III SA/Wa 606/08
WyrokWSA w Warszawie2008-10-23
Skład orzekający: Lidia Ciechomska-Florek, Bożena Dziełak, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż przez osobę fizyczną działek budowlanych, które pierwotnie stanowiły część majątku rolnego nabytego na własne potrzeby, a następnie zostały przekształcone na cele budowlane na mocy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?Ratio decidendi
Sprzedaż działek budowlanych przez osobę fizyczną, które pierwotnie stanowiły majątek rolny nabyte na własne potrzeby, a nie w celu odsprzedaży, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. Kluczowe jest ustalenie, czy podmiot działał w charakterze podatnika VAT w odniesieniu do konkretnej transakcji, a nie tylko formalny status podatnika czy częstotliwość transakcji. Sprzedaż majątku prywatnego, który nie został nabyty w celu odsprzedaży, nie podlega opodatkowaniu VAT.Stan faktyczny
Skarżący nabył w 1988 r. gospodarstwo rolne, w skład którego wchodziła działka rolna. W 2006 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zmienił przeznaczenie tej działki na budowlaną. W 2007 r. wydano decyzję o podziale działki na 14 działek budowlanych. Skarżący zamierzał sprzedać te działki. Zwrócił się do Ministra Finansów o interpretację indywidualną, czy sprzedaż ta będzie opodatkowana VAT. Minister Finansów uznał stanowisko skarżącego (że sprzedaż nie podlega VAT) za nieprawidłowe, argumentując, że sprzedaż działek ma charakter powtarzalny i stanowi działalność gospodarczą. Skarżący zaskarżył interpretację, argumentując, że nie prowadzi działalności gospodarczej i sprzedaje majątek prywatny.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej Ministra Finansów, stwierdzenie, że interpretacja nie może być wykonana, oraz zasądzenie od Ministra Finansów na rzecz J. T. zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi J. T. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz J. T. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną interpretacją z dnia [...] listopada 2007 r., Dyrektor Izby Skarbowej w B., działając jako organ upoważniony do wydania interpretacji w imieniu Ministra Finansów, uznał za nieprawidłowe stanowisko J.T., przedstawione we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie opodatkowania podatkiem VAT sprzedaży działek budowlanych.
W treści wniosku o udzielenie interpretacji Skarżący wskazał, że w 1988 roku przejął od rodziców (na podstawie aktu notarialnego), gospodarstwo rolne o powierzchni około 3 ha, w którego skład wchodziła między innymi działka nr 106 o powierzchni 1,2 ha położona w B.. Ze względu na niską dochodowość pracy w gospodarstwie rolnym Skarżący podjął dodatkową pracę poza rolnictwem. W wyniku zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dokonanej w 2006 roku, na terenie obejmującym działkę nr [...] przewidziano zabudowę mieszkaniową z infrastrukturą towarzyszącą. W 2007 r., na wniosek Skarżącego wydano decyzję o podziale działki nr [...] na czternaście działek budowlanych. Ze względu na konieczność przeprowadzenia remontu domu, Skarżący postanowił sprzedać powyższe działki.
Na tle przedstawionego stanu faktycznego Skarżący zadał następujące pytanie:
Czy na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) - dalej "ustawa o VAT" sprzedaż opisanych działek, wraz z urządzeniami towarzyszącymi, przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową będzie opodatkowana podatkiem VAT?
W ocenie Skarżącego sprzedaż w/w. działek nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ stanowią one jego majątek osobisty i nie zostały nabyte w celu prowadzenia działalności gospodarczej.
Minister Finansów uznał powyższe stanowisko za nieprawidłowe. Wyjaśnił, że biorąc pod uwagę definicję działalności gospodarczej sformułowaną w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT uznać należy, iż działalność prowadzona przez rolników mieści się w pojęciu działalności gospodarczej, która obejmuje także czynności polegające na sprzedaży gruntów. Podkreślił, że dla rozstrzygnięcia kwestii, czy sprzedaż przez Skarżącego, jako osobę prowadzącą działalność rolniczą, działek budowlanych powstałych w wyniku przekształcenia gruntów rolnych, podlega opodatkowaniu istotne znaczenie ma to, czy czynności tej można przypisać zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy. W ocenie organu należało zbadać czy intencją Skarżącego było kontynuowanie czynności sprzedaży działek wielokrotnie (więcej niż jeden raz).
Zdaniem Ministra Finansów, ilość działek jaką zamierza sprzedać Skarżący powoduje, że czynność tę należy uznać za dostawę, która ma charakter powtarzalny, zatem warunek częstotliwości zostaje spełniony. W przypadku Skarżącego, nie można mówić o czynności jednorazowej, a więc planowaną przez Skarżącego dostawę działek przeznaczonych pod zabudowę, należy uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Organ wyjaśnił, że w odniesieniu do opodatkowania powyższych czynności znaczenie ma również fakt, że przedmiotowe działki stanowiły grunty rolne, które wykorzystywane były do prowadzenia gospodarstwa rolnego - rozumianego jako przedsiębiorstwo, a nie majątek osobisty. Minister Finansów odwołał się do definicji przedsiębiorstwa i gospodarstwa rolnego zawartych w Kodeksie cywilnym oraz do faktu, iż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 4 ustawy o VAT obejmuje również działalność wykonywaną przez rolników. Wskazał, że gospodarstwo rolne stanowi podobną do przedsiębiorstwa jednostkę organizacyjną, w ramach której prowadzona jest działalność gospodarcza.
Pismem z dnia 10 grudnia 2007 r., Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Minister Finansów stwierdził, że w wyniku analizy podniesionych zarzutów nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w interpretacji.
W skardze na powyższą interpretację, wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik Skarżącego wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie:
- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ustawy o VAT;
- prawa materialnego, to jest art. 12 ust. 1 Dyrektywy Rady UE 2006/112, która zastąpiła VI Dyrektywę Rady,
- przepisów postępowania, to jest art. 120 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14b-14p ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) - dalej "Ordynacja podatkowa".
W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik Skarżącego podkreślił, że już sama definicja podatnika zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT wyklucza możliwość stosowana tej ustawy do osób fizycznych nie prowadzących żadnej działalności gospodarczej - w tym Skarżącego, który co prawda posiada gospodarstwo rolne, ale nie prowadzi działalności rolniczej. Jest on bowiem pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Pełnomocnik wskazał, że na gruncie podatku od towarów i usług wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu tym podatkiem przez podmiot nie występujący w charakterze podatnika - nawet jeśli jest on podatnikiem VAT z innego tytułu - pozostaje poza zakresem opodatkowania. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał liczne orzecznictwo sądów administracyjnych. Wskazał, iż Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej zatem nie spełnia kryteriów ustawowych, których istnienie warunkuje powstanie podmiotowości podatkowej w podatku od towarów i usług.
W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zaprezentowane w wydanej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego. Wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (§ 2 art. 14b Ordynacji podatkowej).
Stosownie do § 3 powołanego przepisu, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska zawierającego ocenę prawną opisanego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że przedstawienie wyczerpującego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego nie powinno budzić wątpliwości. Jednocześnie podkreśla się, że podany we wniosku stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe, będzie stanowić podstawę faktyczną wydanej interpretacji i tym samym wyznaczy granice, w jakich interpretacja ta wywoła określone w ustawie skutki prawne. Obowiązek wnioskodawcy dotyczący przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego nie powinien być pojmowany zbyt rygorystycznie. Można uznać, że będzie on spełniony, jeżeli zainteresowany w jasny sposób wskaże przedmiot swoich wątpliwości (zob. A. Kabat {w:} S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, Lexis Nexis, wyd. 4, s. 100).
Interpretacja, o udzielenie której wystąpił Skarżący, dotyczyła opodatkowania podatkiem od towarów i usług sprzedaży 14 działek budowlanych, powstałych w wyniku podziału działki nr [...] - po dokonanej w 2006 r., w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zmianie charakteru działki 106, jako gruntu rolnego, na grunt przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe (dostawa). Działkę tę, Skarżący przejął od rodziców wraz z innymi działkami, aktem notarialnym w 1988 r., jako gospodarstwo rolne. Należy dodać, że Skarżący od kilku lat nie prowadzi gospodarstwa rolnego, nie był też inicjatorem zmiany charakteru działki nr [...].
Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, decydujące znaczenie ma analiza regulacji zawartej w art. 15 oraz w art. 7 ust. 2 ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Pojęcie działalności gospodarczej obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych, w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Podnieść przy tym należy, że przystępując do wykładni powołanych wyżej przepisów ustawy o VAT po wejściu Polski od Unii Europejskiej, nie wystarczy interpretacja przepisów krajowych, koncentrująca się na wykładni językowej. Należy także analizować przepisy prawa wspólnotowego. Respektowania obowiązku "prowspólnotowej" wykładni prawa krajowego, domaga się w rozpatrywanej sprawie Skarżący, odwołując się do przepisów Dyrektyw VAT, w szczególności art. 12 ust. 1 Dyrektywy Rady U.E. 2006/112, która zastąpiła VI Dyrektywę Rady WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z dnia 11 grudnia 2006 r.; dalej "Dyrektywa 2006/112/WE), wskazując, że opodatkowaniu podlega dostawa towarów lub usługa świadczona odpłatnie na terytorium kraju przez podatnika, który występuje w takim charakterze, podkreślając, że Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży gruntu a więc nie występuje w charakterze podatnika.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE "podatnikiem" jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności. "Działalność gospodarcza" obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu. Jednocześnie w art. 12 powoływanej Dyrektywy wskazano, że Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi, w szczególności jednej z następujących transakcji:
a) dostawa budynku lub części budynku oraz związanego z nim gruntu, przed pierwszym zasiedleniem;
b) dostawa terenu budowlanego.
W Dyrektywie 2006/112/WE wyjaśniono też, że do celów art. 12 ust. 1 lit. b) "teren budowlany" oznacza każdy grunt nieuzbrojony lub uzbrojony, uznawany za teren budowlany przez państwa członkowskie (art. 12 ust. 3). .
Okoliczność, że Dyrektywa 2006/112/WE zezwala Państwom Członkowskim na uznanie za podatnika każdego, kto okazjonalnie zawiera transakcje związane z działalnością gospodarczą i że ustawa o VAT opcję tę realizuje w końcowej części przepisu art. 15 ust. 2 poprzez odwołanie się do "czynności wykonywanej jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy", nie przesądza, że tylko z tego powodu dany podmiot staje się podatnikiem podatku VAT.
Zarówno z brzmienia powoływanych przepisów Dyrektywy 2006/112/WE, jak i brzmienia ust. 1 i 2 art. 15 ustawy o VAT wynika nader wyraźnie, że warunkiem niezbędnym do uznania danego podmiotu za podatnika VAT jest ustalenie, że działa on niezależnie jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik czy wykonujący wolny zawód.
Innymi słowy, jeśli dana czynność wykonana została poza zakresem działań producenta, handlowca, usługodawcy, pozyskującego zasoby naturalne, rolnika czy wykonującego wolny zawód, to w świetle powoływanej regulacji wspólnotowej, z tytułu wykonania takiej czynności dany podmiot nie może być uznany za podatnika VAT i to bez względu na to, czy czynność tę wykonał jednorazowo, ale w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy, czy też wielokrotnie.
Odnosząc się do argumentów podniesionych w sprawie przez Ministra Finansów stwierdzić należy, że niewątpliwie grunt rolny wykorzystywany przez rolnika - podatnika VAT w działalności rolniczej wchodzi w skład gospodarstwa rolnego. Tym samym sprzedaż przez tegoż rolnika gruntu rolnego jest czynnością dokonywaną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i wchodzi w zakres zastosowania VAT. Jednocześnie dostawa takiego gruntu jest zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem, zwalnia się od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę. Nieco inna jest jednak sytuacja z chwilą przekwalifikowania gruntu rolnego na grunt budowlany. Już z treści powołanego przepisu art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT wynika, że dostawa terenów budowlanych przeznaczonych pod zabudowę nie podlega temu zwolnieniu. Także zwolnienia przedmiotowego przewidzianego w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, nie stosuje się do podatników dokonujących dostaw terenów budowlanych oraz terenów przeznaczonych pod zabudowę na podstawie art. 113 ust. 13 pkt 1 lit d) ustawy o VAT. A contrario, należałoby rozumieć ( jak wywodzi Minister Finansów), że podatnicy VAT dokonujący dostawy takich terenów są opodatkowani podatkiem VAT. Takiego zapatrywania nie można jednak podzielić, gdyż jest on zbytnim uproszczeniem opisanej sytuacji. Wracając do powołanej definicji podatnika VAT stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie, podatnikiem VAT ( zwolnionym lub nie ) jest rolnik. Aby móc go opodatkować należy mu udowodnić, że w przypadku dostawy ( sprzedaży działek budowlanych), działa on w charakterze podatnika VAT. Należy też zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie, zmiana przeznaczenia gruntu z rolnego na cele nierolnicze była efektem stworzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na mocy uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia 26 maja 2006 r. nr L VII/675/6. Przekwalifikowanie gruntu nastąpiło więc nie z inicjatywy Skarżącego, lecz na mocy podjętej uchwały Rady Miejskiej, stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr. 80, poz. 717 ze zm.) Skoro tak, to taki grunt, jako grunt mający przeznaczenie nierolnicze nie wchodzi już w zakres definicji gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Nie jest to więc grunt, który może być użytkowany w działalności rolniczej przez rolnika w rozumieniu ustawy o VAT. Tym samym w momencie, gdy grunt rolniczy zmienia swoje przeznaczenie na grunt budowlany, przestaje być składnikiem majątku przedsiębiorstwa rolnego i staje się majątkiem prywatnym.
Zdaniem Sądu, w stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia ze sprzedażą majątku prywatnego nabytego na własny użytek, w celu prowadzenia działalności rolniczej. Majątek został nabyty na własne potrzeby, a nie z przeznaczeniem do działalności handlowej, zatem jego sprzedaż zarówno w całości, jak i w częściach, jednemu lub wielu nabywcom, z zyskiem lub bez zysku, nie może być uznana za działalność handlową ze skutkiem w postaci uznania go za podatnika VAT.
Podkreślić przy tym należy, że w przypadku działalności gospodarczej w zakresie handlu, zamiar częstotliwego wykonywania czynności ujawniony być musi już w momencie nabycia towaru, a nie w momencie jego sprzedaży. Nie można bowiem pominąć tego, że pod pojęciem "handel" należy rozumieć dokonywanie zakupu towarów, w sposób zorganizowany w celu ich odsprzedaży. Z orzecznictwa ETS wynika, że sam zamiar prowadzenia działalności gospodarczej, potwierdzony obiektywnymi dowodami przesądza o potrzebie traktowania danego podmiotu jako podatnika VAT nawet wtedy, gdy organ skarbowy wie, że przewidywana działalność gospodarcza, która miała prowadzić do transakcji opodatkowanych, nie zostanie zrealizowana (zob. orzeczenie w sprawie C-400/98 pomiędzy Finanzamt Goslar a Brigitte Breitsohl). Z kolei brak takiego zamiaru wyklucza możliwość uznania danego podmiotu za podatnika VAT.
Argument, że podmiot dokonujący sprzedaży (dostawy) majątku prywatnego nie może być traktowany w odniesieniu do takiej sprzedaży jako podatnik podatku VAT, jest tym bardziej uzasadniony, gdy uwzględni się wnioski płynące z analizy przepisu art. 2 ust. 1 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE. Przepis ten, określając zakres przedmiotowy opodatkowania podatkiem od wartości dodanej stanowi, że opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze.
Przepis ten wyraźnie więc wskazuje, że czynność opodatkowana w postaci dostawy towaru ma miejsce wówczas, gdy w odniesieniu do tej właśnie czynności, dany podmiot występuje w charakterze podatnika VAT, a więc podmiotu prowadzącego w określonym zakresie działalność gospodarczą. Nader jasno zaakcentował to ETS w orzeczeniu w sprawie C-291/92 pomiędzy Finanzamt Ülzen a Dieter Armbrecht stwierdzając, że nawet jeśli podatnik w rozumieniu VI Dyrektywy sprzedaje majątek, którego część przeznaczył na cele inne niż związane z prowadzoną działalnością (usługową), i którą to część zarezerwował na cele prywatne, w odniesieniu do sprzedaży tej części, nie występuje on jako podatnik, a transakcja taka nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Nadmienić trzeba, że w orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, iż w przypadku wyodrębnienia części nieruchomości do celów prywatnych rozróżnienie między częścią przeznaczoną na potrzeby działalności gospodarczej podatnika i częścią używaną do celów prywatnych musi opierać się na proporcji między wykorzystywaniem do celów prywatnych i do celów działalności gospodarczej w roku nabycia, nie zaś na kryterium podziału fizycznego. W uzasadnieniu omawianego wyroku wskazano, że w VI Dyrektywie brak jest przepisu uniemożliwiającego podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą wyłączenie z systemu VAT części majątku przeznaczonego do celów prywatnych i że decyzja w tym zakresie jest suwerenną decyzją samego podatnika. Z powyższych zapisów wynika, że działalność gospodarczą obejmuje również wykorzystywanie majątku rzeczowego oraz wartości niematerialnych i prawnych w celu uzyskania z tego tytułu stałego dochodu.
Jak już wspomniano, fakt traktowania czynności dotyczących majątku prywatnego jako będących poza zakresem działalności gospodarczej jest konsekwencją użycia w art. 2 Dyrektywy 2006/112/WE zwrotu "podatnika działającego w takim charakterze". Użycie takiego sformułowania oznacza, że podmiot posiadający generalnie status podatnika (czyli zgodnie z art. 9 powoływanej Dyrektywy, prowadzący działalność gospodarczą), może w określonych transakcjach występować jako podmiot nie spełniający tych kryteriów. Przeciwny wniosek byłby nieuprawniony zważywszy na konstrukcję w/w. przepisu. Konsekwencją takiego rozumowania jest uznanie, że podmiot będący podatnikiem może w określonych sytuacjach dokonać transakcji, nawet odpłatnej, która jednak nie spowoduje opodatkowania podatkiem VAT. Konstrukcja czynności opodatkowanej przyjęta w regulacji unijnej oparta na kryterium charakteru podmiotu wykonującego świadczenie powoduje, że podatek VAT ma zastosowanie wyłącznie do transakcji związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą. Wynika to z tego, że system podatku od wartości dodanej powinien z założenia dotyczyć obrotu profesjonalnego, a nie transakcji indywidualnych o charakterze prywatnym, nie związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą
W świetle powyższego zasadnym jest twierdzenie, że przepisy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT powinny być rozumiane w ten sposób, że warunkiem sine qua non uznania, że dany podmiot działa w charakterze podatnika podatku VAT jest ustalenie, że działa on jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik lub jako osoba wykonująca wolny zawód.
Ani więc formalny status danego podmiotu jako podatnika zarejestrowanego, ani okoliczność, że dana czynność została wykonana wielokrotnie lub jednorazowo lecz z zamiarem częstotliwości nie mogą przesądzać o opodatkowaniu tej czynności bez każdorazowego ustalenia, że w odniesieniu do tej konkretnej czynności podmiot ten występował w charakterze podatnika podatku VAT.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że Minister Finansów dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT jak również nie dokonał analizy art. 7 ust. 2 tejże ustawy, w odniesieniu do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku. Nie jest bowiem działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT sprzedaż majątku osobistego ( prywatnego), który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, co miało miejsce w przedstawionym przez Skarżącego stanie faktycznym.
Trafność powyższych uwag potwierdza również stanowisko, jakie zajął, co do sposobu interpretacji art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w zbliżonym stanie faktycznym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 października 2007 r., wydanym w składzie siedmiu sędziów sygn. akt I FPS 3/07 (LEX nr 304985 oraz M. Podatkowy. 2007/12/2, PP 2008/2/42 ). Powołana wyżej sprawa dotyczyła również sprzedaży działek budowlanych przez osobę fizyczną. W wyroku tym, Naczelny Sąd Administracyjny analizując prawidłowość implementacji przepisów VI Dyrektywy na grunt przepisów krajowych zawartych w ustawie o VAT, stwierdził m.in., że zarówno z brzmienia art. 4 ust. 1 i 2 VI Dyrektywy, jak i art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT wynika wyraźnie, że warunkiem niezbędnym do uznania danego podmiotu za podatnika VAT jest ustalenie, że działa on niezależnie jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik czy wykonujący wolny zawód. Jeżeli dana czynność została wykonana poza zakresem działań producenta, handlowca, usługodawcy, pozyskującego zasoby naturalne, rolnika, czy wykonującego wolny zawód, to w świetle art. 4 ust. 1 i 2 VI Dyrektywy z tytułu wykonania takiej czynności dany podmiot nie może być uznany za podatnika VAT i to bez względu na to, czy czynność tę wykonał jednorazowo, ale w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy, czy też wielokrotnie.
Ze stanowiska Sądu, zawartego w powołanym wyroku, wynika również, iż w świetle powyższych przepisów, dla przypisania danemu podmiotowi statusu podatnika VAT, a zatem działania w charakterze handlowca, nie jest wystarczające ustalenie okoliczności związanych z samą sprzedażą, lecz konieczne jest ustalenie okoliczności towarzyszących nabyciu tych towarów i ocena , czy zostały one nabyte w celu ich odsprzedaży, czy też na potrzeby osobiste. Nie jest bowiem działalnością handlową, a zatem i gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży.
Stanowisko zawarte w tym wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela.
Wobec powyższego, stwierdzenia Ministra Finansów, iż sprzedaż działek podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, nie można odnieść do stanu faktycznego przedstawionego przez Skarżącego we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji. W opisanym przez Skarżącego stanie faktycznym, Skarżący jako osoba fizyczna, zamierza dokonać sprzedaży 14 działek gruntu, powstałych z podziału działki nr [...] przejętej od rodziców w 1988 r. jako grunty rolne, w celu wykorzystania ich pod uprawę rolną. Sprzedaży tych działek - po zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w wyniku, którego grunt rolny stał się gruntem przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe - Skarżący zamierza dokonać poza jakąkolwiek działalnością gospodarczą.
Wydając ponownie interpretację, Minister Finansów uwzględni wyrażoną wyżej przez Sąd, ocenę prawną.
Uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a"), Sąd uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności, o czym stanowi art. 146 § 1 p.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi, Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, co wynika z art. 152 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie wskazanych przepisów, orzekł zatem jak w pkt 1) i 2) sentencji. Jednocześnie Sąd zasądził na rzecz Skarżącego koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 4 p.p.s.a., w kwocie 440 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło