I SA/Lu 446/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Anna Kwiatek, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Wojciech Kręcisz (spr.), Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 października 2008 r. sprawy ze skargi R. H. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071, z późn. zm.) w związku z art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2005 r. Nr 31, poz. 264, z późn. zm.) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił R. H. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Nr [...] z dnia [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazywał, że w dniu 9 maja 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek R. H. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] rozstrzygnął we przedmiocie tego wniosku. Decyzja ta wraz z pouczeniem o terminie i sposobie odwołania została skutecznie doręczona stronie w dniu 27 lutego 2008 r. W dniu 13 marca 2008 r. R. H. wystąpił z odwołaniem od tej decyzji, co nastąpiło po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, z którego wynika, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ odwoławczy podkreślał, że termin na wniesienie odwołania od przedmiotowej decyzji upłynął 12 marca 2008 r. We wniesionym odwołaniu strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia ani też nie podała przyczyny uchybienia terminu. W związku z tym, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] orzekł o uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W dniu 15 kwietnia R. H. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...]. W tym kontekście Dyrektor Oddział Regionalnego ARiMR argumentował, iż z art. 58 § 1 i 2 kpa wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Wywodził w związku z tym, że przywrócenie terminu jest możliwie, jeżeli strona uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu. Tym samym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, organ odwoławczy podkreślał, że przy ocenie braku winy bierze się pod uwagę obiektywny miernik staranności, jaki należy wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (wyrok WSA z 17 listopada 2005 r., II SA/Lu 690/05). Wywodził, że strona wskazując we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, iż adresowanej do niej decyzji nie odebrała osobiście, że decyzję odebrał ojciec strony C. H. który jest osobą w podeszłym wieku, że nie odnotował daty odbioru korespondencji, jak również, że po kilkudniowej nieobecności strony jakkolwiek poinformował o otrzymanej decyzji i przekazał ją, to mylnie podał datę otrzymania przesyłki, jednak w żaden sposób nie wykazała, że nawet przy dołożeniu należytej staranności nie była w stanie złożyć odwołania od decyzji z dnia [...] w przepisanym terminie. R. H. wystąpił ze skargą na to postanowienie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucał naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie przywrócenie terminu na prośbę zainteresowanego pomimo iż udowodnił on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W uzasadnieni skargi skarżący wywodził, iż niedochowanie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z jego winy i składając odwołanie w dniu 13 marca 2008 r. działał on w przeświadczeniu, że odwołanie składa w terminie. Podkreślał, że pod adresem [...] zamieszkuje wraz z rodzicami, a adresowaną do niego decyzję z dnia [...] odebrał jego ojciec, C. H.. W okresie kiedy ojciec odbierał przedmiotową decyzję skarżący nie był obecny w domu, a według przekazanych mu przez niego informacji ojciec odebrał decyzję w dniu 28 lutego 2008 r. i od tego dnia skarżący liczył 14 dniowy termin do złożenia odwołania. R. H. podkreślał, że ojciec jest osobą w podeszłym wieku mającą problemy z pamięcią. Około 1,5 roku temu przeszedł dwie operacje neurologiczne związane z padaczką, na którą cierpi od wielu lat. Z tego też powodu ojciec przyjmuje silne leki uspokajające i psychotropowe. Ojciec nie zapisał na kopercie daty, w jakiej odebrał przesyłkę zawierającą decyzję z dnia [...] Informację o tym, że termin do wniesienia odwołania upłyną w dniu 12 marca 2008 r. skarżący powziął zaś dopiero z treści postanowienia z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wnosił o oddalenie skargi. Sąd zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, iż postanowienie to prawa nie narusza. W sprawie nie jest sporne, że: 1) decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozstrzygnął w sprawie z wniosku R. H. w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na rok 2007; 2) decyzja ta doręczona została stronie w dniu 27 lutego 2008 r.; 3) doręczenie to nastąpiło w trybie art. 43 kpa – decyzja adresowana do R. H. doręczona została dorosłemu domownikowi, tj. ojcu skarżącego; 5) w dniu 13 marca 2008 r. R. H. wystąpił z odwołaniem od przedmiotowej decyzji; 6) odwołanie to wniesione zostało po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, który to termin upłynął w dniu 12 marca 2008 r.; 7) we wniesionym odwołaniu strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia ani też nie podała przyczyny uchybienia terminu; 8) organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] orzekł więc o uchybienia terminu do wniesienia odwołania; 8) w dniu 15 kwietnia R.H. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] argumentując, iż adresowanej do niej decyzji nie odebrała osobiście, że odebrał ją ojciec strony, C. H., który jest osobą w podeszłym wieku, że nie odnotował daty odbioru korespondencji, jak również, że po kilkudniowej nieobecności strony jakkolwiek poinformował o otrzymanej decyzji i przekazał ją, to jednak mylnie podał datę otrzymania przesyłki. We wskazanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy, które nie są kwestionowane przez strony postępowania, brak jest jednak podstaw, aby uznać, że zaskarżone postanowienie nie jest zgodne z prawem. Według Sądu, w przedmiotowej sprawie za punkt wyjścia uznać należy kwestię skuteczności doręczenia decyzji skarżącemu. W tym względzie odwołać się należy do art. 43 kpa, z którego wynika, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Przepis ten reguluje instytucję tzw. doręczenia zastępczego. W jego świetle, uwzględniającym przy tym kontekst stanu faktycznego sprawy, doręczenie zastępcze może być uznane za dokonane prawidłowo i tym samym skuteczne, o ile adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, a pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi. Z akt sprawy wynika, że nie jest sporne, iż ziściły się okoliczności określone hipotezą normy wynikającej z przywołanego przepisu skutkujące realizacją również jej dyspozycji w sensie skutecznego doręczenia R. H. decyzji z dnia [...] w dniu 27 lutego 2008 r. Tym bardziej, że ponad wszelką wątpliwość, C.H. jest, w rozumieniu art. 43 kpa, "dorosłym domownikiem", który ponadto, jak wynika z akt sprawy podjął się oddania pisma synowi, tj. R.H. i pismo to (decyzję) skarżącemu przekazał.. W tym stanie rzeczy brak jest więc podstaw, aby kwestionować prawidłowość i skuteczność doręczenia skarżącemu przedmiotowej decyzji. Zasadności tej oceny, według Sądu, nie podważają okoliczności podnoszone przez skarżącego we wniosku z dnia 15 kwietnia 2008 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]., a powtórzone następnie w skardze adresowanej do sądu na zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tym względzie odwołać się należy do art. 58 kpa, który stanowi, iż w razie uchybienia terminu należ przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1); prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). W kontekście stanu faktycznego sprawy oraz normatywnych przesłanek, od spełnienia których uzależnione jest przywrócenie terminu, podkreślić należy zwłaszcza znaczenie przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Jej istota wyraża się we wskazaniu takich okoliczności, które uprawdopodobnią, że mimo zachowania należytej staranności dana osoba nie mogła dokonać w terminie czynności z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia, która to przeszkoda istnieć musi przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności. Z powyższego wynika, iż brak winy zainteresowanego w zachowaniu terminy zachodzi tylko i wyłącznie wtedy, gdy działał on z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od zainteresowanego (por, np. wyrok NSA z 8 lipca 1998 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 727/97, wyrok NSA z 28 grudnia 2000 r., w sprawie sygn. akt I SA/Ka 1781/99). W tym kontekście podkreślenia również wymaga, iż z przywołanego przepisu oraz wskazanego jego rozumienia wynika także, że nawet najmniejsze niedbalstwo osoby zainteresowanej wyklucza możliwość przywrócenia terminu (por. wyroki NA z 13 października 1999 r., w sprawie sygn. akt III SA 1436/99 i z 30 grudnia 1998 r., w sprawie sygn. akt III SA 1259/98). W związku z tym, argumentacja skarżącego, że adresowaną do niego decyzję z dnia [...] odebrał stale zamieszkujący z nim jego ojciec, C. H., który jest osobą w podeszłym wieku, chorą i mającą problemy z pamięcią i który poinformował skarżącego, że przedmiotową decyzję odebrał w dniu 28 lutego 2008 r. i od tego dnia skarżący liczył 14 dniowy termin do złożenia odwołania, nie może być uznana za uprawdopodabniającą, w rozumieniu art. 58 § 1 kpa, brak winy w uchybieniu terminu. Z przywoływanych przez skarżącego argumentów wynika bowiem jednoznacznie, że w kontekście faktu stałego, wspólnego zamieszkiwania z ojcem, miał on świadomość istnienia okoliczności (wiek i choroba ojca), na które powoływał się we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji i w skardze. Ponad wszelką wątpliwość wiedzy tej towarzyszyła również świadomość istnienia potencjalnych negatywnych dla skarżącego konsekwencji związanych z ryzykiem nieprzekazania mu przez ojca (osoby w podeszłym wieku i schorowanej) precyzyjnych informacji dotyczących wszystkich okoliczności towarzyszących odbiorowi adresowanego do skarżącego pisma. Podkreślenia przy tym wymaga, a jest to okoliczność niekwestionowana przez skarżącego, że prawidłowo doręczona w trybie art. 43 kpa decyzja z dnia [...] przekazana mu została przez ojca w dniu 28 lutego 2008 r. Skoro więc, jak wynika z akt sprawy C. H. przekazał skarżącemu decyzję doręczoną w dniu 27 lutego 2008 r. już w dniu następnym, to skarżący powinien był, zważywszy na wiedzę dotyczącą wieku i ułomności ojca, uwzględniać determinowane tymi okolicznościami konsekwencje (potencjalnie dla niego negatywne) i tym bardziej podjąć działania o najwyższym stopniu staranności. Ocena przesłanki braku winy dokonywana jest bowiem na podstawie obiektywnego kryterium miernika staranności, jakiego należy wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Wniesienie odwołania od decyzji z dnia [...] , prawidłowo doręczonej w dniu 27 lutego 2008 r., w dniu 13 marca 2008 r. nastąpiło więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia, a z przywołanych okoliczności sprawy wynika, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu tego terminu. W związku z powyższym brak jest podstaw, aby uznać, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa, zwłaszcza zaś z naruszeniem art. 58 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Abstrahując od powyższego stwierdzić również należy, jakkolwiek nie ma to wpływu na ocenę o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, że błędne jest zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko Dyrektora Oddziału ARiMR, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] nie mógł być uwzględniony również z powodu jego formalnej wadliwości polegającej na niedopełnieniu warunku w postaci równoczesnego wniesienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu odwołania od decyzji. Z akt sprawy wynika bowiem, że po wniesieniu przez skarżącego odwołania od przedmiotowej decyzji w dniu 13 marca 2008 r., postanowieniem z dnia [...]. organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Termin, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa rozpoczął więc swój bieg w dniu następnym, po dniu 9 kwietnia 2008 r., w którym doręczono skarżącemu przedmiotowe postanowienie. W konsekwencji, z zachowaniem tego terminu, skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W tym kontekście podkreślić bowiem należy, że brak równoczesnego złożenia prośby o przywrócenie terminu i odwołania od decyzji nie uzasadnia nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, w szczególności w sytuacji, gdy w dacie wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu odwołanie zostało już złożone (por. np. wyrok NSA z 27 sierpnia 1999 r., w sprawie sygn. akt IV SA 1558/97). W świetle przywołanych okoliczności faktycznych sprawy oraz argumentów formułowanych na podstawie art. 58 kpa i orzecznictwa sądowoadministracyjnego, skargę R. H. uznać należało za niezasadną. Nie znajdując również innych podstaw, które w rozumieniu art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniałyby ocenę o niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd na podstawie art. 151 tej ustawy orzekł, jak na wstępie.