I OSK 352/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-10-14

Skład orzekający: Anna Łukaszewska-Macioch, Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Małgorzata Stahl

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uczelnia wyższa, w ramach swojej autonomii, może uzależnić przyznanie stypendium za wyniki w sporcie od warunku reprezentowania uczelni i zgłoszenia do zawodów przez klub uczelniany, nawet jeśli student osiągnął wysokie wyniki sportowe?
Ratio decidendi
Uczelnia wyższa, korzystając z gwarantowanej konstytucyjnie autonomii, może w ramach regulaminu ustalić szczegółowe kryteria przyznawania pomocy materialnej studentom, w tym stypendium za wyniki w sporcie. Uzależnienie przyznania takiego stypendium od reprezentowania uczelni i zgłoszenia do zawodów przez klub uczelniany jest dopuszczalne, o ile mieści się w granicach delegacji ustawowej zawartej w art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nie narusza przepisów prawa.
Stan faktyczny
Studentka I. K. została pozbawiona stypendium sportowego przez uczelniane komisje, ponieważ nie została zgłoszona do zawodów przez Klub Uczelniany AZS UMCS, mimo osiągnięcia wysokich wyników sportowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił jej skargę. Studentka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym oraz Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch Sędziowie Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot- Mładanowicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Stahl Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 14 października 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 1 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 229/08 w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Odwoławczej Uczelnianej Studenckiej Komisji Socjalnej Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stypendium za wyniki w sporcie oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 229/08 oddalił skargę I. K. na decyzję Odwoławczej Uczelnianej Studenckiej Komisji Socjalnej Uniwersytetu Marii Curie - Skłodowskiej w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] wydaną w sprawie stypendium za wyniki w sporcie. Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że Wydziałowa Studencka Komisja Stypendialna Wydziału [...] UMCS w Lublinie decyzją z dnia [...] marca 2008 r. odmówiła przyznania I. K. stypendium sportowego. Po rozpatrzeniu odwołania strony Odwoławcza Uczelniana Studencka Komisja Socjalna Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymała w mocy decyzję Komisji niżej instancji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał art. 175 ust. 2 i 3, art. 177, art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.) w związku z § 77 ust. 2, § 83 ust. 3 - 7 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów UMCS w Lublinie, wprowadzonego zarządzeniem nr 43/2007 Rektora UMCS (zwanego dalej Regulaminem) oraz art. 127 i 138 § 1 k.p.a. Jak podkreślił organ, z treści § 64 i § 65 Regulaminu wynika, iż pomoc materialna w formie stypendium za wyniki w sporcie może zostać przyznana studentowi w przypadku, gdy student reprezentował UMCS i był zgłoszony do zawodów przez Klub Uczelniany AZS UMCS. Z kolei z § 66 Regulaminu wynika, że stypendium za wyniki w sporcie we współzawodnictwie krajowym przysługuje studentowi reprezentującemu UMCS w ligach państwowych. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Klubu Uczelnianego AZS UMCS z dnia [...] stycznia 2008 r., zawierające informację, iż I. K. w roku akademickim 2006/2007 nie była zgłaszana przez Klub do zawodów sportowych we współzawodnictwie krajowym ani międzynarodowym, nie reprezentowała UMCS w Lublinie w zawodach we współzawodnictwie krajowym ani międzynarodowym. W związku z powyższym Klub nie jest w stanie określić jakimi osiągnięciami sportowymi wykazała się I. K. Z przedstawionych dowodów wynika, że I. K. nie była zgłaszana przez Klub Uczelniany do zawodów sportowych oraz nie reprezentowała UMCS w Lublinie we współzawodnictwie krajowym bądź międzynarodowym, a zatem w świetle postanowień Regulaminu nie przysługuje jej stypendium za wyniki w sporcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie I. K. zarzuciła decyzji naruszenie: - art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez odmówienie prawa do stypendium, pomimo osiągnięcia wysokich wyników sportowych; - § 63 Regulaminu poprzez odmowę przyznania pomocy materialnej w formie stypendium za wyniki w sporcie, pomimo posiadania statusu studentki UMCS i przynależności do Klub Uczelnianego oraz osiągnięcia wyniku sportowego klasyfikowanego w Regulaminie jako uprawniające do stypendium sportowego; - § 64 Regulaminu poprzez nie uwzględnienie w wysokości stypendium wyników za więcej niż jedno premiowane miejsce; - art. 10 i art. 107 § 3 i 4 k.p.a. W ocenie skarżącej organ odwoławczy całkowicie pominął okoliczność zaniechania zgłoszenia jej do zawodów przez Klub Uczelniany, pomimo, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające fakt wnioskowania o dokonanie takiego zgłoszenia zarówno przez samą skarżącą, jak i przez jej obecny klub KS [...]. Zarzuciła, że osoby działające w strukturach UMCS wykluczyły ją z możliwości ubiegania się o pomoc finansową za wyniki w sporcie. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Uczelniana Studencka Komisja Socjalna UMSC w Lublinie podtrzymała argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazała, że z dokumentów znajdujących się w materiale dowodowym w sprawie ( w szczególności komunikatu z zawodów) nie wynika fakt reprezentowania przez skarżącą UMCS-u w Akademickich Mistrzostwach Polski, lecz KS [...]. Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Taka regulacja ma za zadanie zapewnić minimum procedury i zachować uprawnienia strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Nadto jest związana z autonomią szkół wyższych, którą to autonomię należy rozumieć jako konstytucyjnie chronioną sferę wolności prowadzenia badań naukowych i kształcenia, w ramach obowiązującego porządku prawnego - art. 70 ust. 5 Konstytucji RP. Analogia do stosunków administracyjnoprawnych nie może prowadzić do uczynienia wprost z rektora, lub innego organu uczelni - organu administracji państwowej. Nakaz odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. oznacza, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej, winny mieć również zastosowanie do adresata decyzji rektora, chyba, że szczególne cechy sprawy to uniemożliwiają. Wniosek o przyznanie stypendium sportowego skarżącej miał uzasadniać fakt zajęcia przez nią dwóch pierwszych miejsc na Akademickich Mistrzostwach Polski, jakie odbyły się w dniach [...] i [...] maja 2007 r. w Warszawie. Skarżąca nie kwestionowała przy tym, że nie została zgłoszona do tych zawodów przez Klub Uczelniany AZS UMCS. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ odwoławczy nie naruszył ani obowiązku podjęcia wszelkich kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, ani zasady swobodnej oceny dowodów. Niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 107 § 3 i 4 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu faktycznym decyzji przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności dokumentom, z których wynikała okoliczność wnioskowania o zgłoszenie do zawodów. Wniosek do organów uczelni oraz do Klubu Uczelnianego o zgłoszenie skarżącej do Akademickich Mistrzostw Polski nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W świetle Regulaminu decydujące o przyznaniu stypendium jest zgłoszenie do zawodów. Ponadto starania skarżącej, aby wymóc na organach Klubu Uczelnianego oraz władzach uczelni dokonanie takiego zgłoszenia pozostają poza zakresem kompetencji organów uczelni decydujących w kwestiach stypendium, podobnie jak i poza kognicją Sądu. Kluby uczelniane AZS stanowią jednostki organizacyjne Akademickiego Związku Sportowego, mającego formę prawną stowarzyszenia kultury fizycznej zarejestrowanego, posiadającego osobowość prawną. Uczelniane kluby sportowe działają samodzielnie, jednakże w ścisłej współpracy z władzami szkoły wyższej i samorządu studenckiego. Zrzeszają osoby ze środowiska akademickiego danej uczelni i reprezentują szkołę wyższą w rywalizacji sportowej. Jak wynika z Regulaminu, Klub Uczelniany AZS otrzymał uprawnienie od Rektora do samodzielnego decydowania, który ze studentów - sportowców ma reprezentować szkołę wyższą w rywalizacji sportowej. Sąd pierwszej instancji uznał, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. jednak uchybienie organu nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie. Stanowisko strony w kwestii kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznej, jaką było niezgłoszenie jej do Akademickich Mistrzostw Polski przez Klub Uczelniany było znane organowi wydającemu decyzję w sprawie stypendium. Skarżąca miała zatem zapewnioną możliwość korzystania ze wszystkich uprawnień procesowych. Pomimo pewnych niedociągnięć procesowych organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Sąd stwierdził, że podstawowe znaczenie ma treść § 64 ust. 1 Regulaminu, w świetle którego stypendium za wyniki w sporcie we współzawodnictwie krajowym przysługuje studentowi, który w poprzednim roku akademickim, reprezentując UMCS i będąc zgłoszonym do tych zawodów przez Klub Uczelniany AZS UMCS, zdobył indywidualnie miejsce (1-6) lub drużynowo (1-3) w Akademickich Mistrzostwach Polski, Mistrzostwach Polski Uniwersytetów, Mistrzostwach Polski. Z kolei powoływany § 65 Regulaminu nie miał zastosowania, ponieważ określa warunki uzyskania stypendium za wyniki we współzawodnictwie międzynarodowym, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Treść tych przepisów Regulaminu została zmieniona Zarządzeniem Nr 43/2007 Rektora UMCS z dnia 30 października 2007r. zmieniającego zarządzenie Nr 26/2006 w sprawie wprowadzenia regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów UMCS. Zmiana w § 64 Regulaminu polegała na dodaniu do treści tego przepisu słów: "i będąc zgłoszonym do tych zawodów przez Klub Uczelniany AZS UMCS". Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd było działanie organów Uniwersytetu, nie zaś Klubu Uczelnianego, stanowiącego jednostkę organizacyjną Akademickiego Związku Sportowego, mającego formę prawną stowarzyszenia kultury fizycznej zarejestrowanego, posiadającego osobowość prawną. Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji istotna była również kwestia ustalenia czy uczelnia ma prawo wprowadzania przesłanek uzyskania stypendium za wyniki w sporcie tego typu, jak wskazane w § 64 Regulaminu. Sąd stwierdził, że Rektor określając w § 64 Regulaminu przesłanki uzyskania stypendium w postaci reprezentowania na zawodach sportowych uczelni oraz bycia zgłoszonych do zawodów przez Klub Uczelniany AZS UMCS nie wykroczył poza przyznane przez ustawodawcę granice kompetencji normotwórczych. Zarządzenia Rektora UMCS Nr 26/2006 i Nr 43/2007 zostały wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 186 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. W świetle tego przepisu szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8 (w tym również stypendium za wyniki w sporcie), w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Ustawa nie wskazuje szczegółowych warunków, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie wzmiankowanego stypendium, stwierdza jedynie, iż stypendium za wyniki sporcie może otrzymywać student, który osiągnął wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym (art. 181 ust. 1). W ocenie Sądu treść § 64 Regulaminu nie jest sprzeczna z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym, nie wykracza bowiem poza zakres upoważnienia udzielonego rektorowi uczelni. Wspomniane warunki stanowią szczegółowe kryteria udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym przypadku w postaci stypendium za wyniki w sporcie. Odnosząc się do zakresu dopuszczalności regulowania w zarządzeniu rektora uczelni szczegółowych kryteriów udzielania pomocy materialnej dla studentów trzeba uwzględnić fundamentalną zasadę, na jakiej opiera się działalność uniwersytetu - a mianowicie gwarantowanej konstytucyjnie i ustawowo autonomii we wszystkich obszarach jej działania, na zasadach określonych w ustawie (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym). Autonomia uczelni rozciąga się na wszystkie obszary jej działania, również na sferę udzielania pomocy materialnej studentom, choć oczywiście ma swoje granice, wyznaczane przepisami ustaw. Skoro ustawodawca upoważnił rektora uczelni do ustalania szczegółowych kryteriów udzielania pomocy materialnej, w tym w odniesieniu do stypendiów za wyniki w sporcie, nie można przyjmować, aby rektor był w tym przypadku jedynie "ślepym" wykonawcą ustawy i miał prawo jedynie do przepisania w treści wydawanych przez siebie aktów prawnych uregulowań ustawowych. Skłania to do wniosku, że rektor ustalając szczegółowe kryteria udzielania stypendiów ma prawo wprowadzać warunki tego typu, jak warunek reprezentowania przez studenta uczelni oraz zgłoszenia do zawodów przez klub uczelniany. Ponieważ granice autonomii uczelni wyznacza ustawa, wprowadzane przez rektora kryteria nie mogą prowadzić do naruszenia prawa studenta do uzyskania pomocy materialnej, w tym w formie stypendium. Kwestionowany przez skarżącą wymóg reprezentowania uczelni, wynikający z § 64 Regulaminu nie stanowi nadmiernego ograniczenia prawa studenta do uzyskania stypendium. Uczelnia, jako podmiot wypłacający stypendia, ma prawo uzależniać przyznanie stypendium od faktu powiązania wysokich osiągnięć sportowych studenta z faktem reprezentowania przezeń uczelni. Kluby uczelniane AZS są powszechnie przyjętą formą takiej współpracy uniwersytetu ze środowiskiem sportowym, działają przy większości szkół wyższych w Polsce. W konkluzji Sąd stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował w zaskarżonej decyzji § 64 Regulaminu. Sąd pierwszej instancji dostrzegł, że skarżąca pozostaje w konflikcie z organami Klubu Uczelnianego AZS UMCS, jednak ocena i przyczyny tego konfliktu leżą poza zakresem jego kompetencji. Jako podstawę prawną wyroku Sąd wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a. I. K., reprezentowana przez radcę prawnego E. A., zaskarżyła opisany wyrok w całości do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznania skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj.: 1) art. 181 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 186 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, polegającą na uznaniu za dopuszczalne ustalenie w regulaminie przepisów wprowadzających wymóg reprezentowania UMCS poprzez zgłoszenie do zawodów przez klub uczelniany. Ta błędna wykładnia prowadzi do nieuzasadnionego rozszerzenia przesłanek materialnoprawnych do przyznania stypendium sportowego; 2) art. 32 Konstytucji RP poprzez uznanie, że swoboda w decydowaniu przez klub uczelniany o prawie reprezentowania uczelni przez studenta - sportowca nie ma charakteru dyskryminującego, a wprowadzenie dodatkowych warunków przyznania stypendium w regulaminie mieści się w zasadzie autonomii uczelni wyższej. W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie podniosła, że zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym student ma prawo ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium za wyniki w sporcie. Ustawodawca określił w art. 181 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy kryteria uzyskania stypendium, tj. osiągnął wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Zdaniem skarżącej kasacyjnie dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia przepisów prowadzi do wniosku, że prawo do stypendium za wyniki w sporcie uzależnione jest od oceny i działania organizacji będącej osobną osobą prawną, a kryteria przyznania świadczenia są całkowicie dowolne i nie podlegają kontroli sądowej. Tymczasem, przynależność klubowa sportowca nie ma i nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na prawo do stypendium za wyniki w sporcie. Uczelnia nie jest klubem sportowym i reprezentowanie uczelni jest okolicznością zależną od statusu studenta, nie zaś członkostwa w klubie. Ewentualne ograniczenie konstytucyjnego prawa studenta do pomocy finansowej musiałaby wynikać ze szczególnego przepisu rangi ustawowej. Dalej podkreśliła, że spełnienie warunku zgłoszenia przez Klub Uczelniany nie było możliwe z przyczyn od niej niezależnych. Ze swojej strony dokonała wszelkich wysiłków, aby tak się stało. Decyzja Klubu w jej sprawie okazała się autokratyczna i poza jakąkolwiek kontrolą społeczną. Jako niesprawiedliwe określiła to, że student osiągający wysokie wyniki w sporcie, będące owocem wytrwałej, często wieloletniej pracy i treningów, nie zgłoszony przez Klub nie może korzystać ze stypendium. Stanowisko Sądu pierwszej instancji pozbawia - dowolnie określoną przez Klub Uczelniany - kategorię studentów prawa do brania udziału w życiu społeczności akademickiej i prowadzi do dyskryminacji (art. 32 Konstytucji RP). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a.( a w rozpoznawanej sprawie ich brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach wyżej określonych może rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną. Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., co skutkuje tym, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest niekwestionowanymi ustaleniami stanu faktycznego. W pierwszej kolejności skarżąca kasacyjnie zarzuciła błędną wykładnię art. 181 ust. 1 i 3 oraz art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z art. 181 ust. 1 niniejszej ustawy stypendium za wyniki w nauce lub sporcie może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub osiągnął wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Stosownie do ust. 3 art. 181 cytowanej ustawy o przyznanie stypendiów, o których mowa w ust. 1 i 2, student może ubiegać się nie wcześniej niż po zaliczeniu pierwszego roku studiów. W myśl zaś regulacji art. 186 ust. 1 omawianej ustawy szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Stanowisko skarżącej kasacyjnie sprowadza się w gruncie rzeczy do tego, iż w jej ocenie Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał, że regulacja § 64 Regulaminu stypendialnego UMCS znajduje swoje oparcie w delegacji ustawowej zawartej w art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Odnosząc się do niniejszego zarzutu w pierwszej kolejności należy zauważyć, iż z treści przepisu art. 186 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy wynika, że zakres spraw powierzonych przez ustawodawcę do stanowienia w drodze regulaminu został sprecyzowany i ograniczony do: wysokości świadczeń; sposobu przyznawania i wypłacania w tym ustalania szczegółowych kryteriów; trybu udzielania świadczeń, wzoru wniosku o przyznanie stypendium socjalnego; sposobu udokumentowania sytuacji materialnej. Zatem ustawodawca do uregulowania regulaminowego przekazał sprawy o charakterze proceduralnym, jaki i elementy o charakterze materialnoprawnym. Do tych drugich zalicza się ustalenie szczegółowych kryteriów przyznawania pomocy oraz wysokości świadczeń. Regulacja taka jest uzasadniona pozycją prawnoustrojową uczelni jako samodzielnego podmiotu, którego działalność określają przepisy ustawy. Należy bowiem mieć na względzie, że zgodnie z art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zapewnie się szkołom wyższym autonomię na zasadach określonych w ustawie. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2000 r. w sprawie SK 18/99 (OTK 2000/7/258) wskazał, że przez autonomię szkół wyższych rozumieć należy konstytucyjnie chronioną sferę wolności prowadzenia badań naukowych i kształcenia, w ramach obowiązującego porządku prawnego. Oznacza to, iż konstytucja zakłada istnienie aktów wewnętrznych tych uczelni i że uczelnie regulują tymi aktami zakładowymi, zgodnymi z prawem - prawa i obowiązki studentów. Dalej Trybunał stwierdził, że ustawy określające zasady działania publicznych szkół wyższych muszą - w myśl art. 70 ust. 5 konstytucji, respektować ich autonomię, tzn. nie mogą znosić istoty tej autonomii, poprzez zupełne i wyczerpujące unormowanie wszystkich spraw, które określają pozycję studenta w państwowej szkole wyższej. W przeciwnym przypadku rola państwowych szkół wyższych sprowadzałaby się jedynie do wykonywania ustaw, zaś organy tych szkół stałyby się organami państwa, co równałoby się zniesieniu ich autonomii. Wobec powyższego trzeba stwierdzić, iż skoro prawo wydawania aktów wewnętrznych przez uczelnie wynika z konstytucyjnie gwarantowanej autonomii szkół wyższych to delegacji ustawowej zawartej w art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym nie można w drodze wykładni ograniczać w oparciu o treść art. 181 ust. 1 i 3 niniejszej ustawy. Przepis art. 181 ust. 1 reguluje ogólne przesłanki, uzasadniające otrzymanie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie. Wynika z tej regulacji, że stypendium za wyniki w nauce musi być powiązane z wysoką średnią ocen, zaś stypendium za wyniki w sporcie z wysokimi wynikami sportowymi we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Z innych tytułów stypendia te nie mogą zostać przyznane. Natomiast w świetle regulacji art. 186 ust. 1 nie można przyjąć, że przepisem art. 181 ust. 1 uregulowano wszystkie i zarazem jedyne przesłanki uprawniające do otrzymania wymienionych w nim stypendiów. Jak wyżej wskazano ustawodawca w przepisie art. 186 ust. 1 wyraźnie upoważnił rektora uczelni do ustalenia w drodze regulaminu szczegółowych kryteriów udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, a więc do zawarcia w regulaminie regulacji materialnoprawnej. Z powyższego wynika zatem następująca konstatacja. Mianowicie uczelnia w systemie pomocy materialnej musi ująć stypendia przewidziane ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym, jednakże w ramach autonomii uczelni jej rektor jest uprawniony do ustalenia kryteriów udzielania tych świadczeń. W konsekwencji każda uczelnia wyższa może ustalić własne odmienne kryteria przyznawania stypendiów. Tytułem przykładu różnych rozwiązań przyjmowanych przez uczelnie wyższe można wskazać na regulamin stypendialny Uniwersytetu Wrocławskiego (zarządzenie Nr 103/2009 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 18 września 2009 r.) oraz regulamin stypendialny Uniwersytetu Łódzkiego (zarządzenie Nr 36 Rektora Uniwersytetu Łódzkiego z dnia 12 listopada 2008 r.), których teksty są powszechnie dostępne na stronach internetowych uczelni. Regulamin obowiązujący na Uniwersytecie Wrocławskim nie uzależnia możliwości uzyskania stypendium za wyniki w sporcie od reprezentowania uczelni i działalności w ramach AZS-u uczelnianego (§ 32). Natomiast regulamin obowiązujący na Uniwersytecie Łódzkim określa, iż stypendium za wyniki w sporcie jest przyznawane wyłącznie za wyniki uzyskiwane w dyscyplinach uprawnianych w Klubie Uczelnianym AZS Uniwersytetu Łódzkiego i aby uzyskać takie stypendium student musi wykazać się aktywnością w strukturach tego Klubu (§ 18 ust. 6). Reasumując należy stwierdzić, że ustalenie w przez Rektora UMCS w Lublinie w § 64 ust. 1 Regulaminu stypendialnego jako jednego z kryteriów, od spełnienia których zależy przyznanie stypendium za wyniki w sporcie, zgłoszenia do zawodów przez Klub Uczelniany AZS UMCS znajduje swoje oparcie w delegacji zawartej w art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Wobec powyższego sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 181 ust. 1 i 3 oraz art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym nie mógł zostać uznany za zasadny. Również niezasadny jest zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zasada równości wobec prawa, określona w tym przepisie, ma charakter klauzuli generalnej i nie może stanowić samodzielnej materialnoprawnej podstawy do dochodzenia roszczeń. Odwoływanie się do norm mających charakter ogólnych deklaracji (art. 32 Konstytucji) nie może stanowić samodzielnej podstawy zarzutów kasacyjnych albowiem zasady w nich wyrażone zostały skonkretyzowane w przepisach szczegółowych regulujących odpowiednie instytucje prawne i bez ich wskazania nie jest możliwe skuteczne zaskarżenie orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło