I SAB/Łd 11/08

Dnia 21 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie braku kontynuacji wznowionego postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2003 r. oddala skargę. I SAB/Łd 11/08 UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., decyzją z dnia [...] określił skarżącej M. W. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń 2003 r. w kwocie 37.975 zł. Od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej wniósł odwołanie. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja powyższa została zaskarżona skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2005r. Sąd oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego. Na powyższe orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., pełnomocnik strony wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd i Administracyjny w Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., wyrokiem z dnia 26 czerwca 2007 r. uchylił ostateczną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. Od powyższego wyroku złożono skargę kasacyjną. Wnioskiem z dnia [...] pełnomocnik skarżącej wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2003r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., mając na uwadze fakt, że decyzja organu odwoławczego, skargą z dnia [...]., została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. oraz to, że do chwili rozpatrzenia wniosku strony, nie wpłynął do organu podatkowego prawomocny wyrok Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Od powyższej decyzji wniesiono odwołanie. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., pełnomocnik skarżącej wniósł w dniu [...] ., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. Wyrokiem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. uchylił decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] . Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., postanowieniem z dnia [...] ., nie stwierdzając przeszkód formalnych, wznowił postępowanie. Zawiadomieniem z dnia [...] 13 lutego 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy z wniosku pełnomocnika o wznowienie postępowania - do dnia 30 kwietnia 2008 r., ze względu na fakt oczekiwania na rozstrzygnięcie przez Sąd Administracyjny spraw, które mają istotne znaczenie, co do bytu prawnego przedmiotów postępowania objętych wnioskiem pełnomocnika strony. Kolejnym zawiadomieniem z dnia [...] ., wyznaczono nowy termin zakończenia postępowania wznowieniowego do dnia 30 czerwca 2008r. W skardze na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. podniesiono, iż organ II instancji zaprzestał prowadzenia postępowania wznowieniowego bez uzasadnionego powodu. Działanie takie i akceptujące je stanowisko Ministra Finansów jest, zdaniem strony, nie do przyjęcia. Ponadto podniesiono, iż zbliża się pięcioletni okres przedawnienia zobowiązania podatkowego za miesiąc styczeń 2003r., w związku z czym upływa czas na weryfikację decyzji wymiarowych wydanych dla M. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia trzeba stwierdzić, iż przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest sprawa skargi na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie kontynuacji wznowionego postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2003 r. O bezczynności organów administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych działań, czynności w sprawie lub gdy działania takie wprawdzie podejmie, jednakże wszczęte w ich wyniku postępowanie nie zakończy się wydaniem stosownego aktu lub podjęciem czynności, do których organ był zobowiązany a zobowiązanie to jest wprost określone w konkretnym przepisie prawa, wynika z ustawowego obowiązku. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w wykształconym na tym gruncie orzecznictwem sądowym, między innymi w wyroku z dnia 5 maja 2006r. WSA w Warszawie stwierdził, iż dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania albo z przekonaniem, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji (sygn.akt VI SAB/Wa 1/06, publ. Lex nr 276779; wyrok WSA z dnia 9 grudnia 2005r., sygn.akt VI SAB/Wa 24/05, publ. Lex nr 190899). Zdaniem Sądu żadna z wyżej wymienionych sytuacji nie zachodzi w niniejszej sprawie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie jest zasadna, zaś istota jej prawidłowego rozpoznania polega na rozważeniu czy w sytuacji zbiegu dwutorowości postępowań kontrolnych rozstrzygnięcie sprawy objętej tymi postępowaniami należy do organu administracji, mimo toczącego się postępowania kasacyjnego w tejże sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Innymi słowy, czy można dopuścić do istnienia dwutorowości postępowań kontrolnych obejmujących ten sam przedmiot postępowania. Na tak postawione pytanie Wojewódzki Sąd Administracyjny udziela odpowiedzi negatywnej, jakkolwiek zarówno w ustawie – Ordynacja podatkowa, jaki i ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) brak jest przepisów regulujących wprost powyższy problem. Przede wszystkim należy podkreślić nadzwyczajny charakter postępowania o wznowienie ostatecznej decyzji administracyjnej, wielokrotnie podkreślany zarówno przez doktrynę, jak i praktykę procedury administracyjnej. O takim nadzwyczajnym charakterze świadczy już sam katalog przesłanek, określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, których wystąpienie powoduje wznowienie postepowania. Nadto istnienie powyższych przesłanek jest przedmiotem badania "z urzędu" przy rozpoznawaniu każdej sprawy przez sąd administracyjny, zarówno wojewódzkie sądy administracyjne jak i Naczelny Sąd Administracyjny (porównaj brzmienie art. 145 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z całą mocą podkreślić należy, iż wszystkie przyczyny wznowienia postępowania mogą zostać ujawnione przez sądem administracyjnym. Na takie przyczyny wznowienia ma prawo powoływać się również skarżący w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zarówno w skardze, jak i w skardze kasacyjnej. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny od dawna reprezentował stanowisko o niedopuszczalności nadzwyczajnych postępowań administracyjnych po dokonaniu sądowej kontroli danej decyzji (por. wyrok z 20 lipca 1984 r. - III SA 508/84). Stanowisko to znalazło akceptację doktryny (A. Zieliński, Charakter postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ZN IBPS 1984, nr 21-22, s. 17; J. Borkowski: Glosa do ww. wyroku, OSPiKA 1985, nr 11, poz. 216). Jakkolwiek wskazane wyżej poglądy dotyczyły zbiegu nadzwyczajnych postępowań administracyjnych z prawomocnymi orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z czasów istnienia jednoinstancyjnego sądownictwa administracyjnego, to w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zachowują one nadal swoją aktualność. Dlatego należy przyjąć, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość wszczęcia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w danej sprawie (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., s. 233-236). Wydaje się także trafny pogląd, że waga naruszeń powodujących wznowienie postępowania nakazuje zezwalać stronie na jak najszybsze uruchomienie drogi sądowej, zewnętrznej, niezawisłej od administracyjnej i wyspecjalizowanej w kontroli przestrzegania prawa.. Ten sam przedmiot sprawy skarżący poddał rozstrzygnięciom w dwóch trybach. Pierwszy to skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. i wobec nie uzyskania satysfakcjonującego go wyroku skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Drugi to złożenie wniosku w postępowaniu wewnątrzadministracyjnym o wznowienie postępowania, będącej wcześniej przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł=. Zaznaczyć tu należy, że każde rozstrzygniecie merytoryczne dokonane przez organ administracji niniejszego wniosku prowadziłoby do zbędnego mnożenia postępowań i kumulowania wspomnianej na wstępie dwutorowości postępowań nadzwyczajnych. Także zawieszenie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania sądowoadministracyjnego, stanowiłoby jedynie odłożenie problemu zbiegu nadzwyczajnych postępowań w czasie. Dlatego też zastosowane przez organ działania, to jest: wyznaczanie nowych terminów rozstrzygnięcia postępowania wzowieniowego w związku z toczącym się postępowaniem kasacyjnym, wyczerpywały, w takiej sytuacji (dwutorowości postępowań nadzwyczajnych), wszelkie możliwości działania organu. Nie można zatem przypisać organowi bezczynności w załatwianiu niniejszej sprawy, jak czyni to skarżący. Jego zarzuty, przy uwzględnieniu zbiegu dwutorowości nadzwyczajnych postępowań kontrolnych (którą to dwutorowość sam skarżący stworzył dublując tryby kontroli decyzji administracyjnej), są w całości bezzasadne. Ratio legis przepisów art. 139 i art. 140 Ordynacji podatkowej ma na celu usprawnienie postępowania administracyjnego, zapewnienie obywatelowi pewności rozpoznania przez organ jego sprawy w określonym terminie. Temu samemu celowi przyświeca orzecznictwo powstałe na gruncie powyższych przepisów. Tymczasem wykorzystanie przepisów art. 139 i art.140 k.p.a., jak to czyni skarżący, jako podstawy prawnej skargi na bezczynność organu, w tej sprawie, zmierza w istocie do powstania i usankcjonowania wspomnianych wyżej dwutorowości postępowań i niepotrzebnego mnożenia spraw dotyczących tej samej decyzji. Takie zastosowanie powyższych przepisów przez skarżącego radykalnie wypacza ich sens i cel. Dlatego skarga nie może być zasadna. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ, a w szczególności nie dopatrzył się bezczynności organu w załatwianiu niniejszej sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. TF