IV SA/Wr 354/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane i zobowiązanie do jego zwrotu. I. uchyla decyzje I i II instancji; II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. UZASADANIENIE Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Zastępca Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. działając z upoważnienia Prezydenta Wrocławia orzekł wobec J. Z., iż uznaje świadczenie z tytułu świadczeń rodzinnych wypłacone w okresie od 1 kwietnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. za nienależnie pobrane i jednocześnie zobowiązał J. Z. do zwrotu kwoty w wysokości 320,00 zł łącznie z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, iż w dniu 27 września 2006 r. J. Z. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko M. C. Zgodnie z materiałem dowodowym dochód rodziny J. Z. (składającej się z J. Z. i jej córki M. C.)w 2005 r. wyniósł 16.978,09 zł (brutto), a po odliczeniu zobowiązań 14.295,74 zł netto. Dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 595,65 zł. W przypadku rodziny J. Z. nastąpiła utrata dochodu z tytułu utraty zatrudnienia przez J. Z. w "[...]" w łącznej wysokości 13.776,14 zł netto rocznie. Miesięczny dochód na rodzinę wyniósł, zatem 43,30 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny wyniosło 21,65 zł. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ I instancji, działając na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (D.U. z 2006 r. nr 139, poz.992), decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznał J. Z. świadczenie w formie zasiłku rodzinnego na dziecko M. C. na okres od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. w wysokości 64,00 zł miesięcznie oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł jednorazowo. Organ I instancji wskazał, iż po otrzymaniu w dniu 11 października 2006 r. informacji dotyczącej uzyskania przez J. Z. prawa do renty w okresie od dnia 19 sierpnia 2006 r. do dnia 28 lutego 2007 r. ponownie został przeanalizowany dochód jej rodziny. Po przeliczeniu dochodu uzyskanego przez rodzinę J. Z. w 2005 r. oraz doliczeniu dochodu uzyskanego z tytułu renty dochód rodziny wyniósł 358,93 zł na osobę. W dniu 28 sierpnia 2007 r. do siedziby organu I instancji wypłynęła umowa o pracę, dostarczona przez J. Z., zgodnie z którą skarżąca podjęła zatrudnienie od dnia 1 marca 2007 r. W związku z faktem podjęcia zatrudnienia przez skarżącą nastąpiło, w myśl przepisu art. 3 pkt 24 lit. "c" cytowanej ustawy, uzyskanie przez skarżącą dochodu, który w marcu 2007 r. wyniósł 1.041,61 zł netto. W związku z podjęciem przez skarżącą zatrudnienia miesięczna kwota dochodu rodziny, z uwzględnieniem uzyskanego źródła dochodu wyniosła 1084,91 zł, co w przeliczeniu na osobę wyniosło 542,45 zł i przekracza kwotę miesięcznego dochodu, który uprawnia do zasiłku rodzinnego. Zdaniem organu I instancji, zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych istnieje możliwość przyznania uprawnień do świadczeń rodzinnych pomimo przekroczenia kryterium dochodowego w sytuacji, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniająca daną rodzinę lub osobę ucząca się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, iż w przypadku skarżącej zasada powyższa nie miała zastosowania, gdyż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, tj. 542,45 zł przekroczył kwotę uprawniającą do świadczeń rodzinnych, tj. 504,00 zł o kwotę 38,45 zł, czyli niższą od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (48 zł) jednakże w poprzednim okresie zasiłkowym skarżąca nie była uprawniona do zasiłku rodzinnego. W związku z powyższym organ I instancji uznał wypłacone skarżącej w okresie od kwietnia 2007 r. do sierpnia 2007 r. świadczenia za nienależnie pobrane. Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależne świadczenia jest zobowiązana do ich zwrotu. Definicję nienależnego świadczenia określa treść art. 30 ust. 2 , który za nienależnie pobrane świadczenie uznaje m.in., świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części.W niniejszej sprawie zachodzą przesłanki określone powyżej. Świadczenia rodzinne przyznane skarżącej zostały wypłacone jej w okresie od kwietnia 2007 r. do sierpnia 2007 r. pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Za taką okoliczność należy, bowiem uznać podjęcie zatrudnienia od dnia 1 marca 2007 r. i przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu podnosząc, iż telefonicznie informowała pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o podjęciu zatrudnienia. Ponadto wskazała, iż zwrot kwot pobranych z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest dla niej bardzo poważnym obciążeniem, gdyż sama wychowuje córkę i ma zwiększone wydatki na leczenie i rehabilitację. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpoznaniu odwołania skarżącej od decyzji organu I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wskazało, iż zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba pobierająca takie świadczenie jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie rodzinne. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na treść przepisu art. 30 ust. 1 oraz art. 30 ust. 2 pkt 1, zgodnie z którymi osoba, która pobrała nienależne świadczenie jest zobowiązana do jego zwrotu a za takie świadczenie należy uznać świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zdaniem SKO z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż skarżąca składając wniosek o świadczenia rodzinne podpisała oświadczenie, iż zapoznała się z warunkami, od których zależy nabycie prawa do tych świadczeń, a ponadto była pouczona o obowiązku informowania organu o okolicznościach powodujących ustanie prawa do świadczeń, w szczególności o uzyskaniu dochodu. Pomimo tego strona nie poinformowała organu o podjęciu z dniem 1 marca 2007 r. zatrudnienia i otrzymywania z tego tytułu wynagrodzenia, którego doliczenie do dochodu rodziny spowodowało przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia rodzinnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za nieudowodnione twierdzenia skarżącej, iż o fakcie podjęcia zatrudnienia poinformowała organ telefonicznie. Mając powyższe na uwadze SKO nie znalazło podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zaskarżając ją w całości i wniosła o jej uchylenie. Skarżąca wskazała, iż pobranie przez nią nienależnego świadczenia rodzinnego wynikało ze zmiany w tym czasie przepisów prawa działających na jej niekorzyść. W tym czasie skarżąca przebywała na zwolnieniu pooperacyjnym, zasiłku rehabilitacyjnym i rencie. Skarżąca wskazała jednocześnie na swój zły stan zdrowia oraz fakt przebycia kilku zabiegów operacyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy wskazał, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych konkretnych zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji, a okoliczności podnoszone przez nią nie mogą mieć wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego w rozpatrywanej sprawie przez organy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże nie na skutek podniesionych przez skarżącą zarzutów. W przypadku spełnienia, bowiem przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwalifikujących wypłacone świadczenie jako nienależnie pobrane organ I instancji w pierwszym rzędzie powinien zreformować decyzję nr [...] z dnia [...] r., którą przyznał J. Z. prawo do świadczenia rodzinnego. Wynika to wprost z przepisu art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, iż organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Istotą przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest doprowadzenie, do wyeliminowania z obrotu prawnego konkretnego orzeczenia administracyjnego, w związku z zaistnieniem okoliczności wskazanych w powyższym przepisie. Dopiero po wydaniu decyzji reformującej wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. organ administracyjny będzie uprawniony do wydania decyzji uznającej wypłacone za powyższy okres świadczenie za nienależnie pobrane. W sytuacji bowiem, gdy organ administracyjny wydaje decyzję, w której uznaje świadczenie rodzinne za dany okres za nienależnie pobrane, a jednocześnie w obrocie prawnym obowiązuje decyzja przyznająca stronie prawo do tego świadczenia za ten sam okres istnieją dwie sprzeczne decyzje administracyjne, co prowadzi do stanu niepewności w zakresie praw i obowiązków strony. Podobnie orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 431/05. Skoro tego nie uczyniono w sprawie doszło do naruszenia art. 30 ust. 2 cytowanej ustawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.