I OSK 420/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-01-05
Skład orzekający: Barbara Adamiak, Małgorzata Stahl, Elżbieta Piechowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił zgodność z prawem postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy rozstrzygnięcie tej sprawy zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego dotyczącego rozwiązania umowy o użytkowanie wieczyste?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił zgodność z prawem postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że istnienie prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osoby trzeciej, które pozbawia gminę faktycznego władania nieruchomością, uniemożliwia skuteczną realizację roszczenia o zwrot nieruchomości. W związku z tym, zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu rozstrzygnięcia sprawy rozwiązania umowy o użytkowanie wieczyste było uzasadnione.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił jej skargę na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego o zawieszeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Spółdzielnia zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a organy błędnie zawiesiły postępowanie. Sprawa dotyczyła nieruchomości wywłaszczonej pod budownictwo mieszkaniowe, która następnie została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia del. WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 333/08 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Kielcach na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr[...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną
I OSK 420/09
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 333/08, oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Kielcach na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Aktem notarialnym z dnia [...].03.1977r. od H. Ł. na rzecz Skarbu Państwa została nabyta nieruchomość położona w Kielcach pomiędzy ul. [...] a ul. [...] (dawniej przy ul. [...]) oznaczona w dacie wywłaszczenia nr hip. [...]. W umowie nabycia przedmiotowej nieruchomości określono cel nabycia jako przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe.
Nieruchomość ta została przekazana pod budownictwo mieszkaniowe dla Kieleckiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Kielcach na osiedlu ,, [...]" zgodnie z decyzją z dnia [...] lipca 1976r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji. Jak wynika planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją z dnia [...].09.1979r. wnioskowany do zwrotu grunt przeznaczony był częściowo pod zespół parkingów na samochody osobowe, obejmując sąsiednie działki gruntów na południe od przedmiotowej działki oraz w znacznie większej części był przeznaczony pod tereny przyrodniczo - czynne (zieleń osiedlowa, trawniki) między projektowanymi ulicami, obecnie ulicami [...] i [...].
Umową dzierżawy nr [...] z dnia [...].04.1994r. zawartą pomiędzy Świętokrzyską Spółdzielnią Mieszkaniową w Kielcach, a dzierżawcą B. C. przedmiotowa nieruchomość została wydzierżawiona prywatnemu inwestorowi z przeznaczeniem na urządzenie parkingu strzeżonego. W ślad za zawartą umową dzierżawy, Urząd Miasta Kielce decyzją z dnia [...].05.1995r. udzielił B. C. pozwolenia na budowę obejmującą urządzenie parkingu strzeżonego w postaci stróżówki, ogrodzenia, bramy wjazdowej na warunkach określonych umową dzierżawy. Na wniosek dzierżawcy zmieniono tę decyzję - decyzją z dnia [...].07.1995r. w następujący sposób: ,,powiększa się ilość stanowisk postojowych na parkingu strzeżonym".
Wnioskiem z dnia [...].07.1998r. H. Ł. wystąpiła do Kierownika Urzędu Rejonowego w Kielcach o zwrot tej nieruchomości oznaczonej aktualnie w ewidencji jako działki nr [...] i nr [...].
Aktem notarialnym z dnia [...] września 1999 r. nieruchomość będąca przedmiotem sprawy stanowiąca własność Gminy Kielce została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Kielcach, które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu [...] grudnia 1999 r.
Prezydent Miasta Kielce, decyzją z dnia [...].07.2000r. odmówił H. Ł. zwrotu wnioskowanej nieruchomości, uzasadniając swoje stanowisko tym, że cel wywłaszczenia został zrealizowany i w związku z tym nieruchomości tej nie można uznać zbędną. Ponadto na działce nr [...] zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej ,, [...]", która jest następcą prawnym Kieleckiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę Świętokrzyskiego decyzją z dnia [...].01.2001r. Na skutek wniesionej przez H. Ł. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29.09.2004r. sygn. akt II SA/Kr 318/01 uchylił zaskarżoną decyzję i oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że skoro w przedmiotowej sprawie prawo użytkowania wieczystego Spółdzielni zostało ujawnione w księdze wieczystej po wejściu w życie ustawy, to roszczenie poprzedniego właściciela należało rozpoznać zgodnie z wymogami ustawy o gospodarce nieruchomościami. W przypadku ustalenia przez organ rozpatrujący wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, że istnieją przesłanki przewidziane w art. 136 ust.3 i art.137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U.z 2004r. Nr 261, poz.2603 ze zm.), w szczególności, że jest ona zbędna na cel wywłaszczenia organ ten winien zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu zakończenia sporu dotyczącego przedterminowego rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot i podjąć właściwe czynności procesowe, określone w art. 100 § 1 kpa. Postępowanie w sprawie zwrotu działki nr 63/25 powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 kpa wobec cofnięcia przez skarżącą wniosku o zwrot tej nieruchomości w trakcie postępowania przed organem I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...].02.2006r. Starosta Włoszczowski odmówił H. Ł. zwrotu nieruchomości która w obecnej ewidencji gruntów miasta Kielce stanowi działkę nr [...] o pow. 0,0408 ha oraz orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0007 ha. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę Świętokrzyskiego decyzją z dnia [...].05.2006r. Na skutek skargi wniesionej przez H. Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 9.11.1006r. sygn. akt II SA/Ke 330/06 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Świętokrzyskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Włoszczowskiego z dnia [...].02.2006r. W uzasadnieniu wskazał, że należy ustalić, kiedy podjęto i zakończono realizację budowy, w ramach osiedla mieszkaniowego ,, [...]," parkingów osiedlowych i zieleni osiedlowej. W ocenie sądu czym innym jest, odnosząc się do celu wywłaszczenia, wykonanie w ramach niezbędnej infrastruktury parkingów dostępnych dla mieszkańców osiedla i zieleni osiedlowej, a czym innym jest istnienie parkingu strzeżonego w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną wydzierżawiającą teren.
Rozpatrując ponownie wniosek H. Ł. Starosta Włoszczowski postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007r. r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 k.p.a. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie z wniosku H. Ł. o zwrot nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa umową notarialną z dnia [...] marca 1977r. z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe dla Kieleckiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Kielcach na osiedlu Świętokrzyskim, stanowiącej własność Gminy Kielce, położonej w Kielcach pomiędzy ul. [...] a ul. [...] , oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka Nr hip. [...] o pow. 0,0408 ha, która obecnie w ewidencji gruntów stanowi działkę Nr [...] - do czasu rozstrzygnięcia sprawy rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot oraz zobowiązał H. Ł. do wystąpienia do Sądu o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego nieruchomości w terminie do [...] lutego 2008r. W ocenie organu I instancji, skoro przejęcie gruntów w umowie nabycia nieruchomości nastąpiło z przeznaczeniem ,,pod budownictwo mieszkaniowe", a zgodnie z planem realizacyjnym osiedla mieszkaniowego ,, [...]" - pod zespół parkingów i zieleń oczywistym jest, że istnieją przesłanki do zwrotu nieruchomości, gdyż mimo upływu ustawowego terminu na gruncie objętym wnioskiem o zwrot nie podjęto prac budowlanych w celu realizacji budowy w ramach osiedla mieszkaniowego ,, [...]" parkingów osiedlowych i zieleni osiedlowej, natomiast przedmiotowy parking został wybudowany przez osobę fizyczną dzierżawiącą teren od 1994r. na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ I instancji nie mógł wydać decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub Gmina nie władają nieruchomością na skutek ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego, mimo że istnieją przesłanki przewidziane w art. 136 ust.3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W związku z powyższym biorąc pod uwagę wyrok WSA w Krakowie z dnia 29.009.2004r. sygn. akt IISA/Kr 318/01 organ I instancji zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot na podstawie art.97 § 1 pkt 4 kpa oraz stosownie do art.100 §1 kpa zobowiązał wnioskodawczynię H. Ł. do wystąpienia do sądu o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego.
W zażaleniu od tego postanowienia Spółdzielnia Mieszkaniowa ,, [...]" zarzuciła, iż przyjęcie przez organ I instancji założenia, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i istnieją przesłanki do zwrotu nieruchomości jest gołosłowne, lakoniczne i nie poparte żadnymi dowodami ani też oceną okoliczności faktycznych i prawnych. Zdaniem skarżącej Spółdzielni wykazała ona, że realizowała miejsca postojowe zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu osiedla i planem realizacyjnym osiedla i istniejących terenów zielonych. Celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci urządzeń towarzyszących takich jak parkingi, służące mieszkańcom osiedla.
Spółdzielnia Mieszkaniowa zarzuciła również, że w toku postępowanie organ I instancji nie ustalił w oparciu o zeznania M. i B. C., że ,,w ramach prowadzonej działalności parking nie zaspokajał potrzeb mieszkańców osiedla, a zatem nie wykazał, że teren nie został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia." W opinii Spółdzielni Mieszkaniowej celu tego nie niweczył fakt modernizacji miejsc postojowych i ich przystosowanie do aktualnych potrzeb i wymagań mieszkańców, a ponadto zgodnie ze statutem jej celem jest zaspokajanie potrzeb mieszkańców i ich rodzin poprzez dostarczanie samodzielnych lokali mieszkalnych, domów jednorodzinnych, lokali o innym przeznaczeniu, realizacji potrzeb gospodarczych i kulturalnych, wynikających z zamieszkiwania w spółdzielczym osiedlu lub budynku. Spółdzielnia realizuje wskazany cel kompleksowo i dlatego nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji, że istnieją przesłanki do zwrotu nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008r. Wojewoda Świętokrzyski po rozpatrzeniu zażalenia, na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Ustosunkowując się do zażalenia Spółdzielni Mieszkaniowej organ odwoławczy wskazał, że gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany do zawieszenia postępowania. Ustalenie w niniejszej sprawie przez organ I instancji, że istnieją przesłanki dające podstawę do zwrotu nieruchomości przewidziane w art. 136 ust.3 i art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, obligowało Starostę Włoszczowskiego do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt4 kpa. do czasu usunięcia przeszkód prawnych, które mogą uniemożliwić zwrot nieruchomości. Część nieruchomości stanowiącej przedmiot wniosku oznaczona jako działka nr [...] jest własnością Gminy Kielce i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej ,, [...]" w Kielcach na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...].09.1999r. Zwrot nieruchomości na rzecz byłej właścicielki spowodowałby sytuację, że użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej ustanowione byłoby w odniesieniu do gruntu stanowiącego własność osoby fizycznej. Dlatego zdaniem organu odwoławczego zasadne było zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu Wojewoda Świętokrzyski wskazał, że z uzasadnienia postanowienia Starosty wynika, że po przeprowadzeniu oględzin nieruchomości i w oparciu o zebrany materiał dowodowy organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki do zwrotu nieruchomości przewidziane w art. 136 ust.3 i art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w konsekwencji zawiesił postępowanie na podstawie art. 97§1 pkt 4 kpa. Organ odwoławczy stwierdził, że ocena prawidłowości dokonanych przez Starostę Włoszczowskiego ustaleń odnoszących się do zaistnienia przesłanek warunkujących zwrot wnioskowanej nieruchomości będzie możliwa dopiero po wniesieniu odwołania od decyzji orzekającej w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Natomiast biorąc pod uwagę fakt, że część nieruchomości będącej przedmiotem sprawy pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty w przedmiocie zawieszenia postępowania do czasu rozwiązania umowy wieczystego użytkowania.
W skardze na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego, Spółdzielnia Mieszkaniowa ,, [...]" w Kielcach zarzuciła naruszenie i błędną wykładnię art.136 ust.3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z zebranym materiałem dowodowym w sprawie. Podniosła, że organy obu instancji nie wykazały jakiego celu wywłaszczeniowego, określonego w umowie notarialnej Spółdzielnia nie zrealizowała. Wnioskowana nieruchomość została wywłaszczona pod budownictwo mieszkaniowe bez sprecyzowania daty jego realizacji. Plan realizacyjny zagospodarowania terenu osiedla mieszkaniowego został zatwierdzony decyzją z dnia [...].09.1979r. zgodnie z którą zrealizowano infrastrukturę osiedlową, w tym na działkach objętych postępowaniem - parkingi. Inwestycję zakończono i rozliczono w 1988r. Skarżąca zarzuciła również organowi II instancji, że przyjął w sposób sprzeczny z dokumentami zebranymi w sprawie, iż parking został wybudowany przez osobę fizyczną dzierżawiącą teren od 1994r., skoro w decyzji Urzędu Miasta Kielce z dnia [...].05.1995r. zezwolono osobie fizycznej jedynie na wybudowanie stróżówki, ogrodzenia i bramy wjazdowej, a miejsca parkingowe wybudowała Spółdzielnia wcześniej. W opinii skarżącej cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany, zatem nie istnieją przesłanki do zwrotu H. Ł. wnioskowanej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 29 października 2008r. sygn.akt IISA/Ke 333/08 oddalił skargę stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Uznając zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami za bezzasadny Sąd podniósł, że przedmiotem rozstrzygnięcia organu odwoławczego było zbadanie prawidłowości postanowienia Starosty Włoszczowskiego zawieszającego postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a do zawieszenia postępowania doszło w związku z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 września 2004r. w sprawie II SA/Kr 318/01, uchylającego decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2001 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz H. Ł. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Mając to na uwadze za przesądzoną w sprawie uznał Sąd okoliczność, że kwestia rozwiązania użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz skarżącej już po wejściu w życie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w czasie trwającego postępowania zwrotowego jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że postanowienie o zawieszeniu postępowania jest rozstrzygnięciem incydentalnym. W takim postanowieniu organ pierwszej instancji nie może merytorycznie rozstrzygać sprawy. Przedmiotem badania przez organ była tylko incydentalna kwestia dotycząca tego, czy zachodziła podstawa z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do zawieszenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Co za tym idzie rozpoznając skargę na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego Sąd nie jest władny oceniać, czy prawidłowo organ pierwszej instancji uznał, iż w sprawie zachodzą przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Takie ustalenie stanowiło bowiem tylko wstępną przesłankę do zawieszenia postępowania i jego poczynienie, na tym etapie postępowania, nie przesądza ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, w tym kwestii, czy Spółdzielnia zrealizowała cel wywłaszczenia. Z tego względu szczegółowej analizy przesłanek warunkujących zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 dokona organ pierwszej instancji dopiero w rozstrzygnięciu kończącym postępowanie w sprawie.
Od powyższego wyroku Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w Kielcach wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
1) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami;
2) naruszenie przepisów prawa procesowego art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niewyjaśnienie stanu faktycznego, a w konsekwencji przedwczesne zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przy uwzględnieniu kosztów postępowania wg norm przepisanych .
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na wadliwość przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach bezzasadności zarzutu Spółdzielni naruszenia przez organ art. 136 ust 3 i 137 mimo, iż organ pierwszej instancji zawieszając postępowanie administracyjne lakonicznie, bez dokonania analizy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazał, że zachodzą przesłanki do zwrotu nieruchomości. Zdaniem skarżącej organ przedwcześnie na podstawie art. 97 §1 pkt 4 K.p.a. zawiesił postępowanie, nie dokonując w myśl powołanych wyżej przepisów ustawy o gospodarce szczegółowej analizy całokształtu materiału przedstawionego przez Spółdzielnię na okoliczność zagospodarowania osiedla zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym. Organ nie wyjaśnił dokładnie w toku sprawy okoliczności faktycznych, czym naruszył art. 7 i 77 K.p.a. Organ nie wskazał jakie przesłanki przewidziane w art. 136 ust 3 i 137 ustawy istnieją w sprawie i stanowią podstawę zawieszenia postępowania administracyjnego. W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie uwzględnił powołanych w toku postępowania i wykazanych przez Spółdzielnię dokumentami okoliczności faktycznych świadczących o zrealizowaniu na osiedlu celu wywłaszczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183§ 2 powołanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy) podniesiono zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. i 77 kpa przez niewyjaśnienie stanu faktycznego, a w konsekwencji przedwczesne zastosowanie art. 97§ 1 pkt 4 kpa. Zwrócić należy jednakże uwagę na to, że wnoszący skargę kasacyjną w uzasadnieniu skargi podniósł zarzut nie uwzględnienia przez sąd I instancji powołanych w toku postępowania i wykazanych przez Spółdzielnię dokumentami okoliczności faktycznych świadczących o zrealizowaniu na osiedlu celu wywłaszczenia i zarzucił, że ustalenia poczynione przez sąd w dotychczasowym postępowaniu są błędne. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że sąd administracyjny, poza przypadkami określonymi w art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a, nie może prowadzić we własnym zakresie postępowania dowodowego ( dokonywać ustaleń faktycznych). Jedynie analizuje oraz dokonuje oceny zgromadzonych dowodów w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją zaskarżoną do sądu. Sąd administracyjny nie może zatem popełnić błędu w ustaleniach faktycznych, jak to nietrafnie sugeruje się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art.136 ust.3 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami to wskazać należy, że przepisy te nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia. Istotą postępowania przed Sądem I instancji była ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu odwoławczego o prawidłowości incydentalnego postanowienia Starosty Włoszczowskiego zawieszającego postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 97§ 1 pkt 4 k.p.a. O konieczności zastosowania instytucji zawieszenia postępowania w sprawie przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 września 2004 r., a który to wyrok na mocy art. 153 p.p.s.a. wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie (w świetle wyżej wskazanego przepisu) kwestie, o których mowa w skardze kasacyjnej nie mogły być przedmiotem powtórnej analizy Sądu orzekającego. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za prawidłowe stanowisko Wojewody, który przyjął za uzasadnione zawieszenie postępowania o zwrot nieruchomości - do czasu rozstrzygnięcia sprawy rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot( art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Nie ulega bowiem wątpliwości, iż istnienie w momencie wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osoby trzeciej, pozbawiającego gminę faktycznego władania daną działką, uniemożliwia skuteczną realizację roszczenia określonego w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami. W konsekwencji, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy o zwrot nieruchomości stało się zależne od wcześniejszego doprowadzenia stosunków prawnych do stanu, w którym wykonalna stanie się decyzja o zwrocie nieruchomości, to Sąd I instancji zasadnie przyjął, iż zastosowanie znajduje instytucja zawieszenia postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § pkt 4 kpa. Oczywistym jest, że postępowanie w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nieruchomości nie musi doprowadzić do przywrócenia jej we władanie Gminy Kielce, a zatem argumenty skargi kasacyjnej wskazujące na wykorzystanie nieruchomości na cel wywłaszczenia będą mogły być nadal podnoszone w postępowaniu przed organami administracji. Zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie skierowane są do postępowania o zwrot nieruchomości, a nie do samego postanowienia o zawieszeniu postępowania, wykraczając w ten sposób poza granice sprawy.
Z powyższych względów skarga kasacyjna jako niemającą usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło