III SA/Wa 1584/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z [...] marca 2007r. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Z. przez przesłanie do Banku P. S.A. zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Zobowiązany otrzymał zawiadomienie to wraz z odpisami tytułów wykonawczych (nr [...],[...],[...])[...] marca 2007r. Tytuły wykonawcze obejmowały należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 25.000 zł., opłaty egzekucyjnej w wysokości 68 zł i koszty upomnienia w wysokości 10,70 zł. Bank uznał zajęcie i przekazał ww. należność na rachunek organu egzekucyjnego. Zobowiązany 26 marca 2007r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania, podnosząc, iż nie doręczono mu upomnienia. Wniósł też o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z [...] kwietnia 2007r. umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego z powodu wyegzekwowania zobowiązań. W podstawie prawnej wskazał art. 105, art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 35 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954, dalej jako "u.p.e.a."). Wyjaśnił ponadto, że w wyniku zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego wyegzekwowano w całości należność objętą tytułami egzekucyjnymi i postępowanie egzekucyjne zakończono. Wniosek strony stał się bezprzedmiotowy. Dodatkowo organ egzekucyjny w piśmie z 4 kwietnia 2007r., na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. przekazał zarzuty wierzycielowi Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego [...] W., w celu zajęcia stanowiska. W zażaleniu z 19 kwietnia 2007r. na ww. postanowienie strona wniosła o jego uchylenie, umorzenie postępowania i zwrot wyegzekwowanych należności, ze względu na naruszenie w sposób rażący art. 105 § 1, art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 35 § 1 u.p.e.a. Wyjaśniła, że k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym, można stosować tylko i wyłącznie, gdy nie stoi to w sprzeczności z ratio legis u.p.e.a. Skoro zobowiązany wniósł o wstrzymanie wykonania lub umorzenie postępowania, wnioski te należało rozpoznać co do istoty. Należało też wziąć pod uwagę art. 56, bądź art. 59 u.p.e.a. Podniosła, że obowiązek egzekucyjny jest niewymagalny, więc zażalenie winno być uwzględnione. Organ nie wziął pod uwagę kopii zarzutów z 26 marca 2007r., kopii zażalenia i kopii zarzutów z 25 września 2006r., kopii zażalenia z 12 października 2006r. Zdaniem zobowiązanego klauzule wykonalności zostały anulowane. Nie doszło też do jednoczesnego zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, czym naruszono art. 80 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie mógł też egzekwować należności przed rozpatrzeniem zarzutów. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] lipca 2007r. stwierdził, że postanowienie organu I instancji nie podlegało zaskarżeniu, gdyż ani u.p.e.a. ani k.p.a. nie przewidywały możliwości złożenia zażalenia w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, z powodu wyegzekwowania zobowiązań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 listopada 2007r., sygn. akt III SA/Wa 1620/07 uchylił ww. postanowienie organu drugiej instancji ze względów procesowych. Wyjaśnił, że organ odwoławczy nie zbadał możliwości zastosowania w sprawie przepisów k.p.a. - art. 105 § 1, art. 127 § 1, art. 138 § 1 i art. 144. Postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego było zaskarżalne. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prawidłowo pouczył stronę o zażaleniu. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] kwietnia 2008r. wydanym na podstawie art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17, art. 18 i art. 35 § 1 u.p.e.a., skierowanym do Miasta [...] W. – Z., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że stosownie do art. 35 § 1 u.p.e.a. możliwe jest wstrzymanie przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego w przypadkach uzasadnionych. Z art. 1a pkt 16 u.p.e.a. wynika natomiast, że wstrzymanie wykonania dotyczy zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności oraz niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych. Zastosowany wobec strony środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego okazał się skuteczny. W momencie wniesienia wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego całą należność wraz z kosztami egzekucyjnym wyegzekwowano i organ egzekucyjny nie miał podstaw do wstrzymania wykonania tego środka oraz do stosowania nowych środków egzekucyjnych. Merytoryczne rozstrzygnięcie stało się niemożliwe i niedopuszczalne. Prawidłowe było zatem uznanie przez organ pierwszej instancji, że postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 35 § 1 u.p.e.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił też, że zarzut niedoręczenia upomnienia, żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego i zwrotu wyegzekwowanych kwot, wykracza poza ramy postępowania, a kwestie te są przedmiotem odrębnego postępowania, prowadzonego w trybie art. 34 u.p.e.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego w wysokości 2.400 zł. Zarzuciła naruszenie: - art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. przez zaniechanie badania dopuszczalności egzekucji oraz przystąpienie do egzekucji, gdy nie było zgodności egzekwowanego obowiązku z obowiązkiem nałożonym na zobowiązanego, - art. 33 pkt 3 u.p.e.a. przez egzekwowanie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] W. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Wyjaśniła, że zgodnie z art. 122 § 2 u.p.e.a. postanowienie o nałożeniu grzywny z 18 września 2006r. powinno zawierać między innymi wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu. Pominięcie terminu stanowi naruszenie prawa materialnego, skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 1998r., sygn. akt I SA 793/98). Termin 7-dniowy jest ustawowym uprawnieniem zobowiązanego i nie może być skrócony. - art. 35 § 1 i 2 w związku z art. 33 i art. 27 § 1 pkt 6, pkt 9 u.p.e.a. przez umorzenie postępowania w sprawie. Stwierdziła, że nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania, gdy egzekucję skutecznie zakończono przed upływem terminu do zgłoszenia zarzutu (wyrok NSA z 15 grudnia 1998r., sygn. akt SA 1593/97, LEX Temida CD, Sopot 2004). - art. 7, art. 75, art. 76 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez świadome pominięcie dowodu skutkujące błędną interpretacją i niewłaściwym zastosowaniem. Strona w uzasadnieniu zarzuciła naruszenie zasady praworządności, zasady zaufania do organów Państwa, zasady prawdy obiektywnej oraz fundamentalnej zasady dwuinstancyjności postępowania polegającą na nie rozpatrzeniu merytorycznym zażalenia i nie ustosunkowaniu się do zgłoszonych w nim zarzutów. Wyjaśniła, że wyrokiem z 30 stycznia 2008r. sygn. akt VII SA/Wa 1743/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Dyrektor powinien więc zawiesić lub umorzyć postępowanie egzekucyjne, zgodnie z art. 34 w związku z art. 59 i art. 60 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim bądź do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 - 2 P.p.s.a.). Żadna z wyżej wymienionych przesłanek w sprawie nie zaszła. Przedmiotem oceny sądowej były postanowienia wydane przez organy egzekucyjne pierwszej i drugiej instancji w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 35 § 1 i art. 18 u.p.e.a. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, zarówno postanowienie pierwszej instancji, jak również postanowienie drugiej instancji odpowiadają prawu. Organy egzekucyjne w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć przedstawiły, a w szczególności Dyrektor Izby Skarbowej w W., w sposób szczegółowy stan faktyczny sprawy, jak również wyjaśnił dlaczego niemożliwe jest ustosunkowanie się do zarzutów zażalenia. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w ramach postępowania zażaleniowego związanego z wydaniem przez organ pierwszej instancji postanowienia o umorzeniu postępowania w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie był zobowiązany do rozpatrywania zarzutów zobowiązanego w trybie art. 34 u.p.e.a. Prawidłowo przy tym wyjaśnił, że w odrębnym postępowaniu, zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego (niedoręczenie upomnienia, żądanie umorzenia w związku z tym postępowania i zwrot wyegzekwowanych należności) zostaną rozpatrzone. Tym samym Sąd za prawidłowe uznaje ustosunkowanie się przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. do ww. kwestii. Sąd zauważa ponadto, że kwestia zawieszania postępowania egzekucyjnego (art. 56 u.p.e.a.), jak również umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.) stanowią odrębne, od zarzutów oraz od wstrzymania postępowania egzekucyjnego w związku z wniesionymi zarzutami tryby, przewidziane w ramach postępowania egzekucyjnego. Należy także wyjaśnić, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na mocy art. 59 u.p.e.a. różni się od umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem strony o wstrzymanie wykonania. W pierwszym z postanowień umarzane jest postępowanie egzekucyjne w związku z wystąpieniem przesłanek wskazanych w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., w drugim przypadku dochodzi do umorzenia postępowania wpadkowego w związku z tym, że postępowanie egzekucyjne zakończyło się przez realizację tytułu egzekucyjnego, czyli z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 35 § 1 oraz art. 17 u.p.e.a. W związku z tym zarzut strony, że doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego jest niezrozumiały. Postępowanie egzekucyjne zakończyło się realizacją tytuły wykonawczego i nie było potrzeby jego umarzania z powodów wskazanych w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Niezasadne były więc zarzuty strony o naruszeniu art. 35 § 1 i 2 w związku z art. 33 i art. 27 § 1 pkt 6, pkt 9 u.p.e.a. przez umorzenie postępowania w sprawie. Sąd uznał tym samym za niczym nieuzasadnione i oczywiście bezzasadne zarzuty strony skarżącej o naruszeniu w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego art. 56 i art. 59 u.p.e.a. Żaden z tych przepisów nie miał zastosowania w sprawie wstrzymania wykonania postępowania egzekucyjnego. Organy obu instancji, a w szczególności Dyrektor Izby Skarbowej, prawidłowo odwołał się do treści art. 35 § 1 u.p.e.a. oraz art. 1a pkt 16 u.p.e.a. rozpatrując wniosek strony o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 21 listopada 2007r., sygn. akt III SA/Wa 1620/07, wydanym w niniejszej sprawie, przesądził kwestię możliwości zaskarżenia postanowienia umarzającego postępowanie w wyżej wymienionej kwestii. Zarówno Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, jak również organ drugiej instancji związane były, na mocy art. 153 P.p.s.a., oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. orzeczeniu. W orzeczeniu ww. skład orzekający nie kwestionował również merytorycznej poprawności postanowienia organu pierwszej instancji. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdza ponadto, że prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, że w sytuacji, gdy doszło do wyegzekwowania należności, która w całości zaspokoiła wierzyciela niemożliwe jest wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub odmowa wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a więc wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Organ egzekucyjny nie podejmuje już ani czynności egzekucyjnych, ani innych działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Nie może zatem wstrzymać żadnych czynności. Nie może merytorycznie rozpatrywać wniosku o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych. Postępowanie egzekucyjne osiągnęło swój cel – dochodzona należność została wyegzekwowana wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Racjonalne jest zatem wydanie w takiej sytuacji postanowienia o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem strony o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Działania organów administracyjnych ma również umocowanie w treści art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18, art. 17 i art. 35 § 1 u.p.e.a. Sąd stwierdza bowiem, że w postępowaniu egzekucyjnym, z uwagi na jego specyfikę zamiast decyzji, stosownie do art. 17 § 1 u.p.e.a. władcze rozstrzygnięcia spraw z wniosku strony rozstrzygane są postanowieniami, a nie decyzjami, do których odwołuje się art. 105 § 1 k.p.a. Sąd stwierdza również, że skoro organy egzekucyjne nie rozpatrywały merytorycznie wniosku strony, nie mogły też naruszyć wskazanych przez stronę art. 7, art. 75, art. 76 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez świadome pominięcie dowodu skutkujące błędną interpretacją i niewłaściwym zastosowaniem. Oczywiście bezzasadne są również zarzuty naruszenia przy wydawaniu podlegających sądowej kontroli postanowień art. 29 § 1 i 2 oraz art. 33 pkt 3 u.p.e.a. przepisy te nie mogły być stosowane w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego. Kwestie dopuszczalności egzekucji oraz egzekwowania obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] W. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia mogą być rozstrzygane przez organy egzekucyjne w odrębnym trybie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, na co prawidłowo zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu. Sąd, mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.