II SA/Gl 585/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008r. sprawy ze skargi L.T. i D.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...). nr (...) w przedmiocie odmowy umożliwienia przeglądania akt w sprawie gminnego kolektora kanalizacyjnego i przyłącza uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że podlega ono wykonaniu. W piśmie z dnia [...] r. adresowanym do Gminnego Zakładu [...] w M. a przesłanym również m.in. do wiadomości Wójta Gminy M. D. T. w związku z awarią kolektora kanalizacyjnego w rejonie ulicy [...] na działce nr [...] w M., domagał się udostępnienia mu wglądu w dokumentację sieci kanalizacyjnej w tym rejonie celem sprawdzenia poprawności jej wykonania. W związku z tym pismem został poinformowany osobiście w dniu [...] r. przez Zastępcę Wójta Gminy M., że przedmiotowa dokumentacja zostanie mu udostępniona do wglądu w dniu [...] r. Do tego jednak nie doszło, gdyż w tym dniu Zastępca Wójta poinformował go o odmowie udostępnienia wglądu do dokumentacji "bez podania przyczyny". Zdarzenie to znalazło odzwierciedlenie w spisanej w tym dniu notatce służbowej podpisanej zarówno przez Zastępcę Wójta jak i D. T. W zażaleniu na odmowę udostępnienia przedmiotowej dokumentacji skierowanym do SKO w B. z powołaniem się na treść art. 141 § 1 w zw. z art. 74 § 2 kpa D. i L. małżonkowie T. opisali swoje starania związane z uzyskaniem wglądu do dokumentacji, podjęte jak stwierdzili w związku " z toczącym się postępowaniem odszkodowawczym" za szkodę którą ponieśli w wyniku awarii kolektora. Powołali się też na treść art. 141 § 2 i art. 63 § 2 kpa. Ustosunkowując się do tego zażalenia Wójt Gminy M. stwierdził, że nie prowadził żadnego postępowania w którym żalący się posiadaliby przymiot strony. W szczególności nie byli oni stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowej kanalizacji. Dokumentacja tej kanalizacji nie obejmowała też doprowadzenia kanalizacji do budynku małżonków T. W odpowiedzi na to pismo D. i L. małżonkowie T. w piśmie do SKO w B. z dnia [...] r. podnieśli, iż stanowisko Wójta pozostaje w sprzeczności z treścią art. 61 ust. 1 i 2 kpa oraz art. 74 ust. 3 Konstytucji RP i art. 11 b pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) oraz art. 73 § 1 i 2 kpa. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Jako podstawę prawną tego orzeczenia wskazało m.in. art. 134 w zw. z art. 144 kpa. Uzasadniając to rozstrzygnięcie stwierdziło, że zażalenie nie zostało wniesione na postanowienie, bo takie nie zostało przez Wójta Gminy M. wydane, a na czynność materialno – techniczną tego organu, na którą takie zażalenie nie przysługuje. Czynnością tą jest notatka służbowa spisana w dniu [...] r. przez Zastępcę Wójta Gminy M. Złożenie zażalenia na taką czynność jest zaś niedopuszczalne. Jednocześnie SKO w B. pouczyło żalących się, że mogą się domagać uzyskania wglądu do interesującej ich dokumentacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. Nr 112 poz. 198 ze zm., zwanej dalej ustawą o dostępie do informacji publicznej). W skardze na powyższe postanowienie SKO w B. do sądu administracyjnego L. i D. małżonkowie T. zarzucili, iż zostało ono wydane z naruszeniem art. 174 § 2 kpa, art. 125 § 2 w zw. z art. 14 § 2 kpa, art. 73 § 1 i 2 kpa, art. 11 b pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 2 § 1, art. 3, art. 4, art. 10 i art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Powołali się też na bliżej orzeczone w skardze wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych zapadłe w sprawach dotyczących dostępu do informacji publicznej. Nadto skarżący stwierdzili, że odmówienie im wglądu do jawnych dokumentów uniemożliwia im realizację ich interesu prawnego w postępowaniu, którego przedmiotem są roszczenia odszkodowawcze. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i co do zasady jego uzasadnienie. Dodatkowo podniosło, że skarżący dopiero w skardze dla uzasadnienia swojego stanowiska powołali się na ustawę o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty, zgłoszone zresztą bez bliższego ich uzasadnienia, zasługują na akceptację. Nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) Sąd stwierdził bowiem, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c tej ustawy. Przyjmując, że w sprawie nie zapadło wydane przez organ I instancji żadnej orzeczenie, które mogłoby być przedmiotem zaskarżenia środkiem odwoławczym i podejmując w konsekwencji postanowienie oparte na treści art. 134 w zw. z art. 144 kpa SKO wystarczająco i przekonywująco zdaniem Sądu tego stanowiska nie uzasadniło. W szczególności nie rozważyło bliżej czy za orzeczenie zapadłe w postępowaniu administracyjnym, podlegające zaskarżeniu, nie mogła być uznana notatka służbowa spisana w dniu [...] r. przez J. Z. - Zastępcę Wójta Gminy M., a więc przez osobę, która przy spełnieniu pewnych warunków ( m.in. gdyby działała z upoważnienia Wójta ) mogłaby działać jako organ administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa, uprawniony do załatwienia sprawy administracyjnej m.in. przez wydanie decyzji administracyjnej o jakiej mowa w art. 104 kpa, czy też do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 74 § 2 kpa. Notatka ta powinna być dodatkowo bliżej oceniona z punktu widzenia treści art. 107 § 1, art. 124 § 1 i art. 14 § 1 i 2 kpa, czego SKO nie uczyniło. Przyjęło bowiem bez bliższej analizy i uzasadnienia, że notatka ta stanowi czynność materialno – techniczną. Nie rozważyło przy tym jak organ I instancji powinien potraktować wniosek skarżącego z dnia [...] r. złożony m.in. w Urzędzie Gminy w M. i jaki był przedmiot żądania objętego tym wnioskiem. Doszło do tego z naruszeniem treści art. 7,8 i 9 kpa. W konsekwencji nie wyjaśniono dokładnie czy w sprawie toczyło się postępowanie administracyjne, które mogło i powinno być zakończone wydaniem konkretnego orzeczenia i czy, jak już stwierdzono, wymogów takiego orzeczenia nie spełniała objęta zażaleniem notatka urzędowa. Z tego też względu nie sposób odeprzeć obecnie zarzutu skarżących że ich wniosek powinien być rozpatrzony w oparciu o ustawę o dostępie do informacji publicznej. Nie może mieć przy tym istotnego znaczenia, że wyraźnie na takie intencje skarżący powołali się dopiero w skardze do sądu , skoro wcześniej nie zostali oni wezwani do skonkretyzowania tych intencji celem wyjaśnienia i ustalenia przedmiotu postępowania i wyjaśnienia chociażby kwestii czy toczy się jakieś postępowanie w którym miałaby zastosowanie treść art. 74 § 2 kpa, na którą powołano się w zażaleniu. Należy przy tym stwierdzić, że na przepis ten skarżący powołali się bez wykazania, że toczy się jakieś postępowanie, którego są stroną i w którym mogą się domagać udostępnienia im akt sprawy tego postępowania. Powoływanie się na ten przepis oraz treść art. 73 § 1 i 2 pozostaje przy tym w oczywistej sprzeczności z jednoczesnym powołaniem się, jak to uczyniono w skardze, na treść wymienionych tam przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Strony danego postępowania, a do takiego odnosi się treść art. 73 i 74 kpa mają bowiem samoistne prawo dostępu do informacji zawartych w aktach tego postępowania z pominięciem uprawnień wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Trudno też zarzucić, jak to uczyniono w skardze, że SKO nie wzięło pod uwagę przytoczonych tam wyroków sądów administracyjnych, w sytuacji gdy odnoszą się one sensu stricte do postępowań opartych na ustawie o dostępie do informacji publicznej, na którą to ustawę skarżący wcześniej w ogóle się nie powoływali, a SKO swoje orzeczenie oparło na przepisie formalnym. Przedmiotowa zmienność stanowiska skarżących ( korzystających przy tym, jak to wynika, ze stwierdzenia skarżącego złożonego na rozprawie sądowej z pomocy "prawników"), niewątpliwie nie ułatwiająca organom orzekającym właściwego rozpoznania sprawy, nie mogła mieć jednak wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Jak bowiem wykazano wyżej zapadło ono w warunkach o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a. Skutkowało to zgodnie z tym przepisem jego uchyleniem. W przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wyjaśni SKO w pierwszej kolejności czy przed Wójtem Gminy M. toczyło się jakieś postępowanie w którym skarżący byli stroną i w którym przysługiwałoby im uprawnienie wynikające z treści art. 73 kpa. W przypadku dokonania w tym względzie pozytywnego ustalenia rozważy SKO czy objęta zażaleniem notatka służbowa z dnia [...] r. nie stanowi postanowienia o jakim mowa w art. 74 § 2 kpa. Przy negatywnym ustaleniu, co będzie równoznaczne z zakwalifikowaniem żądania skarżących do rozpoznania w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, rozważy zaś SKO czy notatka ta nie spełnia wymogów decyzji o jakiej mowa w art. 16 tej ustawy.