II FSK 989/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędziowie NSA Edyta Anyżewska, WSA del. Sławomir Presnarowicz, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 września 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 587/06 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. II FSK 989/07 UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 września 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygnaturze akt I SA/GL 587/06, oddalił skargę A.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 lutego 2006 roku w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. W stanowiącym przedmiot skargi rozstrzygnięciu Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2005 roku Nr 11 poz. 21) oraz art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz. U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 4 stycznia 2006 roku, którym organ ten uznał za nieuzasadniony zarzut A.M. dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wójt Gminy N. wystawił przeciwko A.M. tytuł wykonawczy z dnia 28 października 2005 roku, obejmujący zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za III i IV kwartał 2004 roku w łącznej kwocie 81,40 złotych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, oraz tytuł wykonawczy z dnia 22 listopada 2005 roku, obejmujący zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za I i II kwartał 2005 roku w łącznej kwocie 233,60 złotych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2006 roku, Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zarzut A.M. dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, za nieuzasadniony. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany powołał się na trudną sytuację materialną jego rodziny. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a dotyczącą celowości prowadzonego postępowania, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków, te najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Podkreślił, iż z powyższego przepisu wynika wprost, że organ egzekucyjny prowadząc postępowanie egzekucyjne ma ustawowy obowiązek zastosować kilka środków egzekucyjnych, które zdaniem tego organu doprowadzą do przymusowego wykonania obowiązków określonych w tytułach wykonawczych. Takim środkiem jest między innymi zajęcie świadczenia rentowego zobowiązanego. W dalszej części uzasadnienia postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż A.M. w pismach przedstawianych organom w toku postępowania wnosząc zarzut na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie wskazał na inny środek egzekucyjny, który według niego należałoby zastosować celem ściągnięcia egzekwowanych należności. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w zaskarżonym wyroku ocenił, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 lutego 2006 roku nie narusza prawa. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 7 § 2 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków egzekucyjnych, środek lub środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z treści cytowanego wyżej przepisu jednoznacznie wynika, wedle opinii sądu, konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Sąd argumentował, że w rozpatrywanej sprawie jedynym źródłem wykonania obowiązku były wpływy z realizacji zajętej renty dłużnika, tym bardziej że zobowiązany nie wskazał żadnego innego środka egzekucyjnego, który można by zastosować celem ściągnięcia egzekwowanych zaległości. W dalszej kolejności sąd wskazał, że skarżący we wszystkich pismach kierowanych do organów nie wniósł zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego lecz wskazywał na trudną sytuację materialną swojej rodziny. Argumenty te nie mogły jednak, jak ocenił sąd, okazać się skuteczne w rozpatrywaniu skargi na postanowienie dotyczącej rozpatrzenia zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wskazując na powyższe, sąd zastosował art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), dalej u.p.p.s.a. oraz orzekł o oddaleniu skargi. 3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.M., reprezentowany przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, zaskarżył wskazany powyżej wyrok w całości zarzucając mu naruszenie prawa procesowego, to jest art. 8 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie. Wskazując na powyższy zarzut autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentowano, że sąd administracyjny pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie uwzględnił wyłączenia spod egzekucji administracyjnej określonego przepisem art. 8 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który z mocy art. 2 § 1 pkt 1 ustawy stosuje się w opinii autora skargi kasacyjnej, do egzekucji należności pieniężnych. 4. Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie zawierającym odpowiedź na skargę kasacyjną domagał się jej oddalenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W ocenie organu podatkowego drugiej instancji skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych zarzutów, a zaskarżony wyrok nie naruszał prawa. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało ją oddalić. Na wstępie należy przypomnieć, że naczelną zasadą postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej, o czym stanowi art. 183 u.p.p.s.a., jest związanie sądu drugiej instancji granicami skargi kasacyjnej. Związanie to dotyczy zarówno wniosków skargi kasacyjnej jak i jej podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem z własnej inicjatywy podjąć czynności w celu ustalenia i wskazania innych, poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej błędów sądu administracyjnego pierwszej instancji. Sąd kasacyjny rozpoznając skargę kasacyjną ogranicza się zatem do weryfikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Zasada ta nie dotyczy jedynie nie występujących w rozpoznawanej sprawie przypadków nieważności postępowania sądowadministracyjnego. Rozpoznawana skarga kasacyjna zawiera jeden zarzut, który jednak nie został podniesiony w sposób skuteczny, co uniemożliwiło dokonanie merytorycznej jego oceny w postępowaniu kasacyjnym. Autor skargi kasacyjnej zarzucił bowiem sądowi naruszenie prawa procesowego, do którego zaliczył art. 8 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga kasacyjna została więc oparta na podstawie wymienionej w art. 174 punkt 2 u.p.p.s.a., to jest naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Należy jednakże przypomnieć, że adresatem zarzutów naruszenia prawa zarówno materialnego jak i procesowego może być tylko sąd administracyjny pierwszej instancji, który wydał zaskarżone orzeczenie, gdyż rozstrzygnięcie to stanowi przedmiot kontroli w postępowaniu kasacyjnym. Podstawą więc skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 u.p.p.s.a. może być naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowadministracyjnego w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W ramach tej podstawy skarżący musi jednak bezwzględnie przywołać stosowane w toku sądowej kontroli administracji, a nie postępowania przed organami, przepisy postępowania sądowadministracyjnego zawarte w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznawana skarga kasacyjna tak sformułowanego, to jest skutecznego, zarzutu naruszenia przez sąd przepisu postępowania nie zawiera. Norm art. 8 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w zaskarżonym wyroku nie stosował. Sąd zbadał jedynie, czy przepis ten został prawidłowo zastosowany w postępowaniu zakończonym wydaniem stanowiącego przedmiot skargi postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 lutego 2006 roku. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełniała więc wymogów przewidzianych dla tego pisma zawartych w art. 176 u.p.p.s.a. Z tej przyczyny skargę kasacyjną należało oddalić, stosując jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi natomiast na okoliczność, iż organ administracji zajął pisemne stanowisko w sprawie po upływie terminu do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną wynikającego z art. 179 u.p.p.s.a., odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.