I SA/Gl 731/08
WyrokWSA w Gliwicach2008-11-26
Skład orzekający: Ewa Madej, Anna Wiciak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budynek oznaczony w dokumentacji jako "mieszkalno-letniskowy" powinien być opodatkowany według stawki dla budynków mieszkalnych, jeśli nie jest ujawniony w ewidencji gruntów i budynków?Ratio decidendi
W przypadku braku ujawnienia budynku w ewidencji gruntów i budynków, jego klasyfikacja dla celów podatku od nieruchomości powinna opierać się na dokumentacji architektoniczno-budowlanej. Budynek mieszkalno-letniskowy, ze względu na swój charakter i przeznaczenie, nie spełnia kryteriów budynku mieszkalnego służącego stałemu zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, a zatem powinien być opodatkowany według stawki przewidzianej dla budynków pozostałych lub letniskowych, zgodnie z uchwałą rady gminy.Stan faktyczny
Skarżący E. i A. P. kwestionowali decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy K. ustalającą podatek od nieruchomości za 2008 r. dla budynku mieszkalno-letniskowego. Skarżący domagali się opodatkowania budynku według stawki dla budynków mieszkalnych, powołując się na przepisy prawa budowlanego i prawo geodezyjne oraz zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Anna Wiciak, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Kamil Żurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi E. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] nr [...] ustalającą wobec A. i E. P. podatek od nieruchomości za 2008 r. w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano na wstępie, że organ I instancji decyzją z dnia [...] ustalił wymiar podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie [...] zł, obejmując opodatkowaniem budynek mieszkalno-letniskowy o powierzchni [...] m 2, budynek pozostały o powierzchni [...] m 2 oraz grunt letniskowy o powierzchni [...] m 2.
Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. podało, że w odwołaniu od powyższej decyzji A. P. zażądała jej uchylenia w części wymierzającej podatek od budynku "mieszkalno-letniskowego". Strona wniosła również o przeprowadzenie dowodu z rejestru gruntów i budynków odnośnie działki [...],[...] obręb [...], gmina K. oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. budowlanych dla ustalenia, że budynek położony na powyższej nieruchomości jestem domem mieszkalnym wg przepisów prawa budowlanego. W uzasadnieniu odwołania strona wskazała m.in., że w prawie budowlanym nie ma kategorii budynków "mieszkalno-letniskowe", a podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
W dalszych wywodach organ odwoławczy przedstawił podstawowe zasady opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji przywołano art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.), zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części, 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Opodatkowaniu tym podatkiem nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będący właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Podstawę opodatkowania stanowi: dla gruntów – powierzchnia, dla budynków lub ich części powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Wysokość stawek podatku od nieruchomości określa właściwa rada gminy, przy czym nie mogą one przekraczać kwot wskazanych przez ustawodawcę (art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych).
Następnie organ odwoławczy zaakcentował, że zgodnie z art. 6 ust. 6 wspomnianej ustawy osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3.
Organ II instancji przywołał także treść art. 21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), który stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Podkreślił jednocześnie, iż ewidencje budynków jeszcze nie funkcjonują, gdyż § 87 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) stanowi, iż zbiorcze zestawienia danych ewidencyjnych o budynkach i lokalach, obejmujące obszar całego kraju, sporządzi się po raz pierwszy na dzień 1 stycznia 2011 r.
Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło, iż wobec braku stosownej ewidencji, rodzaj budynku powinien zostać określony na podstawie dokumentacji budowlanej, takiej m.in. jak pozwolenie na budowę czy decyzja o dopuszczeniu budynku do użytkowania.
Następnie organ II instancji stwierdził, iż ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera definicji legalnej pojęcia: dom mieszkalny. Brak także wyjaśnienia w tym, jak i innymi akcie prawnym pojęcia domu mieszkalno-letniskowego. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych definiuje jedynie (w art. 1 a ust. 1 pkt 1 pojęcie budynku, przez który rozumie się obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeniu za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamentu i dach. Natomiast z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy podatkowej można wywieść, że ustawodawca różnicuje budynki na: a) mieszkalne, b) związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynki mieszkalne lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, c) zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym, d) zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych, e) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego. W tym kontekście organ odwoławczy wskazał, że do kategorii "budynki pozostałe" zalicza się np. domy mieszkalno-letniskowe, garaże, o ile spełniają warunki przewidziane w definicji budynku zawartej w art. 1 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
W dalszych wywodach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło, iż w doktrynie prezentowany jest pogląd, iż o zaliczeniu danego budynku do kategorii budynków mieszkalnych, o których mowa w art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych decydujące znaczenie ma dokumentacja architektoniczno-budowlana danego obiektu. Jeżeli z dokumentacji tej wynika, iż jest to budynek letniskowy (czy też jak w niniejszej sprawie budynek mieszkalno-letniskowy) to powinien to powinien być obciążony stawką dla budynków pozostałych. Tego typu budynki są często wznoszone na terenach rekreacyjnych i sezonowe wykorzystywanie tego budynku do zamieszkiwania nie może prowadzić do uznania obiektu za budynek mieszkalny (zob. L. Etel, S.Presnarowicz: Podatki i opłaty lokalne, Komentarz; Dom Wydawniczy ABC 2003).
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, iż dokumentacja architektoniczno-budowlana (w tym pozwolenie na budowę) określa, iż dotyczy ona budowy budynku mieszkalno-letniskowego. Taki stan rzeczy potwierdza także Starostwo Powiatowe w C. w piśmie z dnia 3 lutego 2006 r. nr [...]. Organ II instancji skonstatował zatem, iż zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, iż przedmiotowy budynek jest domem mieszkalnym, a skoro nie można go przyporządkować do żadnej z kategorii budynków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a – d ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, to należy zakwalifikować go do kategorii "budynki pozostałe". Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. podkreśliło, iż sporny budynek posadowiony jest na gruntach, które w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (obowiązującym do 31 grudnia 2003 r.), przyjętym uchwałą Gminnej Rady Narodowej w K. z dnia [...] nr [...] ([...]) znajdowały się na terenach zabudowy letniskowej. Oznacza to, że na tym obszarze niedopuszczalna była zabudowa mieszkaniowa, a więc niemożliwe było wybudowanie budynku mieszkalnego. Nadmieniono także, iż strona nie dysponuje decyzją o zmianie przeznaczenia budynku z letniskowego na mieszkalny.
W konkluzji tej części rozważań organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo zastosował stawkę podatku w wysokości [...] zł za m2 powierzchni użytkowej budynku, przewidzianą § 1 pkt 2 lit. e uchwały Rady Gminy K. z dnia [...] nr [...], przewidzianej dla budynków rekreacji indywidualnej, letniskowych i mieszkalno-letniskowych. Nadmieniono także, (przywołując tezę zawartą w wyroku NSA z dnia 18 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 2767/00, LEX nr 76066 oraz w wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 434/01, OwSS 2002/3/85), iż rady gminy mają prawo w stosownych uchwałach określać stawki podatków i powoływać nowe kategorie budynków. Zwrócono także uwagę, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) członkowie składów orzekających są związani wyłącznie przepisami obowiązującego prawa, które (jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie) obejmuje ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia oraz akty prawa miejscowego.
Organ II instancji wyjaśnił także, iż skład orzekający nie przeprowadził zawnioskowanych przez stronę dowodów, gdyż z akt sprawy w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wynika stan faktyczny i prawny sprawy, w szczególności kwestia charakteru przedmiotowego budynku.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, A. i E. P. podnieśli, iż zaskarżona decyzja narusza art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Skarżący wskazali także na naruszenie art. 194 § 1 i art. 197 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony. W ocenie strony skarżącej decyzja organu odwoławczego narusza także art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez ustalenie tych okoliczności, które są wygodne dla organów podatkowych, art. 121 § 1 i art. 124 Ordynacji podatkowej, gdyż nie budzi zaufania do organów podatkowych, nie przekonuje o przesłankach, którymi kierował się organ podatkowy i rozstrzyga wątpliwości na niekorzyść podatników.
Wobec tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano na wstępie, iż twierdzenie organu odwoławczego, że stan faktyczny i prawny sprawy jest jednoznaczny stanowi przejaw naruszenia zasady prawdy obiektywnej poprzez ustalenie okoliczności wygodnych dla organu podatkowego. Skarżący podali, iż w ciągu trwających od 2003 r. sporów z organem podatkowym dom, którego są właścicielami klasyfikowany był jako mieszkalny, letniskowy, mieszkalno-letniskowy i "inny". Już ta okoliczność nie budzi zaufania do organów podatkowych i nie przekonuje o prawdziwości przesłanek, którymi się one kierują.
W dalszych wywodach skarżący skonstatowali, iż bezsporne jest, że przedmiot opodatkowania jest budynkiem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych i odpowiada wymogom z art. 1 a ust. 1 pkt 1 tejże ustawy (jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundament i dach, co potwierdza cała dokumentacja budowlano-administracyjna). Stosownie do art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, jak dalej zauważyli skarżący, podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, co oznacza, że dla organów podatkowych wiążące są istniejące w tej ewidencji zapisy, a organy podatkowe nie są uprawnione do samodzielnego dokonywania klasyfikacji funkcji budynków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaś, wbrew przedstawionym przez stronę ustawowym regułom, opierając się na niepełnej (i "częściowo sfałszowanej – vide ołówkowy zapis na karcie nieruchomości bądź wycofanej z obiegu - vide potwierdzenie zgłoszenia "budynku letniskowego" dokumentacji stwierdziło ponad wszelką wątpliwość, że stan faktyczny i prawny nie budzi wątpliwości. W tym stanie rzeczy pominięcie wniosku dowodowego strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu wypisu z rejestru lub z opinii biegłego narusza art.194 § 1 i art. 197 Ordynacji podatkowej, a prowadzi do oparcia ustaleń faktycznych na okolicznościach wygodnych dla organu podatkowego i stanowi przejaw rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść podatników. Strona skarżąca zwróciła uwagę, że wszystkie obowiązujące w prawie polskim procedury respektują zasadę, że wniosek dowody można pominąć tylko wtedy, gdy zawarta w nim teza dowodowa została wyjaśniona zgodnie z wnioskiem strony zgłaszającej wniosek dowodowy. Wskazując na kuriozalność przyjętej przez organ odwoławczy zasady usprawiedliwiającej pominięcie dowodów zgłaszanych przez stronę, skarżący podkreślili, że dla podatnika jest obojętne, kiedy administracja dokona zbiorczych danych ewidencyjnych o budynkach i lokalach, jeżeli wobec braku zapisów w tej ewidencji podatnik może innymi środkami dowodowymi wykazać okoliczności istotne dla wyjaśnienia sprawy. Zaakcentowano jednocześnie, iż brak danych wynikających z ewidencji powinien uczulić Samorządowe Kolegium Odwoławcze na wnioski dowodowe strony i przemawiać za ich uwzględnieniem. Nawiązując do przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzeczeń NSA z 2001 r. i 2002 r. strona skarżąca stwierdziła, iż straciły one aktualność, gdyż odnosiły się od stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2003 r. Wyrażono zatem pogląd, iż eksponowane przez organ II instancji kryterium "zaspokajania potrzeb mieszkaniowych właściciela bliskich" ma charakter archiwalny. Strona skarżąca wskazała natomiast na (znajdującą pełne uzasadnienie w obowiązujących przepisach) treść orzeczenia NSA z dnia 19 maja 1998 r., sygn. akt SA/Sz 1884/98), w którym wyjaśniono, że w dwuczłonowym określeniu budynku: "mieszkalno-letniskowy" pierwszy człon wskazuje na mieszkalny charakter budowli w miejscowości służącej wypoczynkowi letniemu, a o sposobie jego opodatkowania decydują przepisy prawa budowlanego, a nie otoczenie budynku.
W konkluzji uzasadnienia skargi strona skarżąca wskazała, iż skoro kryterium zaspokajania potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich" oraz kryterium "domku letniskowego" (brak ustawowej definicji) to dom mieszkalno-letniskowy odpowiadający kryterium domu mieszkalnego według przepisów prawa budowlanego pozostaje takim domem bez względu na to, czy jest zamieszkały na stałe, okresowo lub wcale. Zaznaczono także, iż gdyby nie złamanie zasad i reguł Ordynacji podatkowej przeprowadzenie przez organ odwoławczy tylko jednego z zawnioskowanych dowodów (wypis z rejestru nieruchomości i budynków) wyjaśniłoby sprawę na etapie postępowania odwoławczego. Do skargi załączono aktualny wypis z rejestru nieruchomości i budynków dla udowodnienia, że przedmiot opodatkowania jest położony na terenach mieszkaniowych budowlanych (B) i jest domem mieszkalnym (był takim od chwili wybudowania).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 12 listopada 2008 r. opatrzonym tytułem "wniosek dowodowy" strona wniosła o "zażądanie z Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. dokumentów dołączonych do pisma Wójta Gminy K. z dnia 25 września 2008 r. znak [...] przesłanych sprawy [...] i przeprowadzenie dowodu z odpisów rejestru nieruchomości i budynków dla ustalenia, że przedmiot opodatkowania jest domem mieszkalnym.
Na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. skarżący E. P. podtrzymał skargę i zawarte w niej zarzuty. Oświadczył, że wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy K., w której utworzono odrębną kategorię przedmiotów opodatkowania, tj. budynki mieszkalno-letniskowe (skarga kasacyjna od wyroku sądu I instancji została przekazała do NSA). Strona wyraziła także pogląd, iż wprowadzenie przedmiotowego budynku do ewidencji budynków z prawidłowym zapisem o jego mieszkalnej funkcji jednoznacznie rozstrzygnie kwestię opodatkowania tej nieruchomości.
Pełnomocnik organu odwoławczego (prawidłowo zawiadomionego o terminie posiedzenia) nie był obecny na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Istotę sporu stanowi sposób (przyjęta stawka podatku) opodatkowania budynku o powierzchni [...] m 2, który został wybudowany w oparciu o pozwolenie na budowę domu mieszkalno-letniskowego i został objęty (z dniem 26 czerwca 2003 r.) zgłoszeniem użytkowania budynku mieszkalno-letniskowego (co potwierdza, znajdujące się w aktach sprawy pismo Naczelnika Wydziału Administracji Architektoniczno-Budowlanej Starostwa Powiatowego w C. z dnia 3 lutego 2006 r. nr [...]). Skarżący kwestionują bowiem, iż budynek stanowiący ich własność opodatkowano według stawki określonej w § 1 pkt 2 lit. e uchwały Rady Gminy K. z dnia [...] nr [...], przewidzianej dla budynków rekreacji indywidualnej, letniskowych i mieszkalno-letniskowych. Wskazują, iż w postępowaniu podatkowym zmierzającym do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2008 r. konieczne było uwzględnienie ich wniosku dowodowego dotyczącego przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność kwalifikacji przedmiotowego budynku w oparciu o przepisy budowlane oraz dowodu z ewidencji gruntów celem ustalenia, że sporny obiekt usytuowany jest na terenach mieszkaniowych, budowlanych (oznaczonych symbolem B). Jednocześnie skarżący akcentują, iż kwestia zamieszkiwania w tym budynku na stałe, okresowo, bądź wcale pozostaje bez znaczenia dla wyboru zasady jego opodatkowania. Organ odwoławczy stoi natomiast na stanowisku, że zasadniczą podstawę zaliczenia obiektu do danej kategorii budynków mieszkalnych stanowi dokumentacja architektoniczno-budowlana; akcentuje także, iż właściwa Rada Gminy (uprawniona do "powoływania nowych kategorii budynków") umieściła w stosownej uchwale kategorię budynków "mieszkalno-letniskowych" i przewidziała dla nich inną stawkę podatku niż dla budynków mieszkalnych.
Przystępując od oceny legalności zaskarżonej decyzji wskazać należy na wstępie, iż bezsporne jest iż przedmiot opodatkowania, od którego wysokość podatku jest kwestionowana przez stronę skarżącą, stanowi budynek w rozumieniu art. 1 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach opłatach lokalnych. Przepis ten określa bowiem, iż budynkiem w rozumieniu powołanej ustawy jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadający fundamenty i dach. Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż w dacie wydania decyzji organów obu instancji budynek ten nie był ujawniony w stosownej ewidencji gruntów i budynków, co wykluczało wymierzenie podatku zgodnie z dyspozycją art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, który stanowi lex specialis w odniesieniu do zasady określonej w art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Nie może zatem budzić wątpliwości, iż obiekt ten podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, sporne stały się natomiast kryteria przypisania temu obiektowi stawki tego podatku.
Punktem wyjścia rozważań dotyczących tej materii jest konstatacja, iż ustawodawca w żadnej ustawie (a więc nie tylko w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych) nie zawarł definicji budynku mieszkalnego jako takiego. W ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) umieszczono jedynie definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego (art. 3 pkt 2 a), określając go jako budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), a więc akt podustawowy określa natomiast ogólnie, iż przez budynek mieszkalny w rozumieniu tego rozporządzenia należy rozumieć budynek mieszkalny wielorodzinny i budynek mieszkalny jednorodzinny. Niewiele również wyjaśnia pojęcie budynków mieszkalnych określone w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych pod symbolem 11.
Stwierdzić zatem należy, iż niemożność odwołania się do legalnej definicji budynku mieszkalnego oraz nieujawnienie danego obiektu w ewidencji budynków nakazują dokonywać wyboru stawki opodatkowania w oparciu o dokumentację budowlaną danego budynku. Pogląd taki prezentowany jest zarówno w orzecznictwie sądowym (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt I SA/Po 948/07, LEX nr 399017, w którym wskazano, iż "podstawowym kryterium stanowiącym o zaliczeniu budynku do poszczególnych kategorii budynków jest dokumentacja architektoniczno-budowlana danego obiektu"). jak i przez komentatorów. Ci ostatni wskazują m.in., że "dokumentacja budowlana jest w takim przypadku właściwa do określenia rodzaju budynku na potrzeby opodatkowania, co wynika pośrednio z jego definicji zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Zgodnie z nią, budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów pr. bud., a więc obiekt, którego zasady wznoszenia i eksploatacji określone są w pr. bud., w którym jest również uregulowany tryb wydawania ww. decyzji. W decyzjach tych wyraźnie określony jest rodzaj wznoszonego czy też oddanego do użytku obiektu". (por. L. Etel w L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, ABC, 2008). W przywołanym komentarzu akcentuje się również, iż organ podatkowy (uwzględniając art. 194 Ordynacji podatkowej) nie ma podstaw do kwestionowania określenia rodzaju budynku określonego w tego typu decyzjach, a potrzeba wystąpienia o opinię rzeczoznawcy budowlanego ograniczona jest jedynie do przypadków, w których brak dokumentacji budowlanej. Komentatorzy wykazują także, przedstawiając obszerną argumentację, iż "nie można na gruncie u.p.o.l. posługiwać się definicją "budynku mieszkalnego", zgodnie z którą jest nim każdy budynek wykorzystywany na cele mieszkalne".
Zauważyć także należy, iż ustawodawca w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wprowadził kilka różnych kategorii budynków i odpowiadających im maksymalnych stawek podatku i zróżnicował je w zasadzie według sposobu wykorzystania obiektu. Najniższą stawkę przewidziano dla budynków mieszkalnych, a najwyższą dla budynków, w których prowadzona jest działalność gospodarcza. Owo zróżnicowanie stawek stanowi niewątpliwie element podatkowej polityki społecznej i statuuje ochronę ważkiego interesu społecznego związanego z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych obywateli. Należy mieć zatem na uwadze (niezależnie od tego, że w niniejszej sprawie przedmiotem opodatkowania jest dom mieszkalno-letniskowy a nie letniskowy), że "podatek od nieruchomości jest świadczeniem wymagającym uwzględnienia sposobu wykorzystania majątku, a opodatkowanie najniższymi, preferencyjnymi stawkami podatkowymi budynków mieszkalnych uzasadnione jest właśnie tym, iż zaspakajają one podstawowe potrzeby bytowe ludzi. Z tego punktu widzenia należy uznać, iż na gruncie przepisów art. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84, ze zm.) również rada gminy była upoważniona do zakwalifikowania domków letniskowych według kryterium zaspakajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych do kategorii budynków pozostałych. Budynek mieszkalny jest obiektem budowlanym służącym stałemu zamieszkaniu; nie odpowiada temu wymogowi budynek letniskowy, przeznaczony do sezonowego jedynie zamieszkania, niezależnie od standardu budynku oraz długości trwania sezonu" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 października 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2147/06, LEX nr 276791). Wskazać także warto, iż wbrew twierdzeniom skarżących, wywody zawarte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2002 r. sygn. akt FPK 17/01 i z dnia 1 lipca 2002 r. sygn. akt FPK 3/02 (ONSA 2003 nr 2 poz. 50), w których podkreśla się wagę kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela dla zakwalifikowania budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych mogą być także odnoszone odpowiednio do budynku mieszkalno-letniskowego.
Reasumując stwierdzić należy, iż zasadnie organy podatkowe uznały, że stanowiący własność skarżących budynek mieszkalno-letniskowy należy opodatkować według stawki przewidzianej w uchwale Rady Gminy K. dla budynków mieszkalno-letniskowych. Zasadność wyboru stawki opodatkowania potwierdza bowiem dokumentacja architektoniczno-budowlana dotycząca tego budynku, a także rzeczywiste przeznaczenie tego obiektu. Wspomniana dokumentacja jednoznacznie wskazuje kategorię budynku, a zatem nieprzeprowadzenie wnioskowanego dowodu z opinii biegłego oraz dowodu ewidencji gruntów na okoliczność klasyfikacji terenu, na którym posadowiono sporny budynek odpowiada wymogom zawartym w art. 188 Ordynacji podatkowej.
Podkreślić należy, iż powyższe rozważania zachowują aktualność w odniesieniu do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji organów obu instancji, kiedy to przedmiotowy budynek nie był ujęty w ewidencji gruntów i budynków. Dokonując zatem sądowej kontroli decyzji dotyczącej określenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2008 r. Sąd stwierdził legalność tego rozstrzygnięcia, mając jednocześnie na uwadze, że ujawnienie budynku w ewidencji gruntów i budynków w kategorii budynków mieszkalnych (co jak wynika z przeprowadzonego przez Sąd, w oparciu o art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodu z dokumentu, nastąpiło w sierpniu 2008 r.) jest zdarzeniem, o którym mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, którego skutki ustawodawca wskazał w art. 6 ust. 8 tej ustawy.
Wobec powyższego Sąd, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło