II SA/Sz 630/08
WyrokWSA w Szczecinie2008-11-19
Skład orzekający: Grzegorza Jankowski, Katarzyna Grzegorczyk Meder, Marzena Iwankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zameldowanie na pobyt stały w lokalu wymaga zgody właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, nawet jeśli osoba faktycznie w nim zamieszkuje?Ratio decidendi
Zameldowanie na pobyt stały ma charakter ewidencyjny i potwierdza fakt zamieszkiwania pod danym adresem. Choć ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymaga przedstawienia potwierdzenia pobytu przez właściciela lub podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, brak takiego potwierdzenia nie jest przeszkodą do zameldowania, jeśli organ ewidencyjny w drodze postępowania wyjaśniającego ustali, że osoba faktycznie zamieszkuje w lokalu. Kwestie stanu technicznego budynku lub prawa przechodu wykraczają poza kognicję organu ewidencyjnego i sądu administracyjnego w postępowaniu o zameldowanie.Stan faktyczny
Spółka z o.o. "G." zaskarżyła decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o zameldowaniu S. P. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w S. Spółka zarzucała naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w szczególności brak potwierdzenia zamieszkiwania przez właściciela lokalu oraz naruszenie przepisów KPA poprzez brak zawiadomienia o czynnościach dowodowych. Sąd oddalił skargę, uznając, że fakt zamieszkiwania został udowodniony, a brak zgody właściciela lub kwestie techniczne budynku nie stanowią przeszkody do zameldowania.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorza Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk Meder /spr./, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr .[...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę
Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.), orzekł o zameldowaniu S. P. na jej wniosek na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w S.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego ustalono bezspornie, iż S. P. mieszka w lokalu przy ul. [...] w S. od kilku lat, w przedmiotowym lokalu znajdują się jej rzeczy osobiste, tu lokalizuje swoje centrum życiowe i prowadzi gospodarstwo domowe. Ustaleń tych dokonano w oparciu o przeprowadzony dowód z przesłuchania strony- S. P., świadka J. M. oraz na podstawie protokołu z kontroli dyscypliny meldunkowej przeprowadzonej w dniu
1 kwietnia 2008r. w lokalu przy ul. [...] w S.
Od decyzji organu I instancji odwołała się Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "G." z siedzibą w S. wnosząc o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji;
ewentualnie o:
2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Zaskarżonej decyzji Spółka zarzucała:
- naruszenie przepisu art. 9 ust. 2a w zw. z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez przyjęcie, iż jedynym warunkiem zameldowania w lokalu jest zamieszkiwanie w nim,
- naruszenie przepisu art. 79 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie;
- naruszenie przepisu art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie.
Odwołująca się podnosiła, powołując się na treść art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że przepis ten, wbrew stanowisku organu gminy oznacza, iż zameldowanie osoby na pobyt stały uzależnione jest od łącznego spełnienia trzech przesłanek określonych w ustawie o ewidencji ludności,
a mianowicie:
1. od przebywania/zamieszkiwania osoby w lokalu;
2. od potwierdzenia powyższego faktu przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu (potwierdzenie powinno zostać złożone do akt);
3. od okazania do wglądu organowi ewidencyjnemu dokumentu świadczącego, iż osoba dokonująca potwierdzenia, o którym mowa w pkt. 2 powyżej, rzeczywiście jest właścicielem lub posiada inny tytuł prawny do lokalu.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w niniejszej sprawie organ gminy wydał decyzję o zameldowaniu S. P. wyłącznie na podstawie dokonanych w toku postępowania ustaleń, iż osoba ta zamieszkuje
w przedmiotowym lokalu, opartych na zeznaniach S. P. z dnia [...] protokole kontroli dyscypliny meldunkowej przeprowadzonej w dniu 1.04.2008 r., zeznaniach J. M. z dnia 15.04.2008 r. Brak jest natomiast informacji, iż fakt zamieszkiwania przez S. P. w przedmiotowym lokalu został potwierdzony przez podmiot, o którym mowa w art. 9 ust. 2 a ww. ustawy, a co za tym idzie decyzja, wydana została z rażącym naruszeniem prawa i powinna zostać uchylona. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy stanowiła okoliczność, iż budynek znajdujący przy ul. [...] posadowiony został na działce, której użytkownikiem wieczystym jest obecnie spółka PPB "G." sp. z o.o. Powyższe oznacza, iż S. P. zarówno wchodząc jak i opuszczając budynek, w którym znajduje się lokal, każdorazowo, narusza przysługujące spółce prawo do korzystania z gruntu z wyłączeniem osób trzecich. Spółka oświadcza, że nie wyrażała ani w dalszym ciągu nie wyraża zgody na dokonywanie powyższych naruszeń.
"G." Spółka z o.o. zarzuciła również naruszenie art. 79 § 1 Kpa, zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Naruszenie powyższego przepisu polegało
w szczególności na uniemożliwieniu stronie skarżącej wzięcia udziału we wskazanych w tym przepisie czynnościach dowodowych, w tym przesłuchaniu strony, świadka czy udziału w kontroli dyscypliny meldunkowej.
Odwołująca się zarzuciła nadto naruszenie przez organ art. 10 Kpa oraz dokonanie meldunku w pomieszczeniu nie przeznaczonym na pobyt ludzi.
Wojewoda Z. decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa oraz art. 10 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewoda w uzasadnieniu decyzji powołał się na treść art. 47 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w ust. 1 stanowi, że organ gminy prowadzący ewidencję ludności ma obowiązek na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i jej miejsca pobytu. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, to o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy). Organ odwoławczy powołał się również na treść art. 10 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i art. 9b ust. 1 i 2 ww. ustawy.
Z treści powołanych przepisów wynikało zatem, że przesłankę uzasadniającą zameldowanie osoby w lokalu stanowi wyłącznie fakt przebywania tej osoby
w lokalu, natomiast do zameldowania nie jest wymagana zgoda osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu. Z tych względów bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie mają fakty i okoliczności podane w odwołaniu, dotyczące braku zgody współwłaścicieli przedmiotowego lokalu na dokonanie czynności zameldowania
w nim S. P.
Wojewoda podkreślił, że zameldowanie w lokalu jest instytucją prawa administracyjnego służącą wyłącznie celom ewidencyjnym, potwierdzającą fakt pobytu w danym lokalu.
Kontrolując zaskarżoną decyzję, organ II instancji przeanalizował zatem akta sprawy wyłącznie pod kątem ustalenia, czy S. P. przebywa w lokalu przy ul. [...] w S.
Organ II instancji stwierdził, że Prezydent Miasta S. dokładnie przeprowadził postępowanie wyjaśniające i właściwie ustalił stan faktyczny sprawy.
Z dowodów zebranych w sprawie w sposób bezsporny wynika, że S. P. mieszka w przedmiotowym lokalu i że obecnie w miejscu tym skupiają się jej interesy życiowe.
Odnosząc się do zarzutu, iż budynek nie spełnia obecnie warunków budowlano-technicznych, które dopuszczałyby możliwość pobytu w nim ludzi Wojewoda stwierdził, że zarzut ten nie ma wpływu na ocenę zasadności zaskarżonej decyzji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że organ ewidencji ludności nie może orzekać o charakterze obiektu, w którym ma nastąpić zameldowanie i możliwości wykorzystania jego na pobyt stały ludzi albowiem kwestie te należą do innych organów administracji publicznej i są rozpatrywane w innym trybie.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, iż S. P. zamieszkuje przy ul. [...] w lokalu oznaczonym numerem [...], a zatem organ gminy prawidłowo orzekł o zameldowaniu wnioskodawczyni na pobyt stały pod tym adresem.
Wprawdzie organ gminy w toku postępowania - co słusznie zauważył pełnomocnik "G." Spółka z o.o. - nie zawiadomił stron o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodów jednakże uchybienie to, w ocenie organu II instancji, nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji albowiem, strony postępowania zostały prawidłowo zawiadomione o zakończeniu postępowania w sprawie i zostało im zagwarantowane prawo do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do przeprowadzonych dowodów.
"G." Spółka z o.o. z siedzibą w S. pismem z dnia 1 sierpnia 2008r. wniosła skargę na decyzję Wojewody Z. z dnia
[...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Skarżąca domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Spółka zarzucała:
1. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
a) art. 9 ust. 2a oraz art. 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,
tj. poprzez przyjęcie, iż jedynym warunkiem zameldowania w lokalu jest zamieszkiwanie w lokalu; b) art. 9 b) ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt. 1 ww. ustawy poprzez jego niezastosowanie;
2. rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik: sprawy, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4) ustawy kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 79 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka podniosła, że organ odwoławczy, wbrew twierdzeniom skarżącej uznał, iż wyłączną przesłanką uzasadniającą zameldowanie uczestniczki jest fakt jej przebywania w lokalu oraz że do zameldowania nie jest wymagana zgoda osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu. Organ II instancji nie zaaprobował również stanowiska skarżącej, zgodnie z którym dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie powinien mieć fakt, iż lokal nr [...]
w budynku przy ul. [...] nie spełnia warunków techniczno-budowlanych, które dopuszczałyby możliwość pobytu w nim ludzi, a ponadto stwierdził, iż mimo naruszenia w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed Prezydentem Miasta S. art. 79 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż skarżącej zostało zagwarantowane prawo do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do przeprowadzonych dowodów.
Uzasadniając zarzut naruszenia przez organ art. 9 ust. 2a oraz art. 47 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skarżąca wskazała, że w myśl art. 9 ust. 2a tej ustawy, przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby z zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. oraz, do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu. Regulacja zawarta w powyższym przepisie, wbrew stanowisku organu gminy oznacza, iż zameldowanie osoby na pobyt stały uzależnione jest od łącznego spełnienia trzech przesłanek określonych
w ustawie o ewidencji ludności, a mianowicie:
1. od przebywania/zamieszkiwania osoby w lokalu;
2. od potwierdzenia powyższego faktu przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu (potwierdzenie powinno zostać złożone do akt);
3. od okazania do wglądu organowi ewidencyjnemu dokumentu świadczącego, iż osoba dokonująca potwierdzenia, o którym mowa w pkt. 2 powyżej, rzeczywiście jest właścicielem lub posiada inny tytuł prawny do lokalu.
Skarżąca zakwestionowała nadto dowody zgromadzone przez organ stanowiące podstawę do zameldowania S. P. na pobyt stały, tj. jej zeznania z dnia 28 marca 2008 r., protokół z kontroli dyscypliny meldunkowej z dnia 1 kwietnia 2008 r. oraz zeznania J. M. z dnia 15 kwietnia 2008 r.
Brak jest jednak informacji, iż fakt zamieszkiwania przez S. P. w przedmiotowym lokalu został potwierdzony przez podmiot, o którym mowa w art. 9 ust. 2a w/cytowanej ustawy, a co za tym idzie decyzja, wydana została z rażącym naruszeniem prawa i jako taka podlega uchyleniu.
Skarżąca podniosła również, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji, organ II instancji, powołując się m.in. na art. 47 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazał, że przesłanką uzasadniającą zameldowanie osoby w lokalu jest wyłącznie fakt przebywania tej osoby w lokalu, a do zameldowania nie jest wymagana zgoda osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu.
Spółka nie kwestionuje, że od dnia 1 maja 2004 r. (w związku z wejściem
w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności
i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887), którą dodano w art. 9 ustępy 2a i 2b) przy zameldowaniu na pobyt stały nie jest wymagane przedstawienie potwierdzenia prawa do przebywania danej osoby w lokalu, dokonanego przez właściciela lub zarządcę budynku. Zamiast tego ustawodawca uzależnił zameldowanie danej osoby od potwierdzenia okoliczności faktycznej, tj. pobytu tej osoby w lokalu, dokonanego przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do tego lokalu. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu potwierdzonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2006 r. (sygn. II OSK 1432/05), zgodnie z którym potwierdzenie pobytu przez właściciela stanowi jedynie potwierdzenie faktu, mające charakter dowodowy i ma na celu przyspieszenie procedury meldunkowej, gdyż w takiej sytuacji organ administracji dokonuje niezwłocznie czynności materialno-technicznej zameldowania, w przypadku braku takiego potwierdzenia organ zgodnie z art. 47 ust. 2 powołanej ustawy - ma obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia o zameldowaniu lub jego odmowie w drodze decyzji. Przeciwko takiej interpretacji przepisów ww. ustawy o ewidencji ludności, przemawia przede wszystkim wykładnia językowa art. 9 ust. 2a tej ustawy, bowiem ustawodawca poprzez użycie w nim sformułowania "przy zameldowaniu należy przedstawić potwierdzenie (...)" nałożył na osobę składającą wniosek
o zameldowanie obowiązek dołączenia do wniosku powyższego potwierdzenia.
Skarżąca Spółka stwierdziła w świetle powyższych wywodów, że art. 47 ust. 1 i w szczególności ust. 2 ww. ustawy, który stał się podstawą rozstrzygnięcia organu zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, został przez te organy błędnie zinterpretowany.
Zgodnie z tym przepisem, organ gminy prowadzący ewidencję ludności ma obowiązek na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i jej miejsca pobytu (art. 47 ust. 1). Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, to o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2).
W ocenie skarżącej, art. 9 ust. 2a w zw. art. 47, o którym mowa powyżej, powinien być interpretowany w ten sposób, że organ może dokonać zameldowania lub wymeldowania osoby, na podstawie:
1) zgłoszenia zawierającego dane, o których mowa wart. 11 ustawy oraz;
2) potwierdzenia pobytu danej osoby w tym lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do tego lokalu.
Dopiero, w przypadku podjęcia przez organ wątpliwości co do danych zawartych we wniosku lub w potwierdzeniu, uzasadnionych ich niejasnością, sprzecznością bądź częściowym brakiem, organ powinien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia tych danych bądź do ich uzupełnienia (np. zobowiązując stronę do ich dostarczenia).
Uzasadniając naruszenie przez organ art. 9 b) ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skarżąca zarzuciła, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuję pod oznaczonym adresem. Ustawodawca, definiując w ust. 2 pkt. 1 pojęcie adresu, wskazał na konieczność podania m.in. numeru domu i lokalu. Kwestia numeracji nieruchomości uregulowana została w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne i wydanym na podstawie art. 47b tej ustawy rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 października 2004 r.
w sprawie numeracji porządkowej nieruchomości (Dz. U. Nr 243, poz. 2432). Ani powyższa ustawa, ani rozporządzenie nie regulują natomiast kwestii numeracji lokali w nieruchomościach zabudowanych. Należy zatem przyjąć, iż prawo do nadawania numerów lokalom wewnątrz budynku ustawodawca pozostawił właścicielowi budynku, a jego źródłem tego prawa jest art. 140 kodeksu cywilnego. Pogląd ten podzielił również Geodeta Miasta S. w znajdującym się w aktach organu
I instancji piśmie Biura Obsługi Interesantów z dnia 3 kwietnia 2008 r.
W trakcie postępowania wyjaśniającego S. P. oświadczyła, że zamieszkuje w budynku przy ul. [...] w S., trzecie mieszkanie po prawej stronie. Uczestniczka stwierdza w nim również "nadałam mu numer [...] dla ułatwienia dla listonoszy i różnych służb". Jak wynika z powyższego, numer lokalu nie został oznaczony przez właściciela budynku a przez samą uczestniczkę, co przesądza o tym, że "nadanie" to nie może wywołać skutków prawnych, a lokal nie posiada pełnego adresu w rozumieniu art. 9 ust. 2 pkt. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Konsekwencją powyższego powinno być zatem przyjęcie, iż organ dokonał zameldowania z rażącym naruszeniem art. 9 ust. 1
Uzasadniając naruszenie przez organ art. 79 § 1 Kpa, zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem, strona skarżąca wskazała, że uniemożliwiono jej wzięcie udziału we wskazanych w tym przepisie czynnościach dowodowych, przede wszystkim przesłuchaniu S. P., przesłuchaniu J. M. oraz w czynnościach kontroli dyscypliny meldunkowej. Brak zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia powyższych czynności potwierdził też Wojewoda Z.w uzasadnieniu swojej decyzji.
