I SA/Gd 433/08

WyrokWSA w Gdańsku2008-10-14

Skład orzekający: Bogusław Woźniak, Ewa Kwarcińska, Danuta Oleś

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej może być uwzględniony, jeśli nowa okoliczność faktyczna (wydanie zarządzenia przyznającego ulgę podatkową) istniała w dacie wydania decyzji ostatecznej i była znana organowi wydającemu tę decyzję, a samo zarządzenie zostało wydane przez organ niewłaściwy?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły uchylenia decyzji ostatecznej. Wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ wskazana przez stronę skarżącą okoliczność (wydanie zarządzenia przyznającego ulgę podatkową) nie była nowa w stosunku do organu, który wydał decyzję, a ponadto zarządzenie to zostało wydane przez organ niewłaściwy (burmistrza zamiast rady gminy) i było nieważne od początku (ex tunc). Postępowanie wznowieniowe jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji, ograniczonym do badania kwalifikowanych wad procesowych, a nie do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.
Stan faktyczny
Skarżąca Spółka wniosła o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego podatku od nieruchomości za 2006 rok, powołując się na nowe okoliczności w postaci nabycia prawa do zwolnienia przedmiotowego na podstawie zarządzenia Burmistrza Miasta. Organy podatkowe odmówiły uchylenia ostatecznej decyzji, uznając, że zarządzenie Burmistrza było nieważne, wydane przez organ niewłaściwy i znane organowi w dacie wydania decyzji. Spółka wniosła skargę do WSA, argumentując, że zarządzenie miało skutki prawne ex nunc, a organy naruszyły zasadę praworządności i konstytucyjne zasady państwa prawnego. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia WSA Danuta Oleś (spr.), Protokolant Starszy Referent Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 października 2008 r. sprawy ze skargi "A" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2006 rok oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania "A" Spółki z o.o. z siedzibą w G., utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] określającą skarżącej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2006 r. Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego był następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta określił "A" Spółce z o.o. z siedzibą w G. - zwanej w dalszej części "Spółką", zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 10.175 zł. W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [....] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Pismem z dnia 21 maja 2007 r. Spółka, na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) zwanej w dalszej części "Ordynacją podatkową", wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2006 r., zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła. że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności, nieznane organowi, który orzekał w sprawie w drugiej instancji. Zdaniem wnioskodawczyni w decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2006 r. należało uwzględnić prawo do zwolnienia przedmiotowego, o którym mowa w art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) - zwanej w dalszej części "u.p.o.I.", jakie nabyła w tym roku na podstawie § 3 zarządzenia Burmistrza Miasta Nr [...] Podała, że zwolnienie to obowiązywało do dnia 12 października 2006 r., kiedy to zostało uchylone przez organ, który je wydał (zarządzenie Nr [...]). W ocenie Spółki uchylenie to miało skutki wyłącznie na przyszłość (ex nunc); nie może więc anulować uprawniającego skutku, jaki powołane zarządzenie wywarło w okresie jego obowiązywania w odniesieniu do zobowiązań podatkowych za 2005 i 2006 r. Zdaniem wnioskodawczyni powyższa ulga ma charakter zwolnienia przedmiotowego, a więc - podobnie jak ustawowe zwolnienia wskazane wart. 7 ust. 1 u.p.o.1. - wywiera skutki prawne z mocy prawa, musi być więc uwzględniona w postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości. W złożonym wniosku Spółka poinformowała, że w 2006 r. poniosła nakłady inwestycyjne na nieruchomości przy ul. [...] w C. (wykonała roboty budowlane udokumentowane fakturą VAT z dnia 24 kwietnia 2006 r. na kwotę 53.924 zł) oraz zawarła umowę na wykonanie koncepcji budowlanej obiektu handlowo rekreacyjnego z częścią biurową, który to obiekt planuje wybudować na tej nieruchomości (faktura VAT z dnia 31 maja 2006 r. na kwotę 122.000 zł). Zaznaczyła przy tym, że ww. wydatki poniosła licząc na skorzystanie ze zwolnienia podatkowego. Zdaniem Spółki kwoty wynikające z ww. faktur uzasadniają zwolnienie z podatku od nieruchomości w wysokości 100% podatku określonego dla ww. nieruchomości, zgodnie z treścią powołanego wyżej § 3 zarządzenia Nr [...]