I OZ 802/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 376/08 o odrzuceniu wniosku T. T. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2008 r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 376/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2008 r., znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2008 r., na skutek rozpoznania wniosku T. T. o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ustanowił na jej rzecz radcę prawnego z urzędu. W dniu 10 marca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia (data nadania: 5 marca 2009 r.). Do skargi kasacyjnej został dołączony odpis pełnomocnictwa udzielonego przez T. T., datowanego na dzień 23 lutego 2009r. Postanowieniem z dnia 21 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwana jako: "p.p.s.a."), odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Sąd podniósł, iż skoro skarżąca udzieliła radcy prawnemu pełnomocnictwa w dniu 23 lutego 2009 r., to termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu 2 marca 2009 r. Tym samym doszło do uchybienia terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie T. T. złożyła zażalenie, podnosząc, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej ustała w dniu, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia takiej skargi, tj. w dniu 5 marca 2009 r. Skarżąca zakwestionowała pogląd Sądu pierwszej instancji, iż ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło w dniu 23 lutego 2009 r., tj. w dniu udzielenia przez skarżącą pełnomocnictwa procesowego pełnomocnikowi ustanowionemu przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Jednocześnie ustawodawca w art. 88 p.p.s.a. postanowił, iż spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., a więc złożony po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wniosek jest niedopuszczalny, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności np. jeżeli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego (art. 87 § 5 p.p.s.a.), jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.), jeżeli czynność strony była dokonana w terminie (art. 86 § 1 p.p.s.a.), jeżeli wniosek nie dotyczy terminu procesowego, lecz terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego. (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 222-223). W rozpoznawanej sprawie skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2008 roku. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, iż na gruncie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (dalej zwanego jako: "k.p.c".) dotyczących przywrócenia terminu, które to przepisy recypowano do ustawy – p.p.s.a., w orzecznictwie spotkać można dwa stanowiska co do chwili ustania przeszkody do wniesienia środka zaskarżenia objętego przymusem adwokackim przez pełnomocnika z urzędu. Pierwsze stanowisko opiera się na założeniu, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się o jego ustanowieniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 1998 roku, sygn. akt II UZ 122/98, opubl. OSNP 1999/22/736). Zgodnie z drugim poglądem przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez Sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2000 roku, sygn. akt I CZ 62/00, opubl. OSNC 2001/1/7). To drugie stanowisko znalazło również poparcie wśród komentatorów ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 217). Rozbieżności powyższe stały się powodem wystąpienia przez Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego na tle stosowania art. 169 § 1 k.p.c. W wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku Sąd Najwyższy podjął w dniu 17 lutego 2009 r. uchwałę, w której stanął na stanowisku, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w czasie, w którym ma on możliwość jej wniesienia, nie później jednak niż z upływem dwóch miesięcy od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem (sygn. akt III CZP 117/08; publ. Biul. SN 2009/2/8, Mon. Prawniczy 2009/13/715). W postanowieniu z dnia 13 marca 2009r., sygn. akt II OZ 240/09 Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł potrzebę przyjęcia poglądu prawnego wyrażonego w powyższej uchwale, po uprzednim uwzględnieniu różnic proceduralnych pomiędzy k.p.c. a ustawą - p.p.s.a. Wobec powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w czasie, w którym ma on możliwość jej wniesienia, nie później jednak niż z upływem 30 dni od dnia uzyskania przez niego pełnomocnictwa od strony. Pełnomocnik ustanowiony przez sąd nie może bowiem znaleźć się w lepszej sytuacji niż pełnomocnik z wyboru, który na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej ma 30 dni od chwili doręczenia odpisu orzeczenia stronie. W tym samym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, iż nie można podzielić poglądu, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik z urzędu powinien złożyć w ciągu 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia tego terminu. Pogląd ten jest bowiem sprzeczny z treścią powołanego art. 87 § 1 p.p.s.a., w którym na złożenie pisma z wnioskiem o przywrócenie tego terminu przewidziano termin 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie także przychyla się do powyższego stanowiska. Zauważyć w tym miejscu należy, iż uzasadnienie przedstawionej wyżej uchwały Sądu Najwyższego nie możne być wprost odnoszone do spraw rozpoznawanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przeciwieństwie bowiem do postępowania cywilnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego nie stanowi automatycznego umocowania do działania w sprawie przez pełnomocnika. Zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie pełnomocnika z urzędu stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi lub radcy prawnemu bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków profesjonalnego pełnomocnika. Przenosząc te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, uznać należy, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika skarżącej ustała w dniu, w którym otrzymał on od mocodawczyni pełnomocnictwo na piśmie, a więc miał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w jej imieniu. W tym to bowiem dniu (23 lutego 2009 r.), jak oświadczył pełnomocnik skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu zawartym w skardze kasacyjnej, skarżąca T. T. skontaktowała się z nim i udzieliła pisemnego pełnomocnictwa procesowego. W tym zatem dniu pełnomocnik uzyskał możność działania. Skoro tak, to należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu 2 marca 2009 r. W tej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu, złożony w dniu 5 marca 2009 r., zasadnie podlegał odrzuceniu, jako spóźniony. Z tej przyczyny orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.