W przekonaniu skarżącej, zgodnie z utartym stanowiskiem doktryny, sytuację, w której organ zawiadamia strony o wszczęciu postępowania, ale następnie nie wzywa ich do udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego, albo wbrew przepisom prawa nie zapewnia im aktywnego udziału w postępowaniu, należy uznać za niedopuszczenie strony do uczestnictwa w postępowaniu (80 Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz, Warszawa 2003, str. 633)
i jako taką traktować jako podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4). Zgodnie zaś z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zachowanie wymagań określonych w art. 79 i 81 k.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie tym przepisom, w szczególności, jeżeli przeprowadzone bez udziału strony
i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy (m.in. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. VII SA/Wa 1148/06). Podobne stanowisko zostało również wyrażone w wyroku NSA z dnia 13 lutego 1986 r. (sygn. II S.A. 2015/85). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w nim, że "stosownie do art. 10 § 1, art. 79 i 81 k.p.a. organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, w tym zawiadomić strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z biegłych, umożliwić im udział w przeprowadzeniu tego dowodu, zadawanie pytań biegłemu i składanie wyjaśnień, okoliczność faktyczna zaś może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści
i wagi przeprowadzonego dowodu. Jeżeli zatem przeprowadzany dowód dotyczy okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to naruszenie powyższych obowiązków stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (...)".
Niezależnie od powyższego, skarżąca podniosła, że istotnym z punktu widzenia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie powinien być również fakt, że budynek,
a w istocie barak znajdujący się przy ul. [...] został wybudowany tylko dla przemijającego użytku i nie spełnia obecnie warunków budowlano - technicznych, które dopuszczałyby możliwość pobytu w nim ludzi. Powyższa okoliczność została potwierdzona już w roku 2003, w protokole sporządzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (strona odwołująca nie jest w posiadaniu powyższego protokołu). Cennych wskazówek w zakresie dopuszczalności dokonania meldunku w pomieszczeniu nie spełniającym wymagań techniczno-budowlanych udzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2002 r. (sygn. V SA 3397/00), w którym stwierdził, iż w przypadku zameldowania na pobyt stały niezbędne jest zamieszkanie z zamiarem stałego przebywania pod oznaczonym adresem oraz wykazanie się uprawnieniami do przebywania w lokalu (pomieszczeniu) posiadającym stały adres (art. 5, art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji). Wprawdzie omawiana ustawa nie definiuje pojęcia lokalu (pomieszczenia), ale skoro chodzi o stałe przebywanie w nim ludzi, to nie ulega wątpliwości, że lokal (pomieszczenie) w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności winien spełniać wymagania techniczno-budowlane określone dla pomieszczeń mieszkalnych przepisami prawa budowlanego.
Wojewoda Z. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że decyzja organu II instancji wydana została na podstawie art. 10 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 2 ustawy
o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a zatem na podstawie właściwych przepisów prawa i jest ona zasadna w świetle przepisów prawa oraz zgodna
z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
W decyzji tej wyjaśniona została dokładnie kwestia spełnienia przez S. P. przesłanki zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu.
Pełnomocnik skarżącej podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu gminy w skardze podnosi, iż niemożliwie było dokonanie zameldowania S. P. w przedmiotowym lokalu albowiem sprzeciwiają się temu warunki techniczno-budowlane jakie panują w tym lokalu oraz dlatego, że brak jest na to zgody właściciela lokalu. Zarzut ten organ odwoławczy uznał za bezzasadny i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Organ wskazał nadto, że brak potwierdzenia faktu pobytu osoby meldującej się w lokalu przez właściciela nie stanowi przesłanki negatywnej zameldowania,
a jedynie zobowiązuje organ ewidencyjny do przeprowadzenia postępowania celem ustalenia, czy dana osoba faktycznie zamieszkuje w lokalu, w którym chce się zameldować.
W związku z tym, iż "G." Sp. z o.o. nie potwierdziła faktu przebywania S. P. w lokalu przy ul. [...] w S., zostało przeprowadzone w tym kierunku postępowania dowodowe. Wynik postępowania świadczy o tym, iż S. P. mieszka w przedmiotowym lokalu, a zatem, że zasadnie wydano decyzję o zameldowaniu w/w na pobyt stały w przedmiotowym lokalu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ gminy art. 79 § 1 Kpa, Wojewoda Z. stwierdził, że fakt naruszenia art. 79 § 1 K nie uzasadniał uchylenia decyzji organu I instancji w świetle dowodów zgromadzonych
w sprawie oraz faktu, iż skarżąca została zawiadomiono o zakończeniu postępowania administracyjnego i miała możliwość zapoznać się z aktami spawy,
a także wypowiedzieć się co do zebranych dowodów oraz miała możliwość zgłoszenia ewentualnie dodatkowych żądań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej "P.p.s.a.", sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, natomiast stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga jest bezzasadna
i nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Z. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] orzekająca o zameldowaniu S. P. w lokalu przy ul. [...] w S.
Wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zgłoszeniu wymaganych do zameldowania danych organowi ewidencji, który obligowany jest dokonać stosownej rejestracji rodzącej skutki prawne. Przy zameldowaniu, zgodnie z art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) należy przedstawić potwierdzenie pobytu
w danym lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, przy czym dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być m.in. umowa cywilno-prawna
(w tym akt notarialny).
Czynność zameldowania ma potwierdzić istniejący stan faktyczny - stały lub czasowy pobyt pod oznaczonym adresem, a więc dana osoba winna rzeczywiście zamieszkiwać w konkretnym lokalu, a następnie dokonać zameldowania w nim przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Określona w art. 10 ust. 1
w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przesłanka zameldowania na pobyt stały zostaje spełniona wówczas, gdy łącznie zrealizowane są wymienione w tych przepisach dwa warunki, a mianowicie, gdy osoba przebywa - zamieszkuje w lokalu i ma zamiar stałego w nim przebywania.
W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego miejsce stałego pobytu to takie miejsce, w którym osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest
w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, posiada rzeczy codziennego użytku (meble, odzież, żywność), nadaje i przyjmuje korespondencję, przyjmuje wizyty innych osób oraz ma wolę stałego (a przynajmniej długotrwałego) koncentrowania tamże swych życiowych spraw. W razie zastrzeżeń co do zameldowania, organ sprawę rozstrzyga w trybie art. 47 ust. 2 ustawy,
o zameldowaniu wnioskodawcy lub odmowie zameldowania. Odmowa zameldowania może mieć miejsce wówczas, gdy w toku postępowania administracyjnego zostanie wykazane, że osoba zgłaszająca pobyt pod konkretnym adresem faktycznie tam nie przebywa lub nigdy nie przebywała.
Postępowanie dowodowe w sposób jednoznaczny wykazało, że zarówno
w dacie zameldowania jak i w okresie wcześniejszym S. P. zamieszkiwała w lokalu przy ul. [...] w S., a ocena dowodów w tym względzie dokonana przez organy mieści się w granicach wyznaczonych przepisem art. 80 Kpa. Skarżąca Spółka nie kwestionowała pobytu S. P. w lokalu przy [...] w S. i nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek starania na drodze prawnej zmierzające do opuszczenia przez uczestniczkę postępowania ww. budynku. Brak zgody na pobyt S. P. w budynku przy ul. [...] w S. uzewnętrznił się wówczas, gdy powzięła informacje o toczącym się postępowaniu w sprawie zameldowania na pobyt stały. Daje to podstawę do twierdzenia, że skarżąca Spółka z o.o. "G" z siedzibą w S., użytkownik wieczysty gruntu, na którym posadowiony jest budynek przy
ul. [...] w S., nie kwestionując w istocie faktu zamieszkiwania S. P. w ww. budynku, domaga się uchylenia decyzji w przedmiocie jej zameldowania na pobyt stały wyłącznie z przyczyn formalnych, akcentując swoje prawo do dokonania potwierdzenia pobytu ww. w lokalu, w którym organ dokonał zameldowania.
W tym miejscu rozważań konieczne jest odwołanie się do utrwalonego orzecznictwa sądowo-administracyjnego ukształtowanego po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 200 r. w sprawie K 20/01, który przedstawił wykładnię przepisów regulujących instytucję zameldowania, wskazując, że kwestia uprawnień do przebywania w lokalu nie ma znaczenia w postępowaniu
o zameldowanie. W konkluzji dokonanych rozważań stwierdzić trzeba, że
w prowadzonym postępowaniu na skutek wniosku uczestniczki postępowania, rzeczą organów było ustalenie, czy w dacie jej zameldowania spełnione były wymagania określone art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem tylko w sytuacji niespełnienia tych wymagań czynność zameldowania można byłoby uznać za wadliwą od samego początku - ex tunc i wówczas orzec o usunięciu zapisu o zameldowaniu (por. wyrok NSA z dn. 29.01.2003r. sygn. V SA 1575/02). W niniejszej sprawie jednak postępowanie dowodowe wykazało, że w dacie zameldowania S. P. spełniała ona wymogi określone art. 10 ust 1 w/w ustawy, gdyż przebywała
w przedmiotowym lokalu dłużej niż trzy doby i dlatego nie można uznać zameldowania za wadliwe od samego początku, mimo przedstawienia skarżącego argumentów na podstawie, których stosownie do przepisu art. 9 ust.2a zameldowanie nie powinno nastąpić.
Zauważyć należy, że uwzględniając cel, jakiemu służy obowiązek meldunkowy, ustawodawca wprowadził warunek przedstawienia potwierdzenia pobytu w lokalu jako okoliczności faktycznej. Jeżeli właściciel bądź inna osoba dysponująca prawem do lokalu nie może lub nie chce poświadczyć tej okoliczności, wówczas organ administracji, działając w oparciu o art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności
o dowodach osobistych, przeprowadza postępowanie wyjaśniające, które ma na celu ustalenie, czy osoba wnioskująca o zameldowanie, faktycznie w lokalu przebywa.
W tych okolicznościach nie tylko brak potwierdzenia pobytu w lokalu przez jego właściciela, ale i brak wyraźniej zgody na zameldowanie nie stanowi negatywnej przesłanki do dokonania zameldowania w lokalu. Oczywiście pobyt osoby ubiegającej się o zameldowanie w lokalu musi mieć charakter pobytu legalnego, gdyż tylko taki pobyt o takiej cesze uprawnia do zameldowania na podstawie art. 9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pobyt legalny oznacza przebywanie w lokalu na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą właściciela lokalu lub innej osoby uprawnionej do dysponowania lokalem.
Sąd wskazuje jednak, że skarżąca Spółka nie wykazała, iż jest właścicielem lub przysługują jej uprawnienia do potwierdzania pobytu w budynku, albowiem sytuacja prawna tej nieruchomości jest skomplikowana, a Spółka "G." legitymuje się jedynie prawem do użytkowania wieczystego gruntu. Kwestia prawa przechodu, na którą wskazała skarżąca wykracza poza kognicję sądu administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 79 § 1 Kpa Sąd stwierdza, że zarzut ten nie jest uzasadniony.
Z powołanego wyżej przepisu wynika obowiązek organu o zawiadomieniu strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Przepis ten stanowi odzwierciedlenie zasady ogólnej postępowania administracyjnego określanej jako zasada czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, wyrażonej w art. 10 Kpa.
Skarżąca, co wynika bezspornie z akt sprawy ze względu na brak zawiadomienia przez organ nie brała udziału w przesłuchaniu S. P.
w charakterze strony, przesłuchaniu J. M. w charakterze świadka. Nie brała nadto udziału w kontroli meldunkowej oraz sporządzaniu protokołu na tę okoliczność. Zauważyć jednak należy, że oprócz zarzutu braku zawiadomienia
o przeprowadzanych dowodach skarżąca nie kwestionowała poczynionych przez organ ustaleń, nie przeczyła, że S. P. przebywa w lokalu, w którym została zameldowana. Nadto, zawiadomiona na podstawie art. 10 Kpa o zakończeniu postępowania dowodowego oraz pouczona o możliwości zgłaszania dodatkowych żądań w terminie 7 dni ( k.21 akt adm.), z prawa tego nie skorzystała.
Podnosząc w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej o przeprowadzanych dowodach, przy jednoczesnym zawiadomieniu o zakończeniu postępowania dowodowego w trybie art. 10 Kpa, uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Nie każde, bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej poddanej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a tylko takie, które realnie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zarzut naruszenia art. 79 Kpa jest nieuzasadniony, albowiem w istocie nie miał wpływu na wynik sprawy.
Nieuzasadniony jest również zarzut skarżącej dotyczący zameldowania S. P. w budynku nie spełniającym wymogów budowlano-technicznych. Organ rozpoznając wniosek o zameldowanie ma obowiązek kierować się przesłankami wynikającymi z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zaś kwestia stanu technicznego budynku należy do kompetencji organów administracji budowlanej i wykracza poza sprawy związane z ewidencją ludności i jako taka nie ma wpływu na treść decyzji dotyczącej zameldowania S. P. w budynku przy ul. [...] w S.
Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło