II OZ 384/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. i K. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt IV SAB/Wa 131/08 zasądzające na rzecz Z. i K. D. od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi ze skargi Z. i K. D. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie rozpoznania zażalenia postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt IV SAB/Wa 131/08 zasądził od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Z. i K. D. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi Z. i K. D. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie rozpoznania zażalenia. W uzasadnieniu podano, że stosownie do treści art. 201 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa), zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 ppsa. Jakkolwiek przepis art. 201 § 1 ppsa nie dookreśla rodzaju kosztów, których dotyczy, to względy natury systemowej oraz celowościowej przemawiają za przyjęciem, że dotyczy on, tak jak art. 200 ppsa, kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a nie tylko kosztów sądowych. Biorąc powyższe pod uwagę, rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że na podstawie art. 201 § 1 ppsa zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 ppsa, to znaczy w razie uwzględnienia przez organ skargi na bezczynność, a w rozpatrywanej sprawie spełniona została przesłanka zwrotu kosztów poniesionych przez stronę w celu dochodzenia jej praw. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony skarżącej, zarzucił Sądowi naruszenie przepisów postępowania, jako podstawę wskazując art. 174 pkt 2 w związku z art. 200, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2, art. 209 oraz art. 141 § 4 ppsa i wniósł o zmianę zasądzonych na rzecz Z. i K. D. kosztów postępowania sądowego poprzez doliczenie wynagrodzenia pełnomocnika w postępowaniu zażaleniowym przed NSA w kwocie 120 zł i wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł oraz zasądzenie od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżących kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego w kwocie 220 zł (wpis - 100zł, wynagrodzenie pełnomocnika - 120 zł). W uzasadnieniu wskazano, że Wojewódzki Sad Administracyjny w swoim zażaleniu pominął koszty postępowania zażaleniowego. Dodatkowo strona skarżąca zauważyła, że Sąd I instancji, uwzględniając tylko część kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, nie oddalił pozostałej reszty, jak również nie uzasadnił niezasądzenia wszystkich kosztów. Zdaniem strony skarżącej, Sąd I instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, winien na podstawie art. 200 ppsa zasądzić na rzecz skarżących wszystkie koszty postępowania, w tym koszty postępowania zażaleniowego związane z zażaleniem od postanowienia odmawiającego uzupełnienia w przedmiocie kosztów postępowania, ponieważ podlegają one zaliczeniu do poniesionych przez skarżących kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Należy przypomnieć, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 ppsa, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określa art. 200 - 204 ppsa. Dlatego też w art. 209 ppsa przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Tak więc, w innych przypadkach, Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 ppsa wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 ppsa. Analogicznie wygląda sytuacja, jeśli chodzi o postępowanie zażaleniowe, a więc, gdy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia zażalenie strony i uchylając zaskarżone postanowienie przekazuje sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Przekładając powyższe rozważania na okoliczności rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że rację ma strona skarżąca, gdyż faktycznie Sąd I instancji, wbrew wyraźnej dyspozycji art. 200 ppsa, nie zasądził na rzecz strony skarżącej zwrotu wszystkich kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a więc również kosztów postępowania zażaleniowego. Warto przypomnieć, że co prawda to Sąd ocenia niezbędność oraz celowość kosztów postępowania, to jednak nie ulega wątpliwości, co podnosi także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lipca 2005 r., II OSK 552/05 (ONSAiWSA z 2006 r., nr 1, poz. 17), że w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i w razie uwzględnienia skargi mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu na podstawie art. 200 ppsa Tak samo należy uczynić z kosztami postępowania zażaleniowego. W toku ponownego rozpoznawania sprawy, stosowanie do art. 200 ppsa oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349 ze zm.) i § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnie o zwrocie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - zarówno o zwrocie kosztów sądowych jak i kosztów zastępstwa procesowego. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.