartościowymi, niemniej jednak zawiera i kwestie dotyczące oferty publicznej. Cechami wyróżniającymi publiczny obrót jest proponowanie nabycia papierów wartościowych z wykorzystaniem środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli proponowane nabycie skierowane jest do więcej niż 300 osób albo do nie oznaczonego adresata. Jest to więc oferta o charakterze publicznym, o której mowa w art. 2 pkt 3a cytowanej ustawy. Ustawodawca jednak pozbawia ofertę nabycia akcji przez pracowników danej spółki charakteru publicznego. Wynika to z art. 1 § 1 pkt 5 p.p.w.f.p., gdzie postanowiono, iż generalnie publicznym obrotem papierami wartościowymi nie jest proponowanie nabycia akcji dotychczasowym akcjonariuszom (prawo poboru). Brak cechy nabycia spornych akcji w ramach oferty publicznej ma także potwierdzenie w wykładni gramatycznej. Jeżeli przez "ofertę" rozumieć "formalną propozycję zawarcia umowy zawierającą wszystkie istotne postanowienia tej umowy", a termin "publiczny" oznacza "dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich", to przez publiczną ofertę należałoby rozumieć propozycję zawarcia umowy nabycia akcji skierowaną do ogółu ludzi, przeznaczoną, dostępną dla wszystkich (Słownik języka polskiego pod red. prof. M. Szymczaka, PWN Warszawa 1979). Akcje udostępniane uprawnionym pracownikom [...] Przedsiębiorstwa [...] nie były ani przeznaczone, ani dostępne dla wszystkich, dlatego także w oparciu o wykładnię gramatyczną nie można uznać, iż akcje nabyte zostały przez Skarżącego na podstawie publicznej oferty. Wyjaśniając kwestię, czy oferta miała charakter publiczny można odwołać się też do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego: wyrok z dnia 27 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 3305/01; z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt FSK 259/04; z dnia 2 grudnia 2005 r. sygn. akt FSK 2626/04; z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt II FSK 1286/06; z dnia 26 lipca 2008 r. sygn. akt II FSK 627/07. Dokonując wykładni pojęcia "publiczna" Sąd w powyższych wyrokach odwołał się do naturalnego języka prawodawcy i stwierdził, że oferta ma charakter publiczny, gdy skierowana jest do ogółu ludzi, służy ogółowi, przeznaczona jest i dostępna dla wszystkich. Powyższą wykładnię akceptuje również Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Konkludując należy stwierdzić, że objęcie nowych akcji przez akcjonariuszy lub osoby, którym służy prawo poboru odbywa się w ramach subskrypcji zamkniętej, czyli poza ofertą publiczną. Subskrypcja zamknięta, a więc adresowana wyłącznie do osób, którym przysługuje prawo poboru w sposób generalny ogranicza krąg osób, które mogą objąć akcje. Bez znaczenia dla sprawy były wskazywane w skardze przez Skarżącego przepisy art. 23 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.), jak i same wnioski wysnute na jego podstawie. Przepis ten, umiejscowiony w rozdziale 3 zatytułowanym "Udostępnienie akcji osobom trzecim" dotyczy trybów zbywania akcji należących do Skarbu Państwa. Tymczasem w rozpoznanej sprawie, jak wynika z przedstawionych przez Skarżącego aktów notarialnych, mieliśmy do czynienia nie z prywatyzacją przedsiębiorstwa państwowego polegającą na udostępnieniu osobom trzecim akcji w spółce z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, powstałej z przekształcenia przedsiębiorstwa, lecz na udostępnieniu osobom trzecim mienia przedsiębiorstwa państwowego. W tym zaś ostatnim celu przedsiębiorstwo państwowe może być zlikwidowane na zasadach przewidzianych w rozdziale 4 ww. ustawy zatytułowanym "Prywatyzacja przedsiębiorstwa państwowego w drodze likwidacji". Na tę ścieżkę prywatyzacyjną wskazują § 28 aktu notarialnego z dnia 11 kwietnia 1995 r., § 4 aktu notarialnego z dnia 17 maja 1995 r. i § 4 aktu notarialnego z dnia 29 marca 1996 r., odwołujące się do art. 37 i art. 38 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, umieszczonych właśnie w rozdziale 4 tej ustawy. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.