I OSK 6/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SAB/Po 15/08 odrzucające skargę G. L. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt IV SAB/Po 13/06 w sprawie ze skargi G. L. na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie wydania dokumentu i wszczęcia postępowania dyscyplinarnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem w sprawie sygn. akt IV SAB/Po 13/06 z 14 czerwca 2006r . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę G. L. na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie wydania dokumentu i wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. W dniu 25 lipca 2006 r. postanowienie to stało się prawomocne. Skargą z 5 lipca 2008 r. (data wpływu 7 lipca 2008 r. ) G. L. wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt IV SAB/Po 13/06, w której reprezentowana była przez pełnomocnika z urzędu radcę prawnego M. N., któremu za przewinienie dyscyplinarne wymierzona została kara upomnienia, powołując się na brak należytej reprezentacji. Do pisma dołączyła orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Poznaniu z [...] kwietnia 2008 r. w sprawie [...]. Wskazanym orzeczeniem w punkcie I uznano radcę prawnego M. N., ustanowionego w dniu 21 sierpnia 2006 r. pełnomocnikiem z urzędu G. L. w sprawie sygn. akt IV SAB/Po 13/06 toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu za winnego niepodjęcia z zachowaniem należytej staranności właściwych czynności, co spowodowało uchybienie ustawowym terminom i bezskuteczność działań podjętych po ich upływie i wymierzono karę upomnienia. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania, uznając, że nie została ona oparta na ustawowych podstawach. Zdaniem Sądu przytoczone przez skarżącą okoliczności - w postaci orzeczenia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Poznaniu z [...] kwietnia 2008 r. - świadczą jedynie o tym, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu w sprawie sygn. akt IV SAB/Po 13/06 działał z naruszeniem przepisów dyscyplinarnych obowiązujących radców prawnych. W żaden sposób nie można tego utożsamiać z przesłanką wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jaką jest brak należytej reprezentacji. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1160/04, publ.: LEX nr 164939 i w postanowieniu Sadu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2000 r. sygn. akt I PKN 277/00, publ.: OSNP 2002/1/15). Na powyższe postanowienie G. L. wniosła skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu temu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez sąd orzekający, że postępowanie w sprawie IV SAB/Po 13/06 nie zostało dotknięte nieważnością, a to ze względu na brak podnoszonej przez skarżącą przesłanki w postaci nienależytej reprezentacji, co doprowadziło do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jedynym uzasadnieniem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania był brak przesłanki w postaci nienależytej reprezentacji, mającej na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. stanowić o nieważności postępowania. Sąd w oparciu o orzecznictwo wywiódł, że działanie pełnomocnika z urzędu z naruszeniem przepisów dyscyplinarnych obowiązujących radców prawnych nie jest równoznaczne z brakiem należytej reprezentacji. W opinii skarżącej wniosek taki jest zbyt daleko idący. W sprawie, której wznowienia domagała się skarżąca pełnomocnik w ogóle nie dokonał czynności, do których go powołano tj. nie wniósł w terminie skargi kasacyjnej ewentualnie nie poinformował skarżącej o bezzasadności jej wnoszenia. Tego typu czynność objęta jest przymusem adwokackim na podstawie art. 175 § 1 p.p.s.a. Skarżąca pozbawiona była więc możliwości jakiegokolwiek działania w sprawie, a jej inicjatywa mogła ograniczyć się jedynie do należycie umotywowanego wniosku o przyznanie pomocy prawnej w postaci pełnomocnika z urzędu, co skarżąca faktycznie uczyniła. Potwierdzeniem stanowiska skarżącej jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1997 r. (III CKN 10/96, LEX nr 30402, OSP 1997/9/172, M.Prawn. 1998/4/148) w którym stwierdzono, że "Niedziałanie w procesie pełnomocnika z urzędu może uzasadniać wznowienie postępowania na podstawie przewidzianej w art. 401 pkt 2 k.p.c". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Odnosząc się do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu podnieść należy, że zgodnie z art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy błędy i zaniechania pełnomocnika strony oznaczają, że strona nie była należycie reprezentowana w postępowaniu przed sądem administracyjnym, co stanowiłoby przesłankę do wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie powołanego wyżej przepisu. art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Kwestia powyższa była przedmiotem analizy w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1160/04, wskazanego w zaskarżonym orzeczeniu, Sąd zajął stanowisko, powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2000 r., sygn. akt I PRN 277/00, że niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a Z powołanego orzeczenia Sądu Najwyższego wyraźnie wynika, że w ocenie tego Sądu nienależyta reprezentacja jako podstawa wznowienia postępowania nie dotyczy sposobu, w jaki strona jest zastępowana przez pełnomocnika procesowego. Czym innym bowiem jest brak należytego umocowania pełnomocnika, a czym innym niewłaściwe reprezentowanie przez niego interesów strony. W wyroku z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1266/07 (nie publ.) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że nawet jeżeli pełnomocnik nie podejmował czynności procesowych zgodnie z zakomunikowaną mu wolą strony, to taka okoliczność nie stanowi podstawy wznowienia postępowania z uwagi na nienależyte reprezentowanie strony. Podzielając stanowisko wyrażone w przytoczonych wyżej orzeczeniach wskazać należy, że poza sporem pozostaje fakt, że w sprawie niniejszej w dniu 4 września 2006 r. skarżąca udzieliła pełnomocnictwa ustanowionemu w sprawie radcy prawnemu. Strona zatem była reprezentowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego. Tymczasem przez brak należytej reprezentacji, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której strona w ogóle pozbawiona zostałaby właściwej reprezentacji przed sądem administracyjnym. Omawiana przyczyna wznowienia nie dotyczy natomiast sposobu występowania w charakterze pełnomocnika procesowego (vide: postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2006 r., sygn. akt II GSK 170/06). W zaistniałej w sprawie sytuacji należy stwierdzić, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zaskarżonym postanowieniem skargę G. L. o wznowienie postępowania, wskazując, że nie została ona oparta na ustawowej podstawie w postaci przesłanki wznowienia postępowania polegającej na braku należytej reprezentacji strony (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Z tego względu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną należało oddalić.