IV SA/Wa 1525/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi "M." sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych - oddala skargę - Decyzją z dnia (...) lipca 2008 r. Wojewoda (...) po rozpatrzeniu odwołania M. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia (...) kwietnia 2008 r. orzekającej o odmowie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych dotyczących K. K. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: W dniu 31 października 2007 r. M. Sp. z o.o. z siedzibą w B. wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych – adresu K. K., małżonki dłużnika spółki M. K. Wniosek swój uzasadniła bezskutecznością egzekucji komorniczej prowadzonej na podstawie nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w B. z dnia (...) maja 2003 r. i koniecznością wystąpienia do sądu o nadanie także przeciwko małżonce dłużnika klauzuli wykonalności. Prezydenta W. wobec braku zgody ze strony K. K. decyzją z dnia (...) grudnia 2007 r. orzekł o odmowie udostępnienia danych meldunkowych spółce. Wojewoda (...) wskutek odwołania wniesionego przez M. Sp. z o.o. z siedzibą w B. wydał w dniu (...) lutego 2008 r. decyzję, którą uchylił decyzję organu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż należy ustalić czy K. K. i M. K. są małżeństwem i czy przy zawieraniu związku małżeńskiego ustanowiono między nimi rozdzielność majątkową. Prezydent W. ponownie wydał decyzję w dniu (...) kwietnia 2008 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia M. Sp. z o.o. z siedzibą w B. danych osobowych ze zbiorów meldunkowych dotyczących K. K. Utrzymując powyższą decyzję w mocy Wojewoda (...) wskazał, że stosownie do treści art. 44 h ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), który stanowi, że dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych udostępnia się innym osobom i podmiotom – jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą. Natomiast art. 44 h ust. 2 pkt 2 w/w ustawy, na podstawie którego została wydana decyzja organu pierwszej instancji mówi, że dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL ludności oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych udostępnia się osobom i jednostkom organizacyjnym jeżeli wykażą interes prawny. Udostępnienie danych adresowych bez zgody osoby, której dane te dotyczą następuje wtedy gdy ich uzyskanie leży w interesie prawnym osób wnioskujących o ich udostępnienie. Gdy osoby te nie wykażą przysługiwania interesu prawnego w uzyskaniu danych adresowych innej osoby to ich uzyskanie zależy od uzyskania zgody osoby, której dane dotyczą. Zdaniem organu drugiej instancji powołana w odwołaniu okoliczność, że M. Sp. z o.o. z siedzibą w B. jest osobą, która ma interes prawny w dostępie do przedmiotowych danych w rozumieniu art. 44 h ust. 2 pkt 2 w/w ustawy oraz interes ten udokumentowała, realizacja jej prawa do udostępnienia danych nie może być uzależniona od osoby, której dane dotyczą. Powołała się przy tym na art. 41 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stwarza ochronę dla interesu występującego wierzyciela, a to przyznaje mu prawa do zaspokojenie się z majątku współmałżonka objętego wspólnością majątkową. Wnioskodawca stwierdził, że bez podania sądowi właściwemu do nadania klauzuli wykonalności także przeciwko małżonce dłużnika jej adresu, realizacja tego prawa podmiotowego wierzyciela nie jest możliwa. W ocenie Wojewody (...) zarzuty wskazane przez M. Sp. z o.o. z siedzibą w B. nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Art. 41 § 1 krio w związku z art. 787 kpc przewiduje, że jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać także zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków. W niniejszym przypadku zaś wszelkie zobowiązania pieniężne M. K. wobec M. Sp. z o.o. z siedzibą w B. powstały przed 2003 r. czyli przed zawarciem związku małżeńskiego pomiędzy K. K. a M. K. Konkludując organ drugiej instancji stwierdził, że zasadna jest odmowa udostępnienia danych meldunkowych K. K. Małżeństwo między stronami zostało zawarte (...) czerwca 2005 r. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Sp. z o.o. z siedzibą w B., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 44 h ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazując na taki zarzut skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi opisano szczegółowo stan sprawy, podkreślając, że organy administracji jako właściwe i kompetentne w zakresie ewidencji ludności mają obowiązek dokonania oceny czy wnioskodawca ma interes prawny w uzyskaniu danych osobowych, czy tylko faktyczny. W niniejszej sprawie do sądu powszechnego, a nie do Wojewody (...) należały będą ustalenia co do ustroju majątkowego dłużnika spółki i jego małżonki. Zdaniem skarżącej spółki dostatecznie uprawdopodobniła ona interes prawny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji (art.134 § 2 w/w ustawy). Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest ustalenie prawidłowej wykładni przepisu art. 44 h ust. 2 pkt 2 w/w ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z w/w przepisem dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL ludności oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych udostępnia się osobom i jednostkom organizacyjnym jeżeli wykażą interes prawny. Pojęcie interesu prawnego nie jest w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych określone. By wskazać cechy interesu prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy odnieść się do przepisu art. 28 kpa oraz oprzeć się na bogatym w tym zakresie orzecznictwie. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Pojęcie interes prawny, użyte w przepisie art. 28 kpa, rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu kpa, to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, Sąd ten przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zdaniem Sądu od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (wyr. NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83). Niewątpliwie szczególnymi cechami interesu prawnego jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc - zdaniem Sądu, ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Sytuację prawną skarżącej spółki należy rozważyć na tle dokonanych ustaleń faktycznych. W rozpatrywanej sprawie M. Sp. z o.o. z siedzibą w B. wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych – adresu K. K., małżonki dłużnika spółki M. K. Wniosek swój uzasadniła bezskutecznością egzekucji komorniczej prowadzonej na podstawie nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w B. z dnia (...) maja 2003 r. i koniecznością wystąpienia do sądu o nadanie także przeciwko małżonce dłużnika klauzuli wykonalności. Słusznie uznał organ powołując się na treść art. 41 § 1 krio, że spółka nie ma interesu prawnego w uzyskaniu danych meldunkowych K. K. Niesłuszny jest wskazany w skardze zarzut, że organ administracji prowadzący ewidencję ludności nie jest uprawniony do oceny ustroju majątkowego dłużnika. Organ zgodnie z treścią art. 44 h ust. 2 pkt 2 w/w ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązany jest istnienie interesu prawnego ocenić i odnieść do konkretnego przepisu prawa materialnego. Gdyby przyjąć interpretację tego przepisu przedstawioną przez skarżącą spółkę to prawo badania interesu prawnego przez organ, byłoby iluzoryczne. Badając interes prawny skarżącej spółki organ nie prowadził ustaleń co do ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej w takim zakresie jak realizowałby to sąd powszechny. Wystarczającym było tylko porównanie daty powstania długu (nakaz zapłaty Sądu Rejonowego w B. z dnia (...) maja 2003 r., sygn.akt (...)) z datą zawarcia związku małżeńskiego K. K. i M. K. (...) czerwca 2005 r. (odpis skrócony aktu małżeństwa w aktach sprawy), by stwierdzić, że dług powstał dwa lata przed zawarciem związku małżeńskiego, więc przed powstaniem ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, z istnienia której skarżąca spółka wywodzi swój interes prawny. Skoro w rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka nie wykazała okoliczności świadczących o przysługiwaniu interesu prawnego, który wykluczałby konieczność uzyskania zgody K. K. na udostępnienie jej adresu, zaskarżoną decyzję należało uznać za odpowiadającą prawu, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.