II SAB/Gl 27/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi T. O. na bezczynność Prezydent Miasta C. w przedmiocie niezałatwienia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta C. do wydania aktu rozstrzygającego wniosek z dnia [...] r. w terminie 2 miesięcy, 2. zasądza od Prezydenta Miasta C. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. T. O. w dniu [...] roku złożył skargę na bezczynność Prezydenta Miasta C. polegającą na niezałatwieniu w terminie przewidzianym kpa sprawy z jego wniosku o zwrot nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] i [...]. W uzasadnieniu skargi podał, że z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpił w dniu [...] roku (wpływ do organu [...] roku). Mimo upływu ponad [...] lat od wszczęcia postępowania w sprawie do dnia złożenia skargi Prezydent C. nie wydał decyzji, a więc "w sposób skandaliczny" przekroczył terminy określone w art. 35 § 5 kpa. W okresie tym w sposób nieuzasadniony zawiesił postępowanie w sprawie w dniu [...] roku, które to postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] zostało uchylone wyrokiem wydanym w sprawie II SA/Gl 504/04 z dnia 8 grudnia 2005 roku. Prowadząc w dalszym ciągu postępowanie Prezydent C. naruszał zasadę szybkości postępowania i podejmował – zdaniem skarżącego czynności zbędne i w konsekwencji sześciokrotnie postępowanie było przedłużone i wyznaczono kolejny termin załatwienia sprawy z których żaden nie został dotrzymany. Powyższa skarga została przez T. O. poprzedzona zażaleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 kpa, złożonym do Wojewody [...]. Prezydent Miasta C. wniósł o oddalenie skargi. Przyznał, że sprawa z wniosku skarżącego z dnia [...] roku nie została dotychczas załatwiona i przedstawił przebieg postępowania. Przedstawiony przez organ tok postępowania w zasadzie jest zgodny z twierdzeniami skarżącego. W szczególności organ wskazał na szereg czynności i skomplikowany charakter sprawy. Na długość postępowania nie zawinioną według organu wpływ miał okres zawieszenia (od [...]r. do [...]r. – data zwrotu akt przez Sąd), brak środków finansowych na wykonanie niezbędnej opinii (rozprawa z [...]r.) co spowodowało zlecenie jej sporządzenia na [...] rok oraz przekazanie do zaopiniowania Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych (wraz z operatem wykonanym na zlecenie skarżącego) w [...] roku. Do daty sporządzenia odpowiedzi na skargę nie doszło do zawarcia umowy ze Stowarzyszeniem dotyczącej sporządzenia opinii zgodnie z art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 7 reguluje terminy załatwienia spraw przez organy administracji publicznej. Terminy przewidziane w art. 35 do załatwienia spraw są terminami maksymalnymi. Rozpoczynają swój bieg, w przypadku organu I instancji, w momencie wszczęcia postępowania (art. 61 § 3 – data doręczenia żądania organowi administracji publicznej), a kończą z chwilą wydania w tej instancji decyzji administracyjnej. Podstawową funkcją tych terminów jest dyscyplinowanie organów prowadzących postępowanie, co ma ścisły związek z wyrażoną w art. 12 kpa zasadą szybkości postępowania. Dla organu I instancji wyznaczono trzy rodzaje terminów "niezwłoczny", miesięczny i dwumiesięczny w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej. Do biegu terminów wskazanych w art. 35 § 3 kpa nie wlicza się: – terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności (np. przy współdziałaniu organów), – okresów zawieszenia postępowania (w związku z art. 103 kpa), – okresów opóźnień powstałych z winy strony, – okresów opóźnień powstałych z przyczyn niezależnych od organu (przyczyny obiektywne np. działanie sił przyrody). Natomiast do przyczyn określonych w art. 35 § 5 kpa nie wlicza się takich okoliczności jak: fakt przekazania akt sądowi administracyjnemu (por. IV SAB 46/99); brak środków finansowych (por. IV SAB 42/98 – NSA). Należy podkreślić, że okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny. O ile organ administracyjny ma załatwić sprawę przez wydanie decyzji i nie czyni tego w terminie określonym w art. 35 lub wyznaczonym zgodnie z art. 36 pozostaje w bezczynności. Należy w tym miejscu podkreślić iż o bezczynności organu można mówić nie tylko wtedy, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności, do których był zobowiązany, ale także wówczas, gdy prowadził postępowanie, lecz nie zakończył go wydaniem stosownej decyzji. Z akt administracyjnych przedstawionych sądowi wynika, że Prezydent Miasta C. w istocie pozostaje bezczynny w załatwieniu wniosku skarżącego. Postępowanie z tego wniosku toczy się od dnia [...] roku, do dnia złożenia odpowiedzi na skargę ([...] roku). Sprawa nie została załatwiona. Pozostaje ona na etapie przekazania operatów szacunkowych Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych zgodnie z art. 57 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z ponad 4-letniego okresu postępowania zgodnie z art. 35 § 5 kpa odliczeniu podlega jedynie okres zawieszenia postępowania od dnia [...]r. do dnia [...] roku, kiedy to Wojewoda [...] uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania wydane przez organ I instancji. Do odliczenia w świetle wstępnych rozważań w zakresie terminów załatwiania spraw, nie można zaliczyć przekazania akt sądowi administracyjnemu (do dnia zwrotu akt [...]r.), ani okresu od [...]r., kiedy miała miejsce rozprawa administracyjna na której organ poinformował o konieczności wykonania opinii rzeczoznawcy majątkowego lecz zlecenie tej czynności przesunął na [...] roku z uwagi na brak środków finansowych. Już te dwa okresy są wystarczające dla stwierdzenia bezczynności organu. Wskazać też należy na wielokrotne wyznaczanie przez organ na podstawie art. 36 kpa nowych terminów dla załatwienia sprawy, które nie były dotrzymywane. Przykładowo pismem z dnia [...]r. Prezydent poinformował, że sprawa zostanie załatwiona do dnia [...]r., co nie nastąpiło. Jednakże dopiero w dniu [...] roku poinformowano skarżącego o nowym terminie załatwienia, co stanowi naruszenie art. 36 kpa. Powyższe świadczy – zdaniem Sądu – o pozostawaniu organu w bezczynności, a nadto okres prowadzenia sprawy narusza obowiązek rozpatrzenia sprawy "w rozsądnym terminie" wynikającym z art. 6 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz z art. 17 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przyjętego przez Parlament Europejski 6 września 2001 r. Mając na uwadze powyższą argumentację na podstawie art. 149 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) orzeczono, jak w sentencji.