II SA/Rz 384/08
WyrokWSA w Rzeszowie2008-10-21
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Zbigniew Czarnik, Stanisław Śliwa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ocena zgodności samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w kontekście zastosowania art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., powinna być dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dacie budowy obiektu, czy w dacie orzekania przez organy?Ratio decidendi
Ocena zgodności samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w kontekście zastosowania art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., powinna być dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w okresie budowy tego obiektu. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organy jest dla inwestora korzystniejszy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku letniskowego, który powstał przed 1 stycznia 1995 r. na działce Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, powołując się na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w okresie budowy. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji, wskazując na potrzebę oceny zgodności z aktualnie obowiązującymi przepisami oraz na potencjalne naruszenia proceduralne. WSA uchylił decyzję organu II instancji, uznając, że ocena zgodności z planem powinna być dokonana według stanu prawnego z daty budowy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skargi Nadleśnictwa A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wybudowanego samowolnie budynku letniskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej Nadleśnictwa A. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...]r., Nr [....]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej PWINB, po rozpoznaniu odwołania A.H., uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w U.D. z dnia [....]r., Nr [....] nakazującą rozbiórkę, wybudowanego samowolnie budynku letniskowego o wymiarach 4,95 m x 5,75 m, usytuowanego na działce o nr ewid. 32 położonej w miejscowości T.S., będącej własnością Skarbu Państwa, a znajdującej się w zarządzie trwałym Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo B.D., obecnie Nadleśnictwo U.D.
W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że w dniu [....]r. przeprowadzona została kontrola legalności budowy budynku letniskowego położonego nad brzegiem Z. S. w miejscowości T.S. na części działki nr ewid. 1 i 224/32. W toku czynności ustalono, że A.H. nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających legalność budowy budynku, a jedynie umowę dzierżawy nr 103/95 zawartą na czas nieokreślony w dniu 12 lipca 1995 r. z Zespołem Elektrowni Wodnych S. –M. sp. z o.o., której przedmiotem jest nieruchomość o powierzchni 377 m2 położona w T., zapisana w ewidencji gruntów jako część działki nr 1, stanowiąca własność Skarbu Państwa, a znajdująca się w użytkowaniu wieczystym Elektrowni W.S. Zgodnie z umową i miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, działka miała być wykorzysta dla celów rekreacyjnych. W umowie zastrzeżono, że dzierżawca nie może bez zgody wydzierżawiającego wznosić na wydzierżawionej nieruchomości żadnych obiektów i urządzeń, a teren dzierżawiony nie może być ogrodzony w sposób utrudniający dostęp do wody. Z dołączonego do umowy protokołu zdawczo – odbiorczego wynikało, że w momencie zdania nieruchomości znajdował się na niej domek drewniany o charakterze nietrwałym. A.H. przedłożył umowę kupna – sprzedaży przedmiotowego domku zawartą w dniu 15 sierpnia 1994 r. pomiędzy nim jako kupującym i S.P., jako sprzedającym. Podczas oględzin ustalono, że aktualnie jest to wolnostojący budynek letniskowy parterowy, bez podpiwniczenia, o wymiarach 5,75 m x 4,95 m wykonany w technologii drewnianej słupowo – ryglowej, posadowiony za pośrednictwem konstrukcji na prefabrykowanych elementach betonowych. Dach o konstrukcji krokwiowo – jętkowej posiada formę dwuspadową, z pokryciem z blachy trapezowej powlekanej. W obrysie budynku - od strony wejścia wykonany jest taras o konstrukcji drewnianej i wymiarach 2,75 m x 0,95 m. Na poddaszu od strony zalewu, znajduje się zadaszony balkon, zaś od strony działki sąsiedniej zadaszona wiata o wymiarach 5,75 m x 1,85 m z dachem jednospadowym pokrytym blachą trapezową. Od strony lasu znajduje się przybudówka parterowa o wymiarach 5,75 m x 1,85 m obita deskami impregnowanymi, z dachem jednospadowym pokrytym blacha trapezową. Domek letniskowy usytuowany jest na działce nr ewid. 224/32 należącej do Nadleśnictwa B.D. Ze względu na to, że przedmiotowy domek został wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r., organ zastosował przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm. ) i na podstawie art. 37 ust. 1 tej ustawy nakazał A. H. jego rozbiórkę. Cytując treść art. 37 ust. 1 ustawy organ I instancji wskazał, że przedmiotowy domek według kopii MPZP "T.S. i S.", usytuowany jest w terenie oznaczonym symbolem "B11 RZ, ZN" - teren stanowiący rezerwę na okres kierunku pod rozwój urządzeń dla potrzeb turystyki i rekreacji, po wyczerpaniu terenów wyznaczonych na okres perspektywy. Ponieważ przez okres 20 lat obowiązywania planu, tj. do 1990 r. na w/w terenach nie powstały ani nie były realizowane żadne inwestycje mające na celu rozwój turystyki i rekreacji, dlatego nie zaistniała potrzeba wykorzystania wyżej opisanych rezerw. Powyższe wykluczyło możliwość legalizacji samowoli budowlanej.
Na skutek odwołania A.H., PWINB decyzją z dnia [...]r., Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i wskazał, że nakazy wydawane na podstawie art. 37 lub art. 40 Prawa budowlanego powinny być w pierwszym rzędzie kierowane do inwestora, a dopiero gdy nie jest to możliwe - adresatami obowiązków powinni być jego następcy prawni. W sytuacji natomiast, gdy inwestor przestał być jednocześnie właścicielem, bądź wykonał obiekt budowlany niezgodnie z przepisami, jednak za zgodą właściciela nieruchomości, na której obiekt powstał, obowiązek powinien zostać skierowany do właściciela nieruchomości. Wobec tego należy wyjaśnić, kto jest obecnie właścicielem budynku, gdyż jego dzierżawca, który nie był inwestorem, nie może być obowiązany do realizacji obowiązków wynikających z art. 37 lub 40 Prawa budowlanego. Niezależnie od tego organ odwoławczy wskazał, iż z akt nie wynika, aby przedmiotowy budynek powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia czy też powodował niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych jak i użytkowych dla otoczenia, wyłączających możliwość wszczęcia procedury legalizacyjnej. Również z akt nie wynika, aby usytuowanie obiektu było sprzeczne z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego. Przeznaczenie bowiem terenu dla potrzeb turystyki i rekreacji nie wyklucza tego typu zabudowy; nadto nie jest wiadome czy wskazany przez organ I instancji MPZP był obowiązującym prawem miejscowym, tj. czy jego zatwierdzenie przez Uchwałę Powiatowej Rady Narodowej zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej. Organ odwoławczy wytknął również organowi I instancji naruszenie art. 10 § 1 i 102 k.p.a., polegające na niezapewnieniu stronom możliwości zapoznania się z uzupełnionym materiałem dowodowym a dokładnie kserokopią planu zagospodarowania przestrzennego.
Po uzupełnieniu postępowania organ I instancji decyzją z dnia [....]r., Nr [....] ponownie nakazał A.H. rozbiórkę wybudowanego samowolnie budynku letniskowego wskazując tym razem, że w okresie budowy obiektu obowiązywał Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w U.D. z dnia [....]r., Nr[....], ogłoszony w dniu 21 grudnia 1985 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Krośnieńskiego Nr 10, poz. 225, wraz z aktualizacją zatwierdzoną uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w U.D. z dnia [....] r. Nr [....]; plan, na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym obowiązywał do dnia 1 stycznia 2003 r. Zgodnie z tym planem teren, na którym posadowiony został przedmiotowy budynek, był oznaczony symbolem "O2RL" - tereny leśne, zadrzewione, na których ustalony był zakaz zabudowy, za wyjątkiem tworzenia wiat na karmę dla dzikich zwierząt leśnych, budowy urządzeń do hodowli sadzonek drzew do zalesień i szkółek leśnych. Przy tej treści planu wykluczona była możliwość wszczęcia procedury legalizacyjnej.
Na skutek odwołania A.H. PWINB decyzją z dnia [....]r., Nr [....] PWINB uchylił zaskarżoną decyzję i wskazał, że wprawdzie obiekt budowlany nie jest budynkiem według definicji zawartej w art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm. ) gdyż nie posiada fundamentów, ale wyczerpuje pojęcie obiektu budowlanego pełniącego funkcję użytkową budynku o przeznaczeniu letniskowym, ma więc do niego zastosowanie art. 37 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. W świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, przy rozpoznaniu spraw w oparciu o ten przepis należy brać pod uwagę zgodność samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie wydania decyzji, a nie jak było do tej pory - w dacie popełnienia samowoli budowlanej. W związku z tym organ odwoławczy uchylając wskazaną decyzję nakazał organowi I instancji dokonanie oceny czy przedmiotowa samowola budowlana narusza obecnie obowiązujące przepisy prawa miejscowego określające sposób zagospodarowania przestrzennego terenu, na którym jest usytuowany.
Na decyzję tą skargę wniósł Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo L. P., Nadleśnictwo B.D., podnosząc zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. oraz formułując wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że rozpoznanie sprawy nie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co uzasadniałoby zastosowanie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. tym bardziej, że działka nr ewid. 32 w T.S. stanowi las - Ls ( oddział 224b). Las ten jest lasem ochronnym, pełni funkcję glebo i wodochronne. Ochrona ta została nałożona decyzją Nr 66 Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 10 września 1999 r. Ze względu na naturalny charakter zbiorowisk roślinności leśnej las ten jest dodatkowo objęty ochroną w formie Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Na terenie tego lasu zainwentaryzowane zostało siedlisko – Żyznej Buczyny Górskiej – stanowiska roślin gatunków prawem chronionych i zwierząt chronionych ujętych w Dyrektywie Unijnej obszarów "Natura 2000" w sprawie ochrony siedlisk naturowych oraz dzikiej fauny i flory ( Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. ); tym samym działka ta nie może być przeznaczona pod zabudowę. Niezależnie od tego, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego konieczne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a już pobieżna lektura art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazuje, że decyzja taka nie będzie mogła zostać wydana, ponieważ zabudowa wymagałaby zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na nieleśne, co w związku z charakterem opisanej wyżej nieruchomości i charakterem lasów jest niemożliwe, sprzeciwia się temu również ustawa o ochronie gruntów leśnych. Na poparcie swoich twierdzeń strona skarżąca wskazała na wyrok WSA z dnia 1 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 598/07. Niezależnie od powyższego działka nr 32 ani działki sąsiednie, nie posiadają dostępu do drogi publicznej, co potwierdza fakt, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy będzie niemożliwe.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie i uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że jako organ o charakterze reformacyjnym ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji. Wprawdzie w przedmiotowej sprawie nie uległ zmianie ani stan faktyczny ani prawny, ale uległa zmianie dotychczasowa wykładania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przez co niezbędnym stało się ponowne przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia czy przedmiotowy obiekt nie narusza obecnie obowiązujących ustaleń planu przestrzennego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga jest uzasadniona.
Stan faktyczny jest bezsporny, o ile dotyczy posadowienia bez pozwolenia na budowę, przed dniem 1 stycznia 1995r., na działce ewidencyjnej oznaczonej aktualnie nr 224/32, należącej do Nadleśnictwa B.D. (obecnie Nadleśnictwa U.D.) domku letniskowego parterowego, bez podpiwniczenia, o wymiarach 5,75m x 4,95m, posadowionego za pośrednictwem konstrukcji na prefabrykowanych elementach betonowych, z dachem dwuspadowym pokrytym blachą trapezową. W obrysie budynku - od strony wejścia wykonany jest taras o konstrukcji drewnianej i wymiarach 2,75 m x 0,95 m, na poddaszu od strony zalewu znajduje się zadaszony balkon, zaś od strony działki sąsiedniej - zadaszona wiata o wymiarach 5,75m x 1,85m z dachem jednospadowym pokrytym blachą trapezową. Od strony lasu znajduje się też przybudówka parterowa o wymiarach 5,75m x 1,85m z dachem jednospadowym, pokrytym blachą trapezową. Nie jest kwestionowane również, że właścicielem opisanego obiektu budowlanego jest A.H. – dzierżawca dgr 224/32, na podstawie umowy dzierżawy nr [....] zawartej na czas nieokreślony w dniu 12 lipca 1995 r. z Zespołem Elektrowni Wodnych S.-M. sp. z o.o.
Konsekwencją tak ustalonego i bezspornego stanu faktycznego jest stwierdzenie, że z mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.), w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Stosownie do przepisu art.37 ust.1 ustawy z dnia 24.10.1974r. - Prawo budowlane, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z przepisem art.40 który stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Przepisy te dotyczą m.in. obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę i stwierdzić należy, że jako zasadę przewidują legalizację popełnionej samowoli, w trybie art.40 i art.42 ustawy; wyjątkiem jest natomiast nakaz rozbiórki i dotyczy sytuacji określonych w przepisie art.37, przy czym niezgodność z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, a więc z materialnym prawem budowlanym (art.37 ust.1) została obwarowana dodatkowymi warunkami szczegółowo opisanymi w punkcie 1 oraz 2.
Ponieważ zasadą Prawa budowlanego z 1974r. była legalizacja samowoli budowlanej, dlatego zarówno niezgodność z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, jak i wystąpienie dodatkowych przesłanek uzasadniających rozbiórkę, przewidzianych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz w ustępie 2, należy oceniać wg stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w okresie budowy. W orzecznictwie stanowisko takie w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974r. było jednolite. I tak przykładowo w wyroku NSA OZ w Gdańsku z dnia 5 czerwca 1985r. sygn. SA/Gd 860/84 wyrażony został pogląd, że warunkiem zastosowania przez terenowy organ administracji państwowej instytucji przymusowej rozbiórki jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek:
a) rozpoczęcie budowy lub wybudowania obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia,
b) naruszenie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w czasie budowy; brak obowiązującego w czasie budowy planu zagospodarowania przestrzennego wyłącza możliwość nakazania przez organ administracji państwowej przymusowej rozbiórki na podstawie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 1974 r. Nr 38 poz. 229), chociażby obiekt był wznoszony bez pozwolenia na budowę. Identyczne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 25 września 1981 r. sygn. I SA 1933/81 (ONSA 1981/2 poz. 94). W późniejszym okresie linia taka była kontynuowana, a jej przykładem jest wyrok z dnia 26 stycznia 2005r. sygn. II OSK 1032/04 w którym wprost stwierdzono, że w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie rozbiórki, prowadzonym na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. decydujące znaczenie ma to, czy i jakiej treści miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał dla danego terenu w dacie budowy.
Jednocześnie w orzecznictwie zwrócono uwagę, że przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. określa sankcję administracyjną, mającą zastosowanie w razie samowoli budowlanej. Wobec tego, aby sankcja mogła być zastosowana, konieczne jest stwierdzenie naruszenia prawa obowiązującego w dacie budowy obiektu budowlanego (wyrok NSA z 19 grudnia 2006r., sygn. II OSK 119/06).
Dokonując analizy orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego można również wyprowadzić wniosek, że zasada, wedle której ocena samowoli budowlanej winna być dokonana według stanu prawnego z daty jej popełnienia, podlega wyjątkowi. Otóż w sytuacji, gdy po popełnieniu samowoli budowlanej nastąpiła zmiana planu, korzystna dla samowolnego inwestora, to wyjątkowo oceny przesłanek warunkujących nakaz rozbiórki można dokonać wg stanu istniejącego w dacie orzekania przez organy. Do takich wniosków upoważnia wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1986 r. II SA 2513/85 w którym stwierdzono, że skoro organ podjął czynności aktualizacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części obejmującej teren, na którym wzniesiono samowolnie obiekty budowlane wbrew dotychczasowym ustaleniom tego planu, to od wyników dokonanych ocen, o jakich mowa w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 lipca 1984r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. 1984 r. Nr 35 poz. 185) i od zajętego w tym zakresie stanowiska przez właściwą radę narodową (art. 33 ust. 2 ustawy o planowaniu przestrzennym), zależy wyjaśnienie w postępowaniu administracyjnym, czy samowolnie wznoszony lub wybudowany obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym jest przeznaczony na taki cel. Wydanie w takiej sytuacji nakazu przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, bez wyczekiwania na wynik działań podjętych dla oceny aktualności planu, stanowi naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 grudnia 1985 r. sygn. III ARN 29/85 (OSNCP 1986/11 poz. 183) stwierdzając, że legalizacja obiektu budowlanego (budynku mieszkalnego), wzniesionego bez pozwolenia na budowę na gruncie, który w zatwierdzonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczony pod zabudowę albo został przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, jest możliwa tylko w razie dokonania odpowiednich odstępstw (zmian) od tego planu (art. 37 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane - Dz. U. 1974 r. Nr 38 poz. 229 ze zm.).
Zaprezentowana linia orzecznictwa zakwestionowana została w sprawach sygn. II OSK 1893/06, sygn. II OSK 1318/06 i sygn. II OSK 1454/06. Według wyrażonych tam poglądów, w odniesieniu do przepisów o planowaniu przestrzennym przesłanki nakazu rozbiórki z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. oceniać należy zawsze według stanu z daty orzekania przez organy. Sąd orzekający stanowiska tego nie podziela, gdyż byłoby to równoznaczne z przełamaniem zasady nieretrokacji – przepisom o planowaniu przestrzennym, w tym również obowiązującym w dacie orzekania planom zagospodarowania przestrzennego, nadanoby moc wsteczną. Sąd w tym składzie opowiada się natomiast za przedstawioną na wstępie linią orzecznictwa która daje podstawę do konstatacji, że ocena wszystkich przesłanek uzasadniających nakaz rozbiórki obiektu budowlanego przewidzianych w art.37 ust.1 i ust.2 Prawa budowlanego z 1974r. winna być dokonywana wg stanu prawnego obowiązującego w okresie budowy tego obiektu, chyba że stan prawny w zakresie przesłanek wymienionych w punkcie 1 i 2 ustępu 1 oraz w ustępie 2 art. 37 tej ustawy obowiązujący w dacie orzekania przez organy, jest dla inwestora korzystniejszy (tak NSA w wyroku z dnia 26 lipca 2007r. sygn. II OSK 1094/06).
Ponieważ organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i zamieścił wytyczne bazując na poglądzie wyrażonym w orzecznictwie na gruncie innej sprawy, którego to poglądu Sąd orzekający nie podziela, dlatego zaskarżona decyzja podlega uchyleniu.
Rozpoznając ponownie odwołanie PWINB uzupełni postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do zastosowania przepisu art. 37 i nast. Prawa budowlanego z 1974r., przy uwzględnieniu wykładni przepisu art. 37 ust. 1 dokonanej w tej sprawie.
Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w wyroku, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.). Orzeczenie o kosztach, na które złożył się wpis od skargi ( § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. – Dz. U. Nr 221, poz. 2193), uzasadnia art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło