I SA/Ol 421/08
WyrokWSA w Olsztynie2008-11-06
Skład orzekający: Włodzimierz Kędzierski, Ryszard Maliszewski, Tadeusz Piskozub
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sezonowy charakter działalności polegającej na wydobyciu torfu, który uniemożliwia wykorzystanie dzierżawionych gruntów w określonych okresach roku, stanowi "względy techniczne" uniemożliwiające wykorzystanie tych gruntów do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, co skutkowałoby zastosowaniem niższej stawki podatku od nieruchomości?Ratio decidendi
Sezonowy charakter działalności wydobywczej, wynikający z warunków pogodowych lub technologicznych, nie stanowi "względów technicznych" uniemożliwiających wykorzystanie gruntu do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy i powstaje z samego faktu posiadania nieruchomości, a związek z działalnością gospodarczą oznacza także związek pośredni, nie ograniczając się jedynie do faktycznego wykorzystania w danym momencie. Przejściowe niewykorzystanie nieruchomości nie pozbawia jej statusu nieruchomości związanej z działalnością gospodarczą.Stan faktyczny
Spółka A, dzierżawiąca grunty od Skarbu Państwa na cele wydobycia torfu, zadeklarowała w deklaracji podatkowej za 2004 rok całą powierzchnię jako grunty pozostałe, nie związane z działalnością gospodarczą, powołując się na sezonowy charakter wydobycia. Organy podatkowe uznały jednak, że grunty te są związane z działalnością gospodarczą i zastosowały wyższe stawki podatku od nieruchomości. Spółka kwestionowała tę kwalifikację, twierdząc, że sezonowość wynika z względów technicznych uniemożliwiających całoroczne wydobycie. Po utrzymaniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, spółka wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędzia WSA Tadeusz Piskozub ( spr. ) Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 rok Oddala skargę.
Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm., zwanej dalej jako Ordynacja podatkowa) po rozpatrzeniu odwołania A Spółka z o.o., od decyzji Wójta gminy z dnia "[...]", Nr "[...]" w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 rok w wysokości 700.222,30 zł, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, co następuje:
Wójt Gminy, jako organ podatkowy pierwszej instancji decyzją z dnia "[...]" roku określił podatnikowi A sp. z oo. w P. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 rok od gruntów posiadanych na
podstawie umowy dzierżawy w obrębie S. w łącznej kwocie 700222,30 zł, na którą składa się:
- podatek od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w wysokości 695472,96 zł , od powierzchni 1241916 m2 x 0,56 zł, stawka podatku za m2,
- podatek od pozostałych gruntów w wysokości 4749,30 zł, od powierzchni 31662 m2 x 0,15 zł stawka podatku za 1m2.
Podatnik prowadzi na terenie Gminy działalność gospodarczą w zakresie wydobywania i sprzedaży kopaliny jaką jest torf. Spółka wydobywa kopalinę na gruntach Skarbu Państwa, dzierżawionych na podstawie umowy ze Starostą B. z dnia "[...]", oznaczonych w rejestrze gruntów:
- nr ewidencyjny "[...]" o pow. 1245382 m2,
- nr ewidencyjny "[...]" o pow. 4438 m2,
- nr ewidencyjny "[...]" o pow.28.196 m2.
W styczniu 2004 roku podatnik złożył deklarację na podatek od nieruchomości za 2004 roku, w której zadeklarował całą powierzchnię posiadanych działek na terenie gminy jako grunty pozostałe, nie związane z działalnością gospodarczą.
Na wezwanie organu podatkowego w dniu 27 stycznia 2004 roku Spółka wyjaśniła, że działalność w zakresie wydobywania torfu ma charakter sezonowy i przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany cały rok ze względów technicznych.
Wójt Gminy decyzją z dnia "[...]" określił Spółce podatek od nieruchomości za 2004 rok, decyzję tę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości i przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, na podstawie decyzji z dnia "[...]". W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji zalecił ponowne dokonanie oględzin przedmiotu opodatkowania, zbadania i opisania działki położonej w obrębie S., gmina. W.
W trakcie trwania postępowania odwoławczego, w dniu 14 maja 2004 roku podatnik skorygował deklarację podatkową, wykazując 1.068.128 m2 jako gruntu związane z działalnością gospodarczą w okresie od 1.05.2004 r. do 30.10.2004 r., natomiast w pozostałym okresie roku kwalifikuje je jako grunty pozostałe, a ponadto jako grunty pozostałe zadeklarował powierzchnię 63.290 m2.
Jak wynika z ewidencji klasyfikację gruntów będących w posiadaniu podatnika przedstawia się w następujący sposób:
- kopaliny K działka nr "[...]"o powierzchni 1068128 m2, nr "[...]" o powierzchni 28196 m2 i nr "[...]" o powierzchni 3432 m2,
- tereny różne Tr część działek nr "[...]" o powierzchni 31662 m2,
- wody w części działki "[...]" o powierzchni 145592 m2,
- rowy r działka nr "[...]" o powierzchni 1006 m2.
Łącznie powierzchnia gruntów wynosi 1278016 m2.
Organ podatkowy ustalił, iż cała działka "[...]", "[...]" i "[...]" wydzierżawiona została w celu prowadzenia działalności gospodarczej na podstawie umowy dzierżawy zawartej ze Starostą B. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda udzielił A Sp. z o.o. koncesji na wydobywanie torfu w granicach obszaru górniczego, wyznaczonego dla złoża Józefowo o całkowitej powierzchni udokumentowanego złoża torfu 172,50 ha i faktycznej powierzchni jego eksploatacji - 139,57 ha. Przy obliczaniu powierzchni eksploatacji wyłączono z niej część złoża w pasie o szerokości 100 m od granic istniejącego rezerwatu przyrody Osiek II, tworząc dla niego strefę ochronną. Ogranicza ona w istotnym stopniu odwodnienie rezerwatu. Na skutek rekultywacji części wyrobiska górniczego - działka 350/8 i przekazania zrekultywowanego terenu właścicielowi, ostateczny obszar przekazany podatnikowi do prac wydobywczych, łącznie z działkami o numerach "[...]" i "[...]" wyniósł w roku 2004 – 127,8016 ha.
Jak wynika z dokumentu pod nazwą "Plan ruchu odkrywkowego zakładu górniczego Józefowo" obecnie eksploatacja prowadzona jest przez podatnika na 6 wyrobiskach o powierzchni 117,00 ha. Na złożu torfu istnieje technologiczna sieć rowów odwadniających na wyrobiskach górniczych. Na złożu torfu istnieje linia kolejki wąskotorowej, służąca do przewozu proszku torfowego z hałd do zakładu przeróbczego. Poszczególne wyrobiska posiadają tory przenośne. Zgodnie z "Uproszczonym projektem zagospodarowania złoża torfu J." okres kalendarzowy eksploatacji wynosi od 1 maja do 5 września, po tym okresie do dnia 30 listopada realizowane są prace remontowe. Roboty remontowe pól eksploatacyjnych prowadzone są po deszczu, kiedy złoże jest zbyt wilgotne dla prowadzenia prac wydobywczych oraz w okresie od 5.09. do 30.11. W okresie poza sezonem eksploatacji na złożu prowadzony jest tylko transport proszku torfowego z hałd do zakładu przeróbczego. Produkcja z wydobytego torfu substratów ogrodniczych i ziem kwiatowych odbywa się poza obszarem górniczym, w zakładzie, który jest zlokalizowany na gruncie mineralnym, 1000 m od północnej granicy złoża.
Realizując wskazówki organu odwoławczego, organ podatkowy pierwszej instancji w
dniu 15 października 2004 roku przeprowadził oględziny przedmiotowych gruntów, których dokonano z udziałem podatnika. W wyniku oględzin dokonano następujących ustaleń;
1. Na działce nr "[...]" znajdują się pojemniki na torf, hałdy torfu frezerowego, sterta torfu kawałkowego. Przez działkę przebiega tor kolejki wąskotorowej wykorzystywany do transportu zebranego torfu na torfowisku. Działka jest nieogrodzona. Na wjeździe znajduje się tablica z napisem "Zakład górniczy obcym wstęp wzbroniony". Większa część działki porośnięta jest roślinnością typową dla ugoru.
2. Na działce nr "[...]" położony jest tor kolejki wąskotorowej służący do przewozu torfu z terenu górniczego. Obok toru znajduje się pas wykorzystywany do przejazdu maszyn.
Działka nie jest ogrodzona, tablic informacyjnych niema.
3. Na działce nr "[...]" przed wjazdem znajdują się tablice informacyjne o treści "Uwaga — Odkrywkowy zakład górniczy J., nieupoważnionym wstęp surowo wzbroniony". "Uwaga — zakaz chodzenia po torfowiskach".
Działka jest podzielona na pola eksploatacyjne. Pola eksploatacyjne podzielone są na tzw. karty tj. powierzchnie poprzecinane rowami. W dniu oględzin rowy były
pogłębiane i odmulane. Przez działkę wzdłuż pól przebiega tor kolejki wąskotorowej. Wzdłuż toru kolejki w sześciu miejscach usypane są hałdy torfu. Na terenie górniczym znajdowały się takie maszyny jak: dwie równiarki, transporter do torfu cegiełkowego, do zbierania torfu i koparka.
W dniu oględzin wywożono torf z terenu górniczego.
Na polach torfowych nie stwierdzono zalewisk wodnych.
Na poszczególnych polach znajdują się mechanicznie wykopane rowy. Rowy te służą do odprowadzenia wody z terenu górniczego. W rowach znajdowała się woda. Rowy odwadniające połączone są z rowami opasującymi poszczególne pola, a te łączą się z rowami zbiorczymi i rowem głównym. Do torfowiska nie dopływa woda z rzeki lub
kanału. Na polach oznaczonych na załączniku literami E i F ułożone są pryzmy torfu cegiełkowego.
W trakcie oględzin, z odpowiedzi uzyskanych od pracowników podatnika wynika, że nie informowano ich o faktach skażeń chemicznych lub biologicznych co mogłoby powodować, że nieruchomość będąca przedmiotem opodatkowania nie może być wykorzystywana gospodarczo.
W oparciu o dokumentację złożoną przez podatnika i przeprowadzone oględziny a także zeznania świadków - pracowników podatnika wynika, że grunty sklasyfikowane jako wody są rowami urządzeniem posadowionym na terenie górniczym, mającymi za zadanie obniżenie lustra wody w gruncie górniczym i odprowadzenie wód opadowych i gruntowych z terenu górniczego. Istniejącą sieć rowów odwadniających w Planie Ruchu Zakładu nazywa się technologiczną siecią odwadniającą, która służy do odprowadzenia wszelkiej wody. Z ustaleń tych wynika, że wód na powierzchni zajętej pod technologiczną sieć rowów a sklasyfikowanej w ewidencji gruntów jako wody nie można uznać za wody płynące w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt. 1 ustawy Prawo wodne (Dz.U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 z późn. zmianami).
Stąd też nie podlegają one zwolnieniu z podatku od nieruchomości na mocy art. 2 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 12.01.1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych.
Z działki 350/8 część gruntów o powierzchni 3,1662 ha oznaczonych jako tereny różne Tr podlega sklasyfikowaniu, jako grunty pozostałe, która to okoliczność została przez organ podatkowy pierwszej instancji uwzględnione, natomiast pozostały teren został uznany jako grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Istota sporu sprowadza się do tego czy nieruchomość będąca w posiadaniu skarżącego spełnia przesłanki normatywne wynikające z art. 1 a ust. 1 pkt. 3 ustawy
o podatkach i opłatach lokalnych. Przepis ten stanowi, że grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oznaczają grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami a także gruntów. o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt1 lit. b upol, chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Ustawodawca w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia względy techniczne.
Organ I instancji wskazał, że poza czynnościami wydobywania torfu podatnik prowadzi również całoroczną produkcję mieszanek torfowo - mineralnych bazując na uzyskanym ze złoża i składowanym przez cały rok na tym złożu proszku torfowym i cegiełkach. Wójt uznał, iż podatnik jest zatem przedsiębiorcą w całym roku podatkowym, w związku z czym grunt przez niego posiadany, jest niewątpliwie we władaniu przedsiębiorcy, zgodnie z definicją gruntu związanego z działalnością gospodarczą zawartą w treści art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.z 2002r., Nr 9 poz. 84 ze zm. cyt. dalej jako upol). Organ podatkowy I instancji stwierdził, że na prowadzenie działalności gospodarczej zajęte są również grunty sklasyfikowane jako rowy, tereny różne i łąki trwałe (w części) bowiem stanowią one - zgodnie z koncesją - w całości teren górniczej eksploatacji, zaś rowy uczestniczą wprost w produkcji torfu, służąc do odwadniania złoża i do osuszania torfu, dlatego posiada i prowadzi działalności gospodarczą na gruntach oznaczonych jako "K", kopaliny na łącznej powierzchni 124,1916 ha, na działkach oznaczonych numerami "[...]", "[...]" i "[...]’.
Jako dowód w sprawie dopuszczono opinię prof. K. G. oraz prof. L. E., według której pod pojęciem względów technicznych należy rozumieć takie zdarzenie, które uniemożliwia wykorzystywanie gospodarcze nieruchomości teraz i w przyszłości.
Strona przedłożyła opinie specjalistów w dziedzinie wydobywania torfu w osobach inż. S.P. oraz mgr inż. M.T. Z opinii tych wynikało, iż w pewnych okresach na eksploatację torfu nie pozwalają warunki techniczne, a także, iż w zakładzie torfowym Józefowo wydobycie torfu odbywa się sezonowo.
Organ podatkowy I instancji nie podzielił jednak stanowiska podatnika co do tego, że sezonowość działalności gospodarczej jest pojęciem tożsamym z brakiem technicznych możliwości prowadzenia tej działalności w określonych porach roku i stanowi względy techniczne, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W ocenie Wójta, jako organu podatkowego względy techniczne, są to między innymi takie okoliczności, które nie wynikają z decyzji ekonomicznych przedsiębiorcy odnoszących się do przedmiotu i zakresu prowadzonej działalności gospodarczej, mają charakter zewnętrzny i w zasadzie obiektywny, stanowią też trwałą przeszkodę do prowadzenia działalności gospodarczej lub wymagają podjęcia konkretnych czynności ze strony przedmiotu opodatkowania. Wskazane cechy spełniają takie przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej na gruncie, jak na przykład chemiczne, radioaktywne lub bakteriologiczne skażenie gruntu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Spółki i po przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego w sprawie, decyzją z dnia "[...]" utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia "[...]" w sprawie określenia A sp. z oo. w P. podatku od nieruchomości za 2004 rok w wysokości 700.222.30 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, a oceniając przedstawione dowody ustalił, iż potwierdzają one przede wszystkim sezonowy charakter działalności wydobywczej prowadzonej przez przedsiębiorcę.
Kolegium nie podzieliło jednak stanowiska podatnika co do tego, że sezonowość działalności gospodarczej jest pojęciem tożsamym z brakiem technicznych możliwości prowadzenia tej działalności w określonych porach roku —jak to wywodzi
podatnik i stanowi względy techniczne o których mowa w art.1 a ust.1 pkt 3 upol.
Organ odwoławczy w ślad, za ustaleniami organu I instancji przyjął, że A sp. z oo w P. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wydobywania, przerabiania i sprzedaży torfu, posiadając i eksploatując grunt związany z działalnością gospodarczą o powierzchni 124,1916 ha, obejmujący Zakład Górniczy, Gm. W.. Na gruntach tych nie zachodziły względy technicznie uniemożliwiające wykorzystanie tych gruntów do działalności gospodarczej.
Nadto organ II instancji, po przeanalizowaniu materiału dowodowego w sprawie, w postaci dokumentów, dowodów z przesłuchania świadków, oględzin Zakładu Górniczego z dnia "[...]" opinii biegłych z zakresu górnictwa, prof. K.G. i prof. L.E., stwierdził, że nie zasługują za uwzględnienie zarzuty odwołania, Wójt Gminy W. prawidłowo dokonał wymiaru podatku od nieruchomości za 2004 rok.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy A sp. z oo., podzieliło pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 maja 2004 roku — sygn. akt I SA/Lu 59/04, który wskazuje na to, że związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej oznacza także związek pośredni służący prowadzonej działalności i nie może być utożsamiany jedynie z działalnością faktyczną.
W konsekwencji tego stanowiska WSA przyjął, iż przejściowe niewykorzystanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej, nie daje podstaw do tego aby do wymiaru podatku od nieruchomości me miały zastosowania najwyższe stawki podatkowe, w okresie braku możliwości korzystania z nieruchomości poza sezonem. W tym czasie nieruchomość mimo jej chwilowego niewykorzystania, z różnych przyczyn, nie przestaje być nieruchomością związaną z działalnością przedsiębiorcy.
Jak podkreślił organ odwoławczy, z uzasadnienia cytowanego wyroku wynika, że przy ocenie charakteru "względów technicznych" gruntu, do zaaprobowania jest też stanowisko wyrażone przez Ministerstwo Finansów zawarte w piśmie z dnia 21 sierpnia 2003 roku, wcześniej zaś w piśmie z dnia 13 marca 2003 roku.
W ocenie SKO z prezentowanych wyżej stanowisk orzecznictwa i piśmiennictwa, pojęcie "względy techniczne uniemożliwiające wykorzystywanie gruntu do działalności gospodarczej", to między innymi takie okoliczności, które nie wynikają z decyzji ekonomicznych przedsiębiorcy odnoszących się do przedmiotu i zakresu prowadzonej działalności gospodarczej, mają charakter zewnętrzny i w zasadzie obiektywny, stanowią też trwałą przeszkodę do prowadzenia działalności gospodarczej lub wymagają podjęcia konkretnych czynności ze strony zainteresowanego podmiotu do usunięcia technicznej niemożliwości wykorzystania przedmiotu opodatkowania.
Wskazane wyżej cechy spełniają takie więc przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej na gruncie, jak na przykład chemiczne, radioaktywne lub bakteriologiczne skażenie gruntu.
Od takiego rozumienia względów technicznych znacznie natomiast odbiegają okoliczności wskazywane przez odwołującego się.
Organ II instancji w tej sytuacji podzielił poglądu podatnika co do tego, że brak w chwili obecnej technicznych sposobów wydobywania torfu w okresie zimowym rozumianych jako brak stosownych środków do obróbki przeróbki torfu zgodnie z wymogami technologii — stanowi względy wykluczające techniczną możliwość prowadzenia przez podatnika całorocznej działalności wydobywczej.
Twierdzenie podatnika co do zakresu i możliwości prowadzonej działalności wydobywczej jest zapewne prawdziwe z punktu widzenia technologii wydobywania kopaliny, nie ma jednak nic wspólnego z cechami nieruchomości gruntowej sklasyfikowanymi na potrzeby prawa podatkowego.
Bez względu na cywilnoprawną definicję gruntu jako nieruchomości — na którą powołuje się podatnik — przepisy szczególne odróżniają grunt jako część powierzchni ziemskiej stanowiącej odrębny przedmiot własności, od złoża i kopaliny jako naturalnego nagromadzenia określonych substancji stałych, gazowych, ciekłych, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. nr 27, poz. 96 ze zmianami).
Kolegium podzieliło zatem prezentowane w literaturze przedmiotu stanowisko co do tego, że w art. 1a ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych mowa jest jedynie o względach technicznych gruntu, nie zaś o właściwościach kopalin zalegających w tym gruncie (podobnie: L. E. — Przegląd podatków lokalnych i finansów samorządowych Nr 4 z 2005 roku), a podobne stanowisko zajął NSA w wyrokach z dnia 17.01.2008 r. sygn. akt II FSK 1517/07 i II FSK 1581/06.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła A sp. z oo. w P.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego art. 1a ust.1 pkt 3, art.2 ust.2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 3 upol oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art.122, 197§1, 187§1 i 194§1 Ordynacji podatkowej, wnosząc w petitum skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zdaniem skarżącej przedmiotem sporu jest wysokość opodatkowania gruntów w odniesieniu do ;
1. spełnienia przez grunty definicji gruntów związanych z działalnością gospodarczą jedynie przez część roku,
2. zmiana sposobu użytkowania gruntów w ciągu roku podatkowego,
3. opodatkowanie gruntów objętych ochroną przyrodniczą,
4. gruntów, na których znajdują się rowy,
5. opodatkowanie gruntów rolnych (łąk) pomimo, iż jedynie ich część zajęta jest na prowadzenie działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, iż przez część roku podatkowego 2004, część gruntów przez nią dzierżawionych nie odpowiadała definicji gruntu związanego z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust.1 pkt 3 upol, skoro nie są gruntami związanymi działalnością gospodarczą te grunty, które znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy, lecz nie są i nie mogą być do tej działalności wykorzystywane ze względów technicznych.
Zdaniem Spółki, Kolegium naruszyło przepis art. 6 ust. 3 upol poprzez wykładnię, iż zmiana sposobu wykorzystania gruntu, o której mowa w przepisie musi mieć charakter trwały. W ocenie skarżącej wykładnia taka nie wynika z tego przepisu, co więcej zmiana taka może zachodzić nawet w tym samym roku podatkowym, dlatego Spółka miała zastosować art. 6 ust.3 upol zgodnie z określonymi terminami wydobycia torfu.
W ocenie Skarżącego, zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, przedmiotem posiadania podatnika w roku podatkowym 2004 były następujące rodzaje gruntów:
1. Działka "[...]" o powierzchni 1.245.382 mkw składająca się z:
- 1.068.128 mkw grunty oznaczone jak K,
- 31.662mkw Tr,
- 145.592mkw W,
2. Działka "[...]" o powierzchni 4.43 8 mkw składając się z:
- 31.662 mkw LV,
- 1.006mkw W,
3. Działka "[...]" o powierzchni 28.196 mkw ,składająca się LIV.
Jeśli chodzi o grunty oznaczone jako K, to skarżący nie mógł wykorzystywać ich do prowadzonej działalności gospodarczej polegającej na wydobyciu torfu ze względów technicznych kresach zadeklarowanych w deklaracji podatkowej. W ocenie skarżącego już samo wystąpienie tej niemożności spowodowanej względami technicznymi" w dniu złożenia deklaracji na podatek od nieruchomości uprawnia podatnika do skorzystania z opodatkowania według niższej stawki podatkowej przewidzianej dla gruntów niezwiązanych z działalnością gospodarczą.
Zdaniem Spółki, sposób wykorzystania gruntów K wynikał w roku podatkowym z decyzji koncesyjnej, ostatecznej decyzji Okręgowego Urzędu Górniczego oraz zawartej umowy dzierżawy, a nie ulega wątpliwości, iż co roku w określonych cyklach strona musi zaprzestać eksploatacji.
Według skarżącej interpretacja art. 1 a ust. 1 pkt 3 upol, wymaga zaś każdorazowo uwzględnienia obiektywnych indywidualnych okoliczności związanych z danym podatkiem.
W przedmiotowej sprawie należało rozważyć, , iż decyzje podatkowe mają charakter indywidualny a nie abstrakcyjny. W tym celu należy ocenić zapisy:
1. Umowy dzierżawy — zgodnie z par. 4 i 5 strona jest uprawniona do "pobierania pożytków — kopania torfu", jest zobowiązana używać gruntu zgodnie z zasadami prawidłowej podarki, ponadto z ograniczeniami wynikającymi z przepisów prawa.
2. Koncesji — decyzji z dn. "[...]" — prowadzenie prac wydobywczych zgodnie z pisami prawa geologicznego i górniczego, ochrony zasobów złoża, na podstawie zatwierdzonego planu ruchu Zakłady Górniczego.
3. Decyzji Okręgowego Urzędu Górniczego zatwierdzającej plan ruchu Zakładu Górniczego, gdzie zawarty jest zakaz prowadzenia wydobycia przez znaczną część roku.
W ocenie strony zakaz w stosunku do gruntów K ,w tym gruntów objętych ochroną przyrodniczą, ten sam w sobie konstytuuje zaistnienie względów technicznych.
Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej polega również na tym, iż organ II instancji przyjmuje, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą sezonowo, co nie może stanowić o względach technicznych. Pojęcie "sezonowości" jest pojęciem pozaustawowym, stąd w ocenie skarżącego, ocena czy dzierżawiona przez niego nieruchomość jest nieruchomością związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą może odbywać się tylko poprzez wykładnię naruszonego przepisu. Skarżący prowadzi bowiem działalność gospodarczą przez cały rok podatkowy — między innymi produkuje substraty torfowe w nieznąjdującej się na spornych gruntach fabryce - natomiast w spornych esach roku podatkowego 2004 nie prowadził działalności na wydzierżawionych gruntów, a niemożność prowadzenia tej działalności wynikała ze względów technicznych.
Organ podatkowy dostrzega trudności w interpretacji pojęcia względów technicznych" w rozumieniu przepisu art. 1 a ust. 1 pkt. 3 ustawy podatkowej. Trudności te usiłuje pokonać poprzez rozdzielenie pojęć "gruntu" jako przedmiotu opodatkowania i pojęć "złoża" i "kopaliny". Organ pomija jednak, iż grunt nie może posiadać takiej cechy jak względy techniczne". Skoro grunt to część powierzchni ziemskiej stanowiący odrębny przedmiot własności, to podział powierzchni ziemskiej na grunty" ma charakter konwencjonalny, a nie przyrodniczy. Wyodrębnienie nieruchomości gruntowych opiera się bowiem nie na podstawie fizycznych właściwości powierzchni ziemskiej. lecz na podstawie kryterium formalnego wynikającego z art. 46 par. 1 kc.
Grunt w rozumieniu prawa cywilnego ma więc tylko takie cechy jak granice, właściciel i ewentualnie księgę wieczystą, nie ma natomiast żadnych innych cech, w tym i
względów technicznych". W doktrynie przyjmuje się (M. Rusinek. Komentarz do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych), iż ustawodawcy chodziło o obiektywne okoliczności natury technicznej uniemożliwiające wykorzystanie go [gruntu] do celów konkretnej działalności prowadzonej przez dany podmiot".
Zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy podatkowej, jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie.
W ocenie Skarżącej, organ II instancji dokonał błędnej wykładni, iż ta zmiana sposobu wydostania gruntu musi mieć charakter trwały.
Zdaniem skarżącego uzasadnione są także zarzuty w zakresie obrazy przepisów art. 2 ust. 2 upol, który opodatkowania przez organ podatkowy gruntów rolnych (LIV, LV i W) podatkiem od nieruchomości według stawki jak dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą bez wyjaśnienia, czy grunty te są na taką działalność zajęte. Powierzchnia oznaczona ewidencji gruntów jako W (rowy) to użytki rolne w rozumieniu par. 68 rozporządzenia MRRiB z 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Rowy jako użytki rolne co do zasady podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym.
Podatkiem od nieruchomości będą obciążone jedynie wtedy, gdy są fizycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, co wynika z przepisu art.2 ust. 2 upol.
W okolicznościach sprawy podatkowej jest oczywiste, iż w okresie I-IV i XI-XII 2004 anty te nie były zajęte fizycznie na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej.
W ocenie Skarżącej, sposób przeprowadzenia postępowania podatkowego sprawia, iż naruszono przepisów ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako ppsa ) sprowadza się do badania zgodności decyzji z prawem.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zarzuty jakie pod jej adresem sformułowała strona skarżąca mają zaś, zdaniem Sądu, swoje źródło w wadliwym rozumieniu przez nią istoty podatku od nieruchomości.
Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31, zwanej dalej upol) definiuje pojęcie podatnika podatku od nieruchomości, którymi są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami bądź posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych oraz użytkownikami wieczystymi gruntów.
Dla powstania obowiązku podatkowego istotnym jest zatem tylko fakt pozostawania podmiotem prawa własności lub innej formy prawnego władztwa nad rzeczą.
Podatek od nieruchomości ma tym samym charakter majątkowy, w takim znaczeniu, że obowiązek podatkowy powstaje przez sam fakt posiadania nieruchomości, bez względu na to, czy przynosi ona zysk posiadaczowi, czy też na tę nieruchomość należy ponieść nakłady w celu utrzymania jej w stanie zdatnym do użytku, a także na pewnym poziomie estetycznym (p. wyrok NSA z 09.03.1994 r., SA/Gd 1200/93, Wspólnota 1994/35, str.18).
Podatek od nieruchomości nie jest zaś formą opodatkowania związaną z działalnością gospodarczą i nie nawiązuje w swojej konstrukcji do efektów ekonomicznych uzyskiwanych przez jej wykorzystywanie. Decydujące znaczenie ma to, że podstawę opodatkowania gruntów stanowi ich powierzchnia. Nie jest natomiast ważne jak intensywne jest wykorzystywanie tych nieruchomości i jakie przynosi to efekty gospodarcze (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 maja 2004r. o sygn. I SA/Lu 59/2004, niepublikowany).
Analiza art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych pozwala wyciągnąć wniosek, iż opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają wszystkie grunty (poza wyłączonymi i zwolnionymi z podatku na mocy ustawy), bez względu na to, czy są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Niemniej istnienie takiego związku przesądza o wysokości podatku.
Dla oceny, czy rację miały organy podatkowe twierdząc, iż w okolicznościach niniejszej sprawy sporny grunt związany był z prowadzeniem działalności gospodarczej podstawowe znaczenie miało natomiast rozstrzygnięcie, czy grunt ten
odpowiadał definicji ustanowionej w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., zgodnie z którą gruntem, jest grunt będący w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
W związku z koniecznością ustalenia związku spornego gruntu z prowadzoną przez spółkę działalnością gospodarczą w okolicznościach niniejszej sprawy istotnym było zatem wyjaśnienie w sposób nie budzący wątpliwości dwóch kwestii, a mianowicie tego, czy wymieniony przedmiot opodatkowania był w posiadaniu przedsiębiorcy oraz czy istniały względy techniczne uniemożliwiające wykorzystywanie gruntu do prowadzenia tej działalności.
Analizując akta sprawy Sąd w składzie orzekającym stwierdził, iż poczynione przez organy obu instancji ustalenia faktyczne i wysnuta z nich ocena całokształtu okoliczności sprawy, na gruncie wymienionych regulacji prawnych, nie budzi zastrzeżeń. Oczywistym pozostaje zatem w świetle akt postępowania, w tym dołączonych dokumentów (umowy dzierżawy z dnia 05.04.2000r., "plan ruchu odkrywkowego zakładu górniczego "), iż skarżąca spółka była w 2004 przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej. Jednocześnie prowadząc w sposób zorganizowany i ciągły działalność gospodarczą w zakresie eksploatacji zasobów naturalnych przez cały rok podatkowy była posiadaczem dzierżawionych gruntów, stanowiących w całości teren wykorzystania górniczego, stosownie do uzyskanej koncesji.
Zdaniem Sądu, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organy miały podstawy do przyjęcia, iż nieistotną kwestią pozostaje w sprawie to, że podatnik eksploatuje na podstawie uzyskanej koncesji 127,8016 ha z posiadanych 139,57 ha gruntów. W świetle bowiem art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przedmiot opodatkowania nie ogranicza się jedynie do gruntów wykorzystywanych bezpośrednio przez podatnika do wydobywania torfu, a dotyczy wszystkich gruntów posiadanych przez niego jako przedsiębiorcę. SKO słusznie też wywiodło, iż sezonowy charakter tej działalności nie stanowi względów technicznych uniemożliwiających wykorzystanie przedmiotu opodatkowania w rozumieniu powołanego art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Ponadto zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia treści art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jak zarzuca Spółka, ponieważ z bezspornego dowodu jakim jest protokół oględzin z dnia 15.10.2004 roku wynika, że na działce nr "[...]" oznaczonej w rejestrze gruntów jako las i wody, położony był tor kolejki wąskotorowej do przewożenia torfu, zaś obok toru przebiegał pas wykorzystywany do przejazdu maszyn, natomiast na działce o nr 43/2 oznaczonej w rejestrze gruntów jako lasy, w dniu kontroli na działce znajdowały się pojemniki na torf, hałdy torfu, a nadto przez działkę przebiegał tor kolejki wąskotorowej.
Zatem te obie działki były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i podlegały podatkowi od nieruchomości, a nie podatkowi rolnemu, jak domagał się skarżący podmiot.
W ocenie składu orzekającego nietrafny jest zarzut opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów, gdzie znajdują się rowy, albowiem w oparcie o dokumenty tj. Plan ruchu zakładu górniczego oraz zeznań świadków, grunty sklasyfikowane jako wody, są rowami posadowionymi na terenie górniczym i służą do odprowadzania wód opadowych i gruntowych, zatem są związane z działalnością gospodarcza Skarżącego
Sąd, w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wyrażone w wyroku z dnia 19 maja 2004r., oparte na podobnym stanie faktycznym. Z opisanych na wstępie względów podatek od nieruchomości, nie odnosi się bowiem w swojej istocie do efektów ekonomicznych uzyskiwanych przez jej wykorzystywanie. Decydujące znaczenie ma to, że podstawę opodatkowania gruntów stanowi ich powierzchnia. Nie jest natomiast ważne jak intensywne jest wykorzystywanie tych nieruchomości i jakie przynosi to efekty gospodarcze, zaś podstawowym kryterium związku z działalnością gospodarczą jest samo posiadanie.
Istotnym jest, jak trafnie zauważył WSA w cytowanym wyżej wyroku, iż "związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej oznacza także związek pośredni służący prowadzonej działalności i nie może być utożsamiany jedynie z działalnością faktyczną. Tym samym przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej, nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania do tej nieruchomości stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Nieruchomość taka mimo chwilowego jej niewykorzystywania, z różnych przyczyn, nie przestaje być nieruchomością związaną z prowadzoną przez dany podmiot działalnością gospodarczą (zob. wyrok NSA z 08.04.1997 r., SA/Po 3225/95, OSS 1997/4/112; wyrok NSA z 13.07.1994 r., III SA 108/94, Monitor Podatkowy 1995/4/114 i wyrok NSA z 03.12.1992 r., SA/Kr 1020/92, Serwis Podatkowy 1999/10, str. 15)."
Na tle okoliczności niniejszej sprawy wskazane przez Spółkę czasowe, bo związane z okresowością wydobycia torfu, zaprzestanie działalności na gruncie stanowiącym, jak słusznie zauważył organ, w całości teren wykorzystania górniczego, nie może być zatem uznane za techniczną przyczynę uniemożliwiającą wykorzystanie przedmiotu opodatkowania, w rozumieniu powołanego art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Względy techniczne gruntu, o których mowa w tym przepisie nie dotyczą bowiem właściwości torfu w okresie jesienno -zimowym, które mają wpływ na sezonowość prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności wydobywczej, nie zaś na związek tej nieruchomości z działalnością gospodarczą.
Trafna jest przy tym uwaga organu, iż uznanie stanowiska skarżącego za słuszne skutkowałoby przyjęciem, że każda nieruchomość, której wykorzystanie do celów na które została przeznaczona jest niemożliwe z uwagi na warunki pogodowe i pory roku, powinna być opodatkowana w zależności od jej wykorzystania w danym okresie. Taka wykładnia pojęcia względów technicznych byłaby zaś zbyt daleko idąca i odbierałaby sens regulacji dotyczącej obowiązku podatkowego w podatku od
nieruchomości, ciążącego na podatnikach o statusie przedsiębiorcy.
Z tych samych przyczyn uznać należało, iż nie może być mowy w okolicznościach sprawy o zaistnieniu przesłanki do obniżenia podatku, o której mowa w art. art.6 ust.3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Występujący bowiem sezonowo brak możliwości wydobywania torfu nie jest zmianą sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania w rozumieniu wymienionego przepisu, która to zmiana, również w tym przypadku powinna mieć charakter trwały. W tym zakresie Sąd stanął na stanowisku, iż z uwagi na treść art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy, obniżenie podatku na podstawie art.6 ust.3 mogłoby dotyczyć jedynie sytuacji związanej z zaprzestaniem funkcjonowania podmiotu w obrocie gospodarczym.
Reasumując stwierdzić należy, iż względy techniczne uniemożliwiające wykorzystanie przedmiotu opodatkowania przez posiadacza gruntu muszą mieć zaś cechę trwałości. Przejściowe przeszkody związane z właściwościami torfu w okresie jesienno -zimowym, które mają wpływ na sezonowość prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności wydobywczej nie pozbawiają zaś przedmiotu opodatkowania ustawowych przymiotów gruntu związanego z działalnością gospodarczą.
Jednocześnie "związanie z prowadzeniem działalności gospodarczej", o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie może być, zdaniem Sądu, utożsamiane jedynie z działalnością faktyczną. Gdyby bowiem ustawodawca zamierzał powiązać obowiązek podatkowy tylko z działalnością faktyczną, to niewątpliwie dałby temu wyraz w art. 5 ust.2 tej ustawy.
Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w sposób wyczerpujący. Uzyskane w jego toku dowody poddane zostały wnikliwej i poprawnej ocenie. Świadczy zresztą o tym analiza motywów zaskarżonej decyzji dokonana w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która pozwala przyjąć, że rozumowanie organów podatkowych, w tym zwłaszcza organu pierwszej instancji, uwzględnia przedstawione wyżej reguły postępowania podatkowego.
Organ odwoławczy, jak też Wójt Gminy, jako organ podatkowy, poddali bowiem swej ocenie wszystkie uzyskane dowody, w tym oględziny Kopalni i opinie biegłych, po czym za pomocą wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, wykazał bezpodstawność twierdzeń skarżącej spółki.
W ocenie Sądu postępowanie w sprawie przeprowadzone było zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej i z zapewnieniem stronie czynnego udziału, to zarzut
naruszenia przepisów o postępowaniu jest bezpodstawny.
Dokonana w oparciu o prawidłowe ustalenia faktyczne ocena prawna stanowiła uzasadnioną podstawę wymiaru podatku od nieruchomości na podstawie powołanych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego przepisów ustawy z dnia z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art.151 ppsa oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło