II OZ 132/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Walentynowicz po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2008, sygn. akt IV SAB/Wa 143/08 o odmowie przyznania Stowarzyszeniu [...] prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SAB/Wa 143/08, odmówił przyznania Stowarzyszeniu [...] prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w myśl art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity Dz. U z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) przewidziana została możliwość uzyskiwania przez Stowarzyszenie środków finansowych na jego działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności oraz dochodów z majątku stowarzyszenia. Sąd wskazał, że skoro Stowarzyszenie wnioskujące o przyznanie prawa pomocy nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości na zgromadzenie środków, z których mogłoby pokryć koszty sądowe, to tym samym nie wykazało, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie [...]. W zażaleniu podniesiono, że niezasadnie Sąd uznał, że Stowarzyszenie zaniechało gromadzenia środków finansowych bowiem cały czas pobierane są składki członkowskie i co roku dochody ze składek są wyższe niż w latach ubiegłych. Stowarzyszenie wskazało także, że Sąd nietrafnie wskazał, iż może ono pobierać dochody z działalności gospodarczej, bowiem jako stowarzyszenie zwykłe ma ustawowy zakaz prowadzenia takiej działalności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Sąd I instancji trafnie bowiem wskazał na fakt, iż Stowarzyszenie, mimo bycia jednostką non profit, chcąc realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Członkowie Stowarzyszenia przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m. in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. Zgodzić się należy natomiast ze skarżącym Stowarzyszeniem, że zgodnie z art. 42 ustawy Prawo o stowarzyszeniach nie może ono prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Jednakże wskazać należy, że stowarzyszenie zwykłe może w inny sposób zapewniać środki finansowe na swoją działalność. Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, powołując się na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1433/06, że stowarzyszenie zwykłe może bez konieczności przekształcenia się tak zwiększyć liczbę członków żeby nastąpiło zwiększenie dochodów ze składek członkowskich, co poprawi sytuację finansową stowarzyszenia bądź też podnieść wysokość takich składek. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 w związku z art. 197 ppsa.