. Końcowo wnioskodawczyni podała, że w sprawie ww. zwolnienia Burmistrz Miasta prowadził odrębne postępowanie dotyczące udzielenie ulgi, które zostało umorzone jako bezprzedmiotowe decyzją z dnia [...] ze względu na uchylenie wspomnianego zarządzenia. Zdaniem Spółki nie tworzy to jednak przeszkody do rozpoznania kwestii, czy nabyła ona prawo do zwolnienia przedmiotowego za 2006 r., w postępowaniu dotyczącym określenia wysokości zobowiązania podatkowego za ten rok, jest to bowiem właściwy tryb do rozpoznania tej sprawy. Brak jest bowiem podstawy prawnej do prowadzenia odrębnego postępowania dotyczącego udzielenia ulgi, stanowiącej zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa wart. 7 ust. 3 u.p.o.1. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]. Biorąc pod uwagę ustalenia dokonane w przeprowadzonym w ww. zakresie postępowaniu oraz zważywszy na treść żądania zawartego we wniosku Spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] odmówiło uchylenia ww. decyzji ostatecznej z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in., że w sprawie nie zaszły podstawy do uchylenia ww. decyzji ostatecznej, albowiem nie zachodzą okoliczności określone wart. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż wnosząc o wznowienie postępowania Spółka nie przedstawiła nowych dowodów, zaś przedstawienie kserokopii dwóch faktur dotyczy konkretnej decyzji administracyjnej wydanej w innej sprawie - w sprawie przyznania ulgi podatkowej. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i jej zmianę poprzez uchylenie decyzji z dnia [...] i - ze względu na nabycie prawa do zwolnienia przedmiotowego - umorzenie postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2006 r. W uzasadnieniu złożonego odwołania Spółka, opierając się na treści art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej, podniosła, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania nie tylko co do przesłanek wznowienia, ale także co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zdaniem odwołującej wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością. Zdaniem odwołującej Burmistrz Miasta dopuścił się naruszenia wyrażonej wart. 120 Ordynacji podatkowej zasady praworządności, prowadząc bez podstawy prawnej postępowanie "w sprawie udzielenia ulgi". W ocenie Spółki postępowanie to zostało umorzone zasadnie, choć z błędnym uzasadnieniem. Podała, że decyzja o umorzeniu postępowania - nie będąc decyzją merytoryczną - nie może skutkować stanem res iudicata w odniesieniu do meritum sprawy, tj. co do nabycia lub nie przez podatnika prawa do zwolnienia przedmiotowego. W opinii odwołującej również Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się rażącego naruszenia zasady praworządności, albowiem podtrzymało wadliwe stanowisko organu pierwszej instancji, sankcjonując tym samym naruszenie prawa. Spółka zarzuciła również orzekającym w sprawie organom podatkowym naruszenie wyrażonej wart. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasady praworządności, poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania i przerzucenie na nią konsekwencji błędów i uchybień popełnionych przez te organy. Reasumując odwołująca podniosła, że przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wad wymienionych wart. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, a w razie stwierdzenia zaistnienia tej okoliczności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Tym samym ograniczenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania tylko do ustalenia podstaw wznowienia, z wyłączeniem rozpoznania sprawy administracyjnej, pomimo ustalenia istnienia ww. podstaw, stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego. Zdaniem Spółki w niniejszej sprawie niewątpliwie wyszły na jaw nowe okoliczności związane z nabyciem prawa do zwolnienia przedmiotowego na podstawie przepisów obowiązujących w 2006 r. W ocenie odwołującej Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane było rozpatrzyć, czy okoliczności te mają znaczenie dla sprawy w ten sposób, że ich uwzględnienie w postępowaniu zwyczajnym prowadziłoby do innego rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadku odpowiedzi twierdzącej na ww. pytanie Kolegium zobowiązane jest uchylić decyzję ostateczną i ponownie, merytorycznie, orzec w sprawie lub umorzyć postępowanie. Zdaniem Spółki uchylanie się od zajęcia stanowiska co do meritum sprawy stanowi rażące naruszenie art. 245 § 1 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło argumentacji odwołującej się uznając za słuszne rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 240 § 1 pkt 5, art. 241 § 1 oraz art. 243 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej i podał, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania dzieli się na dwa etapy. Pierwszy polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia. Postanowienie o wznowieniu postępowania jest wyłącznie aktem procesowym, kończącym postępowanie wstępne, tzw. postępowanie wznowieniowe. Postanowienie takie stanowi zatem swoiste podsumowanie sprawy w zakresie stwierdzenia wystąpienia przesłanek pozytywnych (np. czy decyzja jest ostateczna, czy potencjalnie istnieje przesłanka wznowienia) i niewystępowania przesłanek negatywnych warunkujących dopuszczalność wznowienia postępowania. Drugi, toczy się po wydaniu postanowienia i polega na sprawdzeniu faktycznego wystąpienia przyczyn wznowienia oraz, w przypadku pozytywnych ustaleń, na ocenie ich wpływu na rozstrzygnięcie istoty sprawy i końcowym wydaniu rozstrzygnięcia zgodnie z art. 245 § 1 pkt 1 lub 3 Ordynacji podatkowej. W przypadku natomiast niestwierdzenia istnienia przesłanek wznowienia, organ prowadzący to postępowanie wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części. Dalej organ odwoławczy wskazał, że o zaistnieniu podstawy wznowienia z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej można mówić dopiero wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione cztery warunki: wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, nie były znane organowi, który wydał decyzję oraz istniały w dniu wydania decyzji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane wart. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, odmiennie oceniając jedynie zakres niespełnionych przesłanek. Zdaniem Kolegium nie sposób uznać za istotne dla sprawy i mogące wpłynąć na końcowe rozstrzygnięcie nabycie uprawnienia do ulgi podatkowej przyznanej przez organ nieposiadający w tym zakresie żadnych kompetencji. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż uprawnienie do ulgi w podatku od nieruchomości miało wynikać z uchylonego dnia 12 października 2006 r. zarządzenia Nr [...] Burmistrza Miasta z dnia 23 czerwca 2005 r. w sprawie przyznania ulgi w podatku od nieruchomości, wydanego na podstawie art. 7 ust. 3 u.p.o.l., w sytuacji, gdy jedynym organem władnym do wprowadzenia dodatkowych zwolnień przedmiotowych była - zgodnie z przywołanym przepisem - rada gminy. Tym samym zarówno sam fakt funkcjonowania niezgodnego z prawem zarządzenia Burmistrza, jak i wszelkie dokumenty potwierdzające spełnienie warunków wprowadzonych tym zarządzeniem, nie mogą zostać uznane za istotne dla sprawy, czyli mogące mieć wpływ na odmienne jej rozstrzygnięcie, a w konsekwencji obligujące organ prowadzący postępowanie wznowieniowe do rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze Spółka wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]. W uzasadnieniu skargi Spółka przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i podtrzymała swoje stanowisko zaprezentowane zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo Spółka zarzuciła, że stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym będący podstawą przyznania ulgi akt - zarządzenie Burmistrza Miasta Nr [...] z dnia 23 czerwca 2005 r. - nie może mieć żadnych skutków prawnych dla skarżącej (z uwagi na to, że został wydany przez organ niewłaściwy), jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego, poprzez pozbawienie podatnika nabytych w roku podatkowym praw. Skarżąca podniosła, że akt prawa miejscowego jako akt normatywny w okresie jego obowiązywania wiąże adresatów nakładając na nich obowiązki lub przyznając uprawnienia. W szczególności aktem takim związane są organy administracji publicznej, które zobowiązane są do jego stosowania, zgodnie z zasadą praworządności. Organy administracji publicznej związane są bowiem także aktami podustawowymi i nie mogą oceniać ich prawidłowości ani zgodności z aktami normatywnymi wyższego rzędu. Dalej strona skarżąca wskazała, że aby anulować skutki prawne aktu prawa miejscowego akt taki powinien być wyeliminowany z porządku prawnego z mocą wsteczną. Taką możliwość mają zarówno organy nadzoru nad samorządem terytorialnym jak i sąd administracyjny, które mogą stwierdzić nieważność aktu prawa miejscowego. Wówczas akt zostaje wyeliminowany z obrotu prawnego z mocą wsteczną (ex tunc), a podmiot poszkodowany w wyniku wydania wadliwego aktu może dochodzić odszkodowania na drodze postępowania cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 417 § 1 k.c. naprawienia szkody wyrządzonej przez wydanie aktu normatywnego można żądać dopiero po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Jeśli jednak akt traci moc prawną wskutek jego uchylenia przez organ, który go wydał, to takie uchylenie zdaniem Spółki ma moc prawną wyłącznie na przyszłość (ex nunc). Tym samym uznać również należy dotychczas wywołane skutki prawne. W szczególności w sytuacji gdy akt zostaje uchylony przez organ, który go wydał, brak jest stwierdzenia o jego wadliwości, które umożliwiałoby dochodzenie odszkodowania. Odmowa uznania skutków prawnych takiego aktu, którego wadliwość nie została stwierdzona we właściwym postępowaniu, naraża adresatów takiego aktu na szkodę wynikłą z pozbawienia ich nabytych uprawnień i jednocześnie zamyka adresatom tego aktu drogę do dochodzenia odszkodowania za niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej, gwarantowane Konstytucją. W ocenie skarżącej w szczególności w zakresie prawa podatkowego działanie takie rażąco narusza konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego. Podatnik bowiem - kierując się obowiązującym prawem - podejmuje w roku podatkowym określone działania (ponosi wydatki), licząc na prawem określone skutki tego działania. Spółka podniosła, że wyeliminowanie korzystnych dla niego przepisów z mocą wsteczną (do czego prowadzi stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji), bez zagwarantowania mu możliwości dochodzenia odszkodowania z tego tytułu, w sposób rażący narusza zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez to państwo prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej w dalszej części "P.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P .p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że została ona wydana bez naruszenia prawa. Stan faktyczny nie jest sporny pomiędzy stronami. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta określił "A" Spółce z o.o. z siedzibą w G. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 10.175 zł. W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Pismem z dnia 21 maja 2007 r. Spółka, na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu dnia [...] powołując się na fakt nabycia uprawnienia do zwolnienia przedmiotowego od podatku od nieruchomości na podstawie zarządzenia Burmistrza Miasta Nr [...] z dnia 23 czerwca 2005 r. w sprawie przyznania ulgi w podatku od nieruchomości, które to zarządzenie zostało następnie uchylone zarządzeniem Burmistrza Miasta Nr [...] z dnia 12 października 2006 r. Kwestią sporną pomiędzy stronami jest natomiast dopuszczalność uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej z powodu ujawnienia się nowej - w ocenie strony skarżącej - okoliczności, jaką było funkcjonowanie w obrocie prawnym ww. zarządzenia z dnia 12 października 2006 r. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Ordynacja podatkowa w drodze wyjątku od sformułowanej w art. 128 zasady trwałości decyzji administracyjnej, dopuszcza możliwość weryfikowania przez organy podatkowe wydanych przez nie decyzji. Chodzi tutaj o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania (art. 240-246), a także o stwierdzenie nieważności (art. 247-252) wskutek wystąpienia kwalifikowanych wad decyzji ostatecznej. W drodze wyjątku może także dojść do uchylenia lub zmiany decyzji prawidłowych lub dotkniętych wadami niekwalifikowanymi (art. 253-256). Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową, wyliczoną wart. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Enumeratywnie wymienione w powyższym przepisie podstawy wznowienia postępowania nakazują organom dokonywanie ich precyzyjnej interpretacji, zwłaszcza że wznowienie postępowania jest szczególnym nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Trzeba wskazać, że postępowanie wznowieniowe może być zatem poświęcone jedynie zbadaniu i ocenie, czy w danej sprawie występują ustawowe przesłanki do wznowienia, określone w powołanym przepisie Ordynacji podatkowej. Przedmiotem takiego postępowania nie może być zatem powtórne merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż w sposób oczywisty naruszałoby to zasadę stałości decyzji. Należy również podkreślić, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, a nie samej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1998 r. sygn. akt II SA 1241/98, LEX nr 41894). W skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosku Spółka jako podstawę wznowienia postępowania wskazała przepis art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z jego treścią w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. A zatem powyższa przesłanka wznowieniowa jest spełniona, gdy: 1. ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, 2. okoliczności te będą miały charakter nowych w stosunku do poprzednio prowadzonego postępowania, 3. okoliczności te lub dowody nie były znane w dniu wydania decyzji, 4. nowe okoliczności muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Z powyższego wynika, że nowe okoliczności, o jakich mowa wart. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, przedstawiają określony stan faktyczny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. W piśmiennictwie podkreśla się, że zarówno nowe fakty, jak i dowody stanowiące podstawę wznowienia muszą istnieć w chwili wydania decyzji ostatecznej, a ich "nowość" polegać będzie na tym, że nikt dotychczas (ani organ, ani strona) nie zgłosił ich ani nie ujawnił. Nie będzie uzasadniać wznowienia postępowania powołanie faktów, które powstały już po wydaniu decyzji, nawet gdyby fakty te miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Nie ma przy tym znaczenia, że ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku jego zaniedbań (np. niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego) lub też z innych powodów. Należy również podkreślić, że nawet okoliczność, iż powołanie nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji ostatecznej nastąpiło z winy strony, nie będzie stanowiła przeszkody do wznowienia postępowania (L. Guzek, Wznowienie postępowania podatkowego, Monitor Podatkowy 2001/8/19, teza 9). Przenosząc poczynione powyżej uwagi teoretyczne na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na okoliczność, że strona skarżąca pomija zupełnie, iż postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w bardzo zawężonych ramach. Przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone wart. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem tutejszego Sądu organy obu instancji trafnie przyjęły, że wspomniane okoliczności nie wystąpiły. W rozpatrywanej sprawie nie zostały bowiem spełnione wszystkie przesłanki sformułowane wart. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a konkretnie - okoliczność, na którą powołała się skarżąca, nie była nieznana organowi. Trudno bowiem przyjąć, że wydając w dniu [...] decyzję określającą Spółce podatek od nieruchomości za 2006 r. Burmistrz Miasta nie wiedział, iż w obrocie prawnym w okresie od 23 czerwca 2005 r. do 12 października 2006 r. funkcjonowało zarządzenie Nr [...] w sprawie przyznania ulgi w podatku od nieruchomości, skoro on sam był autorem tego zarządzenia. W tym miejscu warto również wskazać na treść art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), zgodnie z którym rada gminy, w drodze uchwały, może wprowadzić inne zwolnienia przedmiotowe niż określone w ust. 1 oraz wart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 października 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych i niektórych ustaw. Z treści powołanego powyżej przepisu wynika zatem wyraźnie, jaki organ gminy, i w jakiej formie, jest uprawniony do wprowadzenia zwolnienia przedmiotowego od podatku od nieruchomości. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie rada gminy, lecz burmistrz, i nie w formie uchwały, lecz w formie zarządzenia, wprowadził zwolnienie przedmiotowe od podatku od nieruchomości. Zdaniem tutejszego sądu akt taki, jako wydany bez podstawy prawnej, był nieważny od samego początku (ex tunc). Tym samym powoływanie się przez stronę skarżącą na zasadę ochrony praw nabytych (na uprawnienie, jakie nabyła na podstawie ww. zarządzenia) jest nieuzasadnione. Należy również podzielić pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaprezentowany w odpowiedzi na skargę, że ww. zarządzeniu Burmistrza Miasta z dnia 23 czerwca 2005 r. nie sposób przypisać charakteru aktu prawa miejscowego, zgodnie bowiem z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) akty prawa miejscowego ustanawia rada gminy w formie uchwały. Natomiast wójt (burmistrz, prezydent) może, w przypadkach niecierpiących zwłoki, wydawać jedynie przepisy porządkowe w formie zarządzenia (art. 41 ust. 2 ww. ustawy). W powyższym kontekście obszerny wywód strony skarżącej zaprezentowany w uzasadnieniu skargi należało uznać za pozostający bez związku z rozpoznawaną sprawą. Reasumując, instytucja wznowienia postępowania nie może być wykorzystana do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Nie jest to bowiem kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne postępowanie nadzwyczajne, którego granice są ściśle ograniczone konkretną podstawą prawną wymienioną wart. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten odnosi się wyłącznie do kwalifikowanych wad procesowych i oczywistym jest, że na jego podstawie nie można czynić rozważań materialnoprawnych, czego zdaje się domagać strona skarżąca. Badając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem tutejszy Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło