II GZ 319/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2281/08 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 listopada 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2281/08, odrzucił wniosek E. Sz. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu postanowienia podniósł, że wyrokiem z 18 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. Sz. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wyrok z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu [...] stycznia 2009 r. Postanowieniem z 23 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, zaś pismem z [...] kwietnia 2009 r. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyznaczenie adwokata, w celu reprezentowania przed sądem E. Sz. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z [...] kwietnia 2009 r. poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla skarżącego adwokata z urzędu – T. K. Wyznaczony w sprawie adwokat [...] czerwca 2009 r. złożył w Wydziale Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącego [...] maja 2009 r. W dniu [...] lipca 2009 r. wpłynęła do Sądu sporządzona przez adwokata skarga kasacyjna od wyroku z 18 listopada 2008 r. Postanowieniem z 22 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną, z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu. Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie, w którym zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż pierwszorzędną kwestią jest ustalenie momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd przyjął, iż jest to dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło trzydzieści dni od daty udzielenia mu pełnomocnictwa. W przypadku spóźnienia pełnomocnika ustanowionego z urzędu z wniesieniem skargi kasacyjnej, 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu będzie niejako przedłużony do końca 30-dniowego terminu, liczonego od dnia podpisania pełnomocnictwa upoważniającego pełnomocnika do działania. Zastosowanie tej konstrukcji zapobiega sytuacji, w której pełnomocnik ustanowiony z urzędu będzie ograniczony do terminu 7 dni w sporządzeniu skargi kasacyjnej i tym samym nierówno traktowany w porównaniu z pełnomocnikiem ustanowionym z wyboru. Zdaniem WSA w Warszawie, ze złożonego pełnomocnictwa wynikało upoważnienie adwokata do reprezentowania strony skarżącej przed Sądem I instancji począwszy od [...] maja 2009 r. (dzień podpisania pełnomocnictwa przez skarżącego). Faktycznie dopiero z tym dniem wyznaczony pełnomocnik uzyskał możliwość zapoznania się z aktami sprawy oraz sporządzenia skargi kasacyjnej. Od tego też dnia należy liczyć wskazany 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z jednoczesnym wniesieniem skargi kasacyjnej. Mając na uwadze datę udzielenia adwokatowi z urzędu pełnomocnictwa w sprawie, Sąd stwierdził, iż termin złożenia środka prawnego upływał [...] czerwca 2009 r. Dla skutecznego dotrzymania tego terminu, niezbędnym było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do dnia jego upływu, tj. do [...] czerwca 2009 r. Skarga kasacyjna została wniesiona [...] lipca 2009 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony [...] sierpnia 2009 r., czyli po upływie 2 miesięcy od daty udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa adwokatowi. E. Sz. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniósł, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia należy liczyć od chwili podpisania przez skarżącego pełnomocnictwa. Jego zdaniem termin ten należy liczyć od dnia doręczenia adwokatowi podpisanego pełnomocnictwa, co w tej sprawie nastąpiło [...] czerwca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stwierdzić należy, że postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej nie ma wpływu na bieg tego terminu. Mimo braku podstawy do uznania, że termin ten został w takiej sytuacji przerwany, zawieszony lub przedłużony, to w razie uchybienia tego terminu, postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy może stanowić uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, kwestią zasadniczą w sprawie było ustalenie momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, co pozwalało na rozstrzygnięcie, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a., czy też podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a., jako spóźniony. Określenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sytuacji, gdy w terminie do jego wniesienia złożono wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, wskazał, że "w wypadku ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 p.p.s.a.), jest dzień, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Jak zasadnie podniósł Sąd I instancji, podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy na gruncie przepisów postępowania cywilnego wskazując konkretny nieprzekraczalny termin, stwierdzając, że ustaje on nie później, niż z upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej liczonego od dnia zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnikiem (uchwała składu 7 sędziów SN z 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08). Ze złożonego w sprawie pełnomocnictwa wynika, że upoważnienie dla adwokata do reprezentowania skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nastąpiło [...] maja 2009 r. i tego dnia pełnomocnik skarżącego uzyskał możliwość zapoznania się z aktami sprawy oraz sporządzenia skargi kasacyjnej. Od tego też dnia należy liczyć 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z jednoczesnym wniesieniem skargi kasacyjnej, a nie jak tego chce skarżący od chwili doręczenia podpisanego pełnomocnictwa adwokatowi. Na aprobatę zasługuje stanowisko Sądu I instancji, iż mając na uwadze datę udzielenia pełnomocnictwa należało stwierdzić, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał [...] czerwca 2009 r. Dla skutecznego dotrzymania tego terminu, niezbędnym było zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do dnia jego upływu, tj. do [...] czerwca 2009 r. Skarga kasacyjna natomiast została wniesiona [...] lipca 2009 r. (data stempla pocztowego k. [...] akt), zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej [...] sierpnia 2009 r. (data stempla pocztowego k. [...] akt). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został w tej sytuacji wniesiony po upływie zakreślonego terminu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.