II OZ 702/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 667/08 odrzucające wniosek I. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi I. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] maja 2008 roku, Nr [...] w przedmiocie zwrotu podania dotyczącego uciążliwości pracy warsztatu ślusarsko - tokarskiego postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 667/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek I.S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] maja 2008 roku, Nr [...] w przedmiocie zwrotu podania dotyczącego uciążliwości pracy warsztatu ślusarsko – tokarskiego. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu tego terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ustawy p.p.s.a.). Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do ponownego wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowienie o odrzuceniu skargi zostało skarżącemu doręczone w dniu 24 listopada 2008 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej. W pouczeniu w pkt 2 wskazano, że skarga kasacyjna, pod rygorem odrzucenia, musi zostać sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, adwokata lub radcę prawnego. Pomimo posiadania pełnej wiedzy o tzw. przymusie adwokackim skarżący nie wystąpił wówczas o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, ale samodzielnie taką skargę sporządził. Takie zachowanie świadczy braku staranności w prowadzeniu swoich spraw. Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wpłynął bowiem do Sądu w dniu 22 grudnia 2008 r., po bezskutecznym upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i po odrzuceniu samodzielnie sporządzonej przez skarżącego kasacji. Ustanowienie pełnomocnika dopiero w dniu 14 kwietnia 2009 r. jest zatem spowodowane niedbalstwem skarżącego i nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej przywrócenie terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika I.S. wskazał, że działania skarżącego w niniejszej sprawie - osoby nieposiadającej wykształcenia prawniczego, polegające na samodzielnym wniesieniu skargi kasacyjnej świadczyły raczej o jego dbałości o własne interesy, niż o braku należytej staranności. Z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2007 r. , sygn. akt II OSK 479/07 wynika, iż brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Poprzez samodzielne wniesienie skargi skarżący, nie mając pełnej świadomości o konsekwencjach niedopełnienia przymusu adwokacko - radcowskiego, usiłował zapobiec skutkom godzącego w jego interesy rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Przed powzięciem dalszych czynności procesowych, starał się w sposób doraźny zabezpieczyć swoje prawa. Ponadto skarżący zapoznawszy się z treścią postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2008 r. w przedmiocie odrzucenia kasacji i korzystając z pouczenia zawartego w uzasadnieniu, pismem z dnia 17 grudnia 2008 r. wystąpił o ustanowienie przez sąd profesjonalnej pomocy prawnej. Wniosek skarżącego został nadany w dniu 18 grudnia 2009 r., a więc na sześć dni przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. WSA w Gdańsku w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2009 r. błędnie przyjął, iż nastąpiło to "po bezskutecznym upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i po odrzuceniu samodzielnie sporządzonej przez skarżącego kasacji". Skarżący, nie posiadając odpowiedniej wiedzy oraz doświadczenia w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego nie spodziewał się, iż ustanowienie pełnomocnika i podjęcie przez niego odpowiednich czynności procesowych nastąpi dopiero po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, iż skarżący dokładając swej najwyższej staranności, podjął wszelkie prawidłowe ze względu na stan postępowania czynności we właściwym terminie. W zachowaniu skarżącego nie można zatem, dopatrywać się winy. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 105/08 przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem. Przyjęcie poglądu odmiennego, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się o jego ustanowieniu, praktycznie uniemożliwiałoby mu dochowanie terminu. Wobec faktu, iż zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu doręczono w dniu 3 kwietnia 2009 r., a termin do wniesienia skargi minął w dniu 24 grudnia 2008 r. (zatem jeszcze przed ustanowieniem pełnomocnika), niezachowanie przez pełnomocnika terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było od niego niezależne i wynikało z jego zbyt późnego wyznaczenia przez właściwe organy. Należy zaznaczyć, iż pełnomocnik skarżącego sporządził skargę kasacyjną oraz wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia w najwcześniejszym możliwym terminie po jego ustanowieniu. Na uwagę zasługuje fakt, iż w powołanym powyżej postanowieniu NSA wyraził także pogląd, iż nie jest prawidłowa taka praktyka, kiedy osobie przyznaje się pomoc prawną w postaci profesjonalnego pełnomocnika, a następnie uniemożliwia się jej skorzystanie z tej pomocy. Stwierdzono, że powyższe okoliczności wskazują, iż uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy skarżącego oraz jego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy strona uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd przy tym powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. W warunkach sprawy podzielić należy ocenę dokonaną przez Sąd Wojewódzki, że strona składająca wniosek o przywrócenie terminu, nie wykazała braku zawinienia po swojej stronie. Argumenty podane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w żadnym wypadku, nie mogą świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu. Za takie argumenty, w zaistniałym stanie faktycznym nie można uznać terminu ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika, który miał miejsce w dniu 14 kwietnia 2009 r. Wskazać trzeba, że w doręczonym w dniu 24 listopada 2008 r. postanowieniu zgodnie z art. 6 p.p.s.a. strona została pouczona, iż skarga kasacyjna, pod rygorem odrzucenia, musi zostać sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Pomimo posiadania wiedzy o przymusie adwokackim skarżący nie wystąpił wówczas o przyznanie prawa pomocy, ale samodzielnie skargę taką sporządził. Zasadnie zatem stwierdził Sąd I instancji, że taka okoliczność nie może stanowić przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Przy dochowaniu bowiem choćby minimum staranności skarżący miał bowiem możliwość złożenia skargi w sposób prawidłowy. W zaistniałej sytuacji stwierdzić należy, że skarżący nie dochował należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak sentencji.