II SA/Gl 1035/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2008r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia pojazdu do ruchu oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. obecnie skarżący A. M. zwrócił się do Starosty R. w wnioskiem o czasowe wycofanie z ruchu samochodu ciężarowego marki [...]. W odpowiedzi na wystosowane w dniu [...] r. wezwanie organu do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie na jaki okres pojazd miałby zostać wycofany oraz do uiszczenia opłaty, o jakiej mowa w § 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie czasowego wycofania pojazdów z ruchu (Dz. U. Nr 285, poz.2856 z późn. zm.) wnioskodawca pismem z dnia [...] r. złożył oświadczenie, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie takiego wydatku. Wyjaśnił też, iż niemożliwym jest wskazanie przewidywanego okresu, na który pojazd miałby zostać wycofany. W istocie jest on bowiem nieużywany od roku [...] (przedtem służył dla potrzeb zamkniętego obecnie zakładu stolarskiego), a jego uruchomienie zależne będzie od koniunktury gospodarczej. Pismem z dnia [...] r. Starosta R. poinformował skarżącego o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z opłaty, jednak w wyniku rozpoznania stosownej prośby strony z dnia [...] r. pismem z dnia [...] tegoż roku wyjaśnił, iż w myśl stanowiska Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. możliwość taka prawnie nie istnieje. W konsekwencji pismem z dnia [...] r. organ poinformował skarżącego o pozostawieniu bez rozpoznania jego wniosku z powodu nieuiszczenia opłaty. W następstwie wydanego w sprawie podatkowej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1008/06 Starosta R. ponownie wezwał stronę do uiszczenia należnej opłaty pouczając w dalszej korespondencji, iż w myśl art. 261 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) nie uiszczenie opłaty spowoduje zaniechanie czynności w przedmiotowej sprawie. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 78a ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. 2005, Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, Starosta R. odmówił wydania decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. W uzasadnieniu organ obszernie opisał prowadzoną w sprawie korespondencję oraz podjęte działania, a następnie wskazał, iż do dnia wydania decyzji skarżący nie stawił się w Urzędzie celem uregulowania opłaty za wydanie decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, ani nie odebrał dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych znajdujących się w depozycie. Wobec powyższego organ stwierdził, iż odmawia wydania decyzji o czasowym wycofaniu przedmiotowego pojazdu z ruchu, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2006 r. stwierdzający w uzasadnieniu, iż załatwienie sprawy administracyjnej wymaga wydania decyzji, jak również zwraca depozyt tj. - dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne i postanawia jak w sentencji. Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazał, iż przedmiotowy pojazd fizycznie wycofał już z ruchu w [...] r. Podał nadto, iż utrzymuje rodzinę z renty inwalidzkiej i nie stać go na poniesienie dodatkowo opłaty za wydanie decyzji. Ubiegał się o zwolnienie z tej opłaty jednak bezskutecznie. Wyjaśnienia organu skarżący uznał za niewiarygodne (kierując pod jego adresem uchybiające określenia), zdaniem strony dwukrotnie wskazał już bowiem przywołując art. 261 § 4 ust. 1 kpa, iż organ nie ma racji. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż opłata za wydanie decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu należy do kategorii opłat, które podlegają uiszczeniu z góry w rozumieniu art. 261 § 1 kpa. W myśl tego przepisu, jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z odrębnymi przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni. W przypadku, gdy w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, organ ma obowiązek zastosować konsekwencję określoną w art. 261 § 2 kpa, tzn. wydać postanowienie o zwrocie podania lub zaniechaniu czynności. Zdaniem organu odwoławczego, rozpatrywany przypadek wymaga zatem rozstrzygnięcia w oparciu o ww. przepis art. 261 kpa, nie ma bowiem podstawy do wydawania decyzji administracyjnej o "odmowie wydania decyzji". Okoliczności tej, zdaniem Kolegium, nie zmienia sformułowane przez skarżącego żądanie wydania w sprawie decyzji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe rozstrzygnięcie, organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] roku, Nr [...], zwrócił podanie skarżącego w sprawie wydania decyzji o czasowym wycofaniu z ruchu pojazdu. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 261 § 2 kpa. W uzasadnieniu powołano się na okoliczność, że opłata, która stanowi podstawę wydania decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 3 Prawa o ruchu drogowym) nie została uiszczona, a zatem podanie podlegało zwrotowi na zasadzie art. 261 § 2 kpa. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wskazał na stanowisko tut. Sądu wyrażone w powołanym wyżej wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r., w myśl którego brak opłaty nie przesądza o braku podstaw do wydania decyzji. Podkreślił, że zaskarżone postanowienie jest następstwem decyzji SKO z dnia [...] r., na którą wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Rozpoznając zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem utrzymało w całości postanowienie organu pierwszej instancji. W ocenie Kolegium opłata za wydanie decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu należy do kategorii opłat, które podlegają uiszczeniu z góry w rozumieniu art. 261 § 1 kpa. Tymczasem skarżący pomimo wezwania do uiszczenia opłaty nie uiścił jej, co musiało skutkować zwrotem podania. W skardze na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że w toku postępowania zwracał się do organu pierwszej instancji z prośbą o zwolnienie z opłaty administracyjnej powołując się na art. 261 § 4 ust. 1 kpa oraz na swoją trudną sytuację materialną. Wskazał, iż w jego sytuacji nie było możliwe uiszczenie należnej opłaty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazano, że organ pierwszej instancji wyjaśnił skarżącemu w toku postępowania, iż nie ma prawnej możliwości zwolnienia z przedmiotowej opłaty. Postanowieniem z dnia 26 marca 2008 r. Sąd zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy ze skargi na decyzję SKO w K. z dnia [...] r. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2008 r. w sprawie II SA/Gl 21/08, Sąd oddalił skargę na wskazaną decyzję. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 9 września 2008 r. Postanowieniem z dnia 9 października 2008 r. Sąd z urzędu podjął zawieszone w niniejszej sprawie postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie jest w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem. W szczególności wskazać przyjdzie, że zaskarżone postanowienie jest konsekwencją wcześniejszej decyzji organu odwoławczego z dnia [...] roku. Decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna. O jej zgodności z prawem przesądził tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 18 czerwca 2008 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 21/08. Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Sąd we wskazanym wyroku wyraził pogląd, że art. 78a Prawa o ruchu drogowym przewiduje obowiązek uiszczenia przedmiotowej opłaty nie wprowadzając w tym zakresie żadnych wyjątków. Nie zezwala zatem na możliwość odstąpienia od opłaty niezależnie od przyczyn ewentualnej niemożności uiszczenia przez stronę należnej kwoty. Opłata za wydanie decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu należy bowiem do kategorii opłat, które podlegają uiszczeniu z góry w rozumieniu art. 261 § 1 kpa. W myśl tego przepisu, jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z odrębnymi przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni. W przypadku, gdy w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, organ ma obowiązek zastosować konsekwencję określoną w art. 261 § 2 i 3 kpa, tzn. wydać podlegające zaskarżeniu postanowienie o zwrocie podania lub zaniechaniu czynności, co też uczynił wydając postanowienie bezpośrednio poprzedzające zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie organu odwoławczego. Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze zarzutu dotyczącego nie zastosowania w sprawie art. 261 § 4 kpa, wskazać przyjdzie, iż załatwienie sprawy w trybie art. 261 § 4 kpa, który notabene wymaga by organ pierwszej instancji dopatrzył się interesu społecznego lub ważnego interesu strony przemawiających za wydaniem korzystnej dla strony decyzji pomimo nieuiszczenia opłaty (co w niniejszej sprawie nie nastąpiło), nie powoduje zwolnienia z obowiązku uiszczenia wymaganych prawem opłat, a jedynie niejako odsuwa ten obowiązek w czasie. Po wydaniu decyzji organ administracyjny winien bowiem wezwać stronę do wniesienia stosownej opłaty, a jej nie wniesienie w terminie skutkuje podjęciem postępowania egzekucyjnego (art. 265 kpa). Oceniając zgodność z prawem kontrolowanego postanowienia wskazać w tym miejscu należy, iż ze względu na brak w tym względzie precyzji przepisów, oprócz zakwalifikowania opłaty jako mieszczącej się w dyspozycji art. 261 kpa możliwa jest też odmienna, niż uczyniło to Kolegium, interpretacja charakteru prawnego przedmiotowej opłaty, także wprawdzie nie dopuszczająca możliwości wydania decyzji o wycofaniu pojazdu z ruchu bez uiszczenia opłaty, jednak wymagająca od orzekających w sprawie organów innego rozstrzygnięcia. Jak bowiem stwierdził tut. Sąd w przywoływanym przez skarżącego wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1008/06 (wprawdzie dotyczącym tego samego skarżącego jednak innej sprawy niż rozpoznawana obecnie co tym samym wykracza poza dyspozycję art. 153 p.s.a.), uiszczenie opłaty stanowi wymóg merytoryczny, niezbędny do pozytywnego załatwienia tegoż podania. Niespełnienie zatem tego warunku winno, w myśl uzasadnienia cytowanego wyroku, skutkować wydaniem decyzji o odmowie wycofania pojazdu z ruchu. Niezależnie jednak od wyboru koncepcji co do charakteru określonej w przepisach opłaty i dopuszczalności bądź niedopuszczalności wydania decyzji odmawiającej wycofania pojazdu z ruchu - w istocie obydwa sposoby wykładni prowadzą do wniosku, że wniesiona skarga musi podlegać oddaleniu. Zarówno bowiem zwrot podania w trybie art. 261 kpa, jak też decyzja odmawiająca wycofania pojazdu z ruchu kreują tak samo niekorzystną dla strony sytuację, w postaci nakazanego prawem nie zaspokojenia jej zawartego we wniosku żądania. Mając wszystko powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, podlegała ona oddaleniu na zasadzie art. 151 p.s.a.