II OSK 235/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-02-02
Skład orzekający: Barbara Adamiak, Jerzy Stelmasiak, Jerzy Dudek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, nakładając grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego, ma obowiązek szczegółowo uzasadniać jej wysokość w odniesieniu do możliwości finansowych zobowiązanego, czy też wystarczające jest uzasadnienie oparte na celowości i skuteczności środka przymusu?Ratio decidendi
Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz środkiem nacisku mającym na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku poprzez dolegliwość finansową. W postępowaniu egzekucyjnym jedynym kryterium ustalania wysokości grzywny jest ocena jej skuteczności w nakłonieniu zobowiązanego do wykonania obowiązku, a nie jego możliwości finansowe. Organ egzekucyjny nie ma obowiązku szczegółowego uzasadniania wysokości grzywny w odniesieniu do sytuacji majątkowej zobowiązanego, a jedynie w zakresie celowości i skuteczności zastosowanego środka.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. F. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił jego skargę na postanowienie SKO w Kielcach utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Osiek o nałożeniu na M. F. grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z 2000 r. dotyczącej odtworzenia przepustu pod drogą. M. F. kwestionował zasadność nałożenia grzywny, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące niewykonalności pierwotnej decyzji i jej sprzeczności z prawem własności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. NSA Jerzy Dudek (spr.) Protokolant Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 02 lutego 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 499/08 w sprawie ze skargi M. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 14 listopada 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 499/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...], wydaną w oparciu o art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), Burmistrz Miasta i Gminy Osiek nakazał M. F. przywrócenie stanu poprzedniego "wodzieniaka" poprzez odtworzenie przepustu pod drogą dojazdową do pól na działce oznaczonej nr ewid. [...] w S. w terminie do 30 grudnia 2000 r. Obowiązek ten stał się wymagalny w dniu 15 grudnia 2000 r.
Wobec niewywiązania się przez M. F. z obowiązku wynikającego z powyższej decyzji, upomnieniem z dnia [...] października 2006 r. wezwano zobowiązanego do wykonania tego obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, które miało miejsce w dniu 27 października 2006 r.
Postanowieniem z dnia 10 lipca 2007 r. nałożono na M. F. grzywnę w wysokości 500 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, a wynikającego z decyzji z dnia [...] listopada 2000 r.
Na skutek zażalenia M. F. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu z powodu braku uzasadnienia wysokości nałożonej na zobowiązanego grzywny.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy Osiek nałożył na M. F. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1000 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, a wynikającego z decyzji z dnia [...] listopada 2000 r.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do złożenia zeznania o stanie majątkowym, z którego wynikało, że posiada on gospodarstwo rolne o pow. 2,83 ha, konia, krowę, ciągnik Ursus C-4011, budynek mieszkalny wybudowany w 1976 r., budynek inwentarsko - składowy wybudowany w 1981 r. oraz że mieszka wraz z matką, z którą prowadzi gospodarstwo rolne.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że ustalając wysokość grzywny, kierował się celowością i skutecznością zastosowania tego środka przymusu wobec zobowiązanego. Wymierzając grzywnę w wysokości 1000 zł, organ egzekucyjny uznał, że będzie ona skutecznym środkiem przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Osiek z dnia 27 listopada 2000 r. Wskazał, że celem zastosowania grzywny w celu przymuszenia nie jest wyrządzenie zobowiązanemu dolegliwości finansowej, ale bezpośrednie zapewnienie wykonania nakazu będącego podstawą postępowania egzekucyjnego.
Z treści art. 121 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej ustawą, nie można, zdaniem organu, wywodzić, że ma on obowiązek uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia możliwościami finansowymi zobowiązanego. Tym bardziej, że zobowiązany może uwolnić się od zapłacenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek (OSK 1148/04 wyrok NSA z dnia 16.02.2005r.). Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że zobowiązany pomimo upomnienia, nie wykonał ciążącego na nim obowiązku wynikającego z ostatecznej i wykonalnej decyzji, organ pierwszej instancji nałożył grzywnę w wysokości 1000 zł w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania tego obowiązku.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia M. F., utrzymało w mocy postanowienie z dnia 21 kwietnia 2008 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż postanowienie z dnia [...] kwietnia 2008 r. o nałożeniu grzywny zawiera wszystkie elementy przewidziane w art. 122 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Możliwość nałożenia przez organ grzywny w celu przymuszenia należy do kategorii tzw. uznania administracyjnego, co wymaga, aby organ egzekucyjny przytoczył ustalenia faktyczne wraz z uzasadnieniem, dlaczego nałożył grzywnę w takiej, a nie innej wysokości. Organ odwoławczy wskazał, że Burmistrz Miasta i Gminy Osiek dokonał ustaleń w zakresie stanu majątkowego zobowiązanego, przeprowadzając na tę okoliczność odpowiednie dowody (protokół z dnia 24 października 2007 r. i oświadczenie M. F. z dnia 9 listopada 2007 r.). Ustalając grzywnę w wysokości 1000 zł, organ wskazał, że kierował się skutecznością i celowością zastosowanego środka przymusu wobec zobowiązanego i uznał, że będzie ona skutecznym środkiem przymuszenia M. F. do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] listopada 2000 r.
Organ podkreślił, iż grzywna w celu przymuszenia została zastosowana wobec M. F. celem bezpośredniego wykonania nakazu, będącego podstawą postępowania egzekucyjnego, nie zaś celem wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości finansowej. Organ odwoławczy poinformował ponadto zobowiązanego, że zgodnie z art. 125 i 126 cytowanej ustawy, w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia ulegają umorzeniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. F. wniósł o "unieważnienie" postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy Osiek z dnia 21 kwietnia 2008 r. Skarżący nie podniósł żadnych zarzutów dotyczących tego postanowienia, lecz kwestionował zasadność wydania decyzji z dnia 27 listopada 2000 r., którą organ zobowiązał skarżącego do przywrócenia stanu poprzedniego "wodzieniaka". Skarżący podnosił m.in., że na mapach ewidencyjnych nie ma żadnych cieków, rowów przepustów i brak było w świetle stanu faktycznego sprawy oraz ustawy – Prawo wodne podstaw do nakazywania odtworzenia przepustu na jego działce. Skarżący wskazał, że wykonanie przez niego decyzji z dnia [...] listopada 2000 r. doprowadzi do podtapiania jego nieruchomości przez sąsiadów.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte z zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę sąd wskazał, że nie jest władny w niniejszej sprawie badać legalności decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Zarzuty skarżącego dotyczące ustaleń faktycznych, które doprowadziły do wydania decyzji z dnia [...] listopada 2000 r. powinny były być podnoszone w postępowaniu mającym na celu zbadanie zgodności z prawem wspomnianej decyzji, nie mogą być zatem przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu.
Sąd wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola sądowa postanowienia organu odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia skarżącego do wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. Grzywna w celu przymuszenia została nałożona na zobowiązanego w oparciu o przepis art. 119, art. 121 § 1,2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sąd wyjaśnił, iż organ stosuje grzywnę w celu przymuszenia m.in., gdy niemożliwym lub niecelowym byłoby zastosowanie innego środka egzekucyjnego. Grzywny nie należy traktować jako kary, ponieważ stanowi ona formę przymusu, której celem jest nakłonienie zobowiązanego do podjęcia określonego zachowania się poprzez zastosowanie wobec niego dolegliwości finansowej. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (art. 119 § 1 ustawy).
Sąd wskazał, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącemu w dniu 19 kwietnia 2007 r. (k. 74 akt adm.). Postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 21 kwietnia 2008 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 7 maja 2008 r. (k. 147 akt adm.). Treść tego postanowienia, zdaniem sądu, zawiera elementy wymienione w art. 122 § 2 ustawy. Również wysokość nałożonej grzywny nie może, w ocenie sądu, budzić wątpliwości, gdyż jest zgodna z art. 121 § 2 ustawy.
Sąd podkreślił, iż grzywna ta jest środkiem egzekucyjnym służącym przymuszeniu zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku. Rolą jej jest doprowadzenie do wykonania tego obowiązku i wysokość tej grzywny powinna realnie wpływać na wykonanie obowiązku określonego w tytule egzekucyjnym. Zdaniem sądu, organ pierwszej instancji wyjaśnił przesłanki, jakie brał pod uwagę, wymierzając grzywnę w wysokości 1000 zł. Zasadnie kierował się tutaj przede wszystkim efektywnością egzekucji oraz stanem majątkowym skarżącego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. F., działając przez pełnomocnika, będącego radcą prawnym i zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) w związku z art. 50 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo wodne i art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954);
2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 8 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób naruszający uzasadniony interes skarżącego oraz podważający jego zaufanie do organów administracji publicznej.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, iż poza kompetencjami tego sądu leży badanie legalności decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, a zarzuty podnoszone w sprawie przez skarżącego dotyczące ustaleń faktycznych, które doprowadziły do wydania decyzji z dnia [...] listopada 2000 r. powinny były być podnoszone w postępowaniu mającym na celu zbadanie zgodności z prawem wspomnianej decyzji, jednakże nie zgodził się z tezą, iż okoliczności merytoryczne leżące u podstaw wydania tytułu wykonawczego pozostają w całkowitym oderwaniu od zaskarżonej decyzji organu administracyjnego w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia.
Wskazał, iż decyzja w przedmiocie grzywny, aczkolwiek mająca charakter decyzji uznaniowej, nie oznacza decyzji całkowicie dowolnej.
Skarżący przytoczył treść art. 119 § 2, z której wynika, że grzywna w celu przymuszenia powinna być nakładana jako ostateczny środek egzekucyjny - po wyczerpaniu możliwości stosowania innych środków egzekucyjnych, a tymczasem z okoliczności sprawy wynika, że w przedmiotowym przypadku grzywna w celu przymuszenia została w istocie przekształcona przez organ administracyjny w środek represyjny. Przy pomocy tejże bowiem grzywny organ administracyjny usiłuje przymusić skarżącego do podjęcia działań ograniczających w sposób nieuzasadniony jego prawo własności, bezcelowych, bezsensownych, a co najważniejsze narażających go na poważne szkody materialne i to nie z jego własnej winy. Pomimo faktu, że to posiadacze sąsiadujących nieruchomości swoimi działaniami doprowadzili do zakłócenia stosunków wodno - prawnych, co potwierdza jednoznacznie protokół oględzin z dnia 21 listopada 2000 r., obowiązki administracyjne w kwestii przywrócenia stanu poprzedniego nałożono właśnie na skarżącego, pomimo, że ten nie podejmował żadnych działań mogących zakłócać stosunki wodno - prawne.
Skarżący podniósł, iż w trakcie postępowania nieuregulowana została również w żaden sposób, wbrew przepisom ustawy - Prawo wodne, kwestia odprowadzania wody ze stawów pana Walczyka i państwa Dąbrowskich pozostająca w ścisłej korelacji z decyzją wydaną wobec skarżącego. Co więcej, decyzją administracyjną nałożono na skarżącego obowiązek odtworzenia urządzenia wodnego w rzeczywistości nie figurującego w żadnych ewidencjach, na żadnych mapach ani oficjalnych planach terenu. Wywieść stąd należy, iż wobec skarżącego wydano decyzję trwale niewykonalną, a więc nieważną w świetle art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
Skarżący podkreślił również, że nałożono na niego obowiązek, który w przypadku jego wykonania spowodowałby istotne zwiększenie zagrożenia zalaniem jego własnego gospodarstwa i znajdujących się na nim obiektów gospodarskich, wobec braku jakiegokolwiek drożnego systemu dalszego odprowadzania wód do rzeki oraz braku perspektyw, że system taki kiedykolwiek powstanie, wobec całkowitej wieloletniej bierności w tej sprawie ze strony władz lokalnych.
W odczuciu skarżącego zarówno decyzja nakładająca obowiązek odtworzenia urządzeń wodnych, jak i postanowienie w sprawie wymierzenia grzywny zmierza do wymuszenia na skarżącym działań na jego własną szkodę, rażąco godząc w konstytucyjną zasadę ochrony prawa własności, nie biorąc pod uwagę uzasadnionego interesu skarżącego, a jednocześnie nie służąc żadnemu interesowi społecznemu, który winien zasługiwać na ochronę.
Zdaniem skarżącego, organ administracyjny, wydając postanowienie w kwestii grzywny przymuszającej, pomimo iż jest to akt uznaniowy, nie może działać na zasadzie całkowitej dowolności, ale winien opierać się na określonych kryteriach, w tym kryterium celowości, ochrony uzasadnionych interesów stron i interesu społecznego. Skarżący podkreślił, iż uznaniowość aktu musi każdorazowo zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony. W związku z tym skarżący kwestionuje nie tyle samo uznanie administracyjne, co pominięcie szeregu materiałów dowodowych i wnioski, jakie wyprowadzono wskutek takiego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Z materiału zgromadzonego w aktach przedmiotowej sprawy nie wynika, by zachodziła którakolwiek ze wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, w związku z czym, Naczelny Sąd Administracyjny mógł zbadać sprawę wyłącznie pod kątem naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego.
W pierwszej kolejności sąd drugiej instancji rozpatrzył podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego.
Stosownie do treści art. 119 § 1 ustawy, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Z kolei zgodnie z art. 119 § 2 ustawy grzywnę tę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zauważyć należy, ze stosownie do przepisu art. 7 § 2 ustawy, organ egzekucyjny winien stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Dążąc do wykonania przez skarżącego egzekwowanego obowiązku organ egzekucyjny miał w kontrolowanej sprawie do wyboru dwa środki egzekucyjne. Poza grzywną nałożoną w celu przymuszenia, mógł zastosować przewidziane w art. 127 ustawy wykonanie zastępcze. Środek ten polega na zleceniu innej osobie wykonania za zobowiązanego egzekwowanego obowiązku na jego koszt. W ocenie sądu drugiej instancji, ten drugi środek egzekucyjny jest bardziej dolegliwy, pociąga bowiem za sobą nieodwracalne dla zobowiązanego skutki natury finansowej. Natomiast, zgodnie z art. 125 i 126 ustawy, w razie wykonania obowiązku przez zobowiązanego nałożone nań grzywny, o ile nie zostały uiszczone lub ściągnięte podlegają umorzeniu w drodze postanowienia wydanego na wniosek zobowiązanego. Natomiast grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą mu być zwrócone w całości lub w części.
Zauważyć w tym miejscu należy, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się, stąd nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił również podniesionego w ramach omawianej podstawy kasacyjnej zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i 8 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji przesłanek podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności zaś nieuwzględnienie słusznego interesu strony i interesu społecznego przy wymierzaniu skarżącemu grzywny.
W ocenie sądu drugiej instancji, uzasadniając zastosowaną wysokość nałożonej grzywny, organ egzekucyjny mógł odwołać się jedynie do zasad celowości i skuteczności podjętych działań, co też w niniejszej sprawie uczynił.
Domaganie się od organu administracyjnego szczegółowego uzasadnienia wymierzenia grzywny w wysokości 1000 zł, a zatem dziesięciokrotnie niższej od maksymalnej przewidzianej w ustawie, stanowi przeniesienie na grunt postępowania egzekucyjnego obowiązków z postępowania jurysdykcyjnego. Wydając akt konkretyzujący uznaniowo prawo materialne, organ administracyjny w istocie ma obowiązek wyjaśnić kryteria, jakimi się kierował, ustalając taką a nie inną treść uznaniowego rozstrzygnięcia. Natomiast inaczej rzecz się ma w postępowaniu egzekucyjnym, w którym jedynym kryterium jest ocena dolegliwości z punktu widzenia skuteczności w nakłonieniu zobowiązanej strony do wykonania obowiązku.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł, iż organ nie przekroczył granic wyznaczonych przez ogólne zasady postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności przez zasadę racjonalnego działania wyrażoną w art. 7 § 2 ustawy oraz zasadę niezbędności wyrażoną w art. 7 § 3 ustawy. Wynika z nich obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony.
Ponadto wskazać należy na wadliwe sformułowanie powyższego zarzutu skargi kasacyjnej. Skarżący ograniczył się bowiem do wskazania naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. z pominięciem zarzutu naruszenia ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podczas, gdy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają w postępowaniu egzekucyjnym jedynie odpowiednie zastosowanie (art. 18 ustawy).
Zarzucanie sądowi pierwszej instancji naruszenia zasad ogólnych jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7 i 8 k.p.a. sugeruje, jakoby organ egzekucyjny miał obowiązek badania sprawy już załatwionej ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. o nałożeniu na stronę obowiązków przewidzianych w art. 50 ust. 1 i 2 Prawa wodnego z 1974 r.
Tymczasem sąd pierwszej instancji, dokonując kontroli postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej, która, co istotne, nie została zakwestionowana w drodze nadzwyczajnych środków zaskarżenia, nie jest kompetentny do badania legalności tej decyzji.
W związku z powyższym, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że organy egzekucyjne, ustalając wysokość grzywny we wskazanej wysokości, nie naruszyły granic uznania administracyjnego wyznaczonego przez powołane wyżej przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co czyni bezpodstawnym zarzut niedostatecznego wyjaśnienia przesłanek podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał również za bezpodstawny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, wyrażającego zasadę ochrony własności w związku z art. 50 ust. 1 i 2 Prawa wodnego z 1974 r. określającym przesłanki nakładania obowiązków w celu utrzymania właściwych stosunków wodnych na gruncie, bowiem przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym. Dyspozycją art. 50 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy kierował się organ na etapie postępowania wyjaśniającego, wydając decyzję o nałożeniu na skarżącego określonych obowiązków wynikających z tych przepisów. Natomiast podstawę prawną postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia stanowi art. 119 w związku z art. 20 § 1 pkt 2, art. 120 § 1, art. 121 § 1, 2 i 3 oraz art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem organ egzekucyjny, który, wydając rozstrzygnięcie w postępowaniu egzekucyjnym, nie stosował przepisów ustawy – Prawo wodne, nie mógł, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, dopuścić się ich naruszenia.
Powyższe odnosi się również do zarzutu naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, który mógł być podnoszony i weryfikowany jedynie w postępowaniu w sprawie decyzji z dnia [...] listopada 2000 r., którą nałożono na skarżącego określone obowiązki związane z przywróceniem właściwych stosunków wodnych na gruncie. W związku z tym, iż wymieniona decyzja zyskała przymiot ostateczności i nie została zakwestionowana w drodze nadzwyczajnych środków zaskarżenia, nie jest możliwe badanie jej legalności, w tym zgodności z zasadami konstytucyjnymi, na etapie egzekwowania obowiązków wynikających z jej treści.
Wobec powyższego sąd pierwszej instancji nie mógł oceniać ani celowości nałożenia na skarżącego obowiązków wynikających z decyzji z dnia 27 listopada 2000 r., ani weryfikować przedmiotowej decyzji pod katem możliwości jej wykonania w